બ્રહ્માંડના પ્રાણ અને નવગ્રહોના અધિપતિ ભગવાન સૂર્યનારાયણની દિવ્ય કથા અને જ્યોતિષીય મહત્વ
સનાતન ધર્મમાં નવગ્રહોનું સ્થાન માનવ જીવન અને સૃષ્ટિના સંચાલનમાં સર્વોપરી માનવામાં આવ્યું છે. પૌરાણિક માન્યતાઓ અનુસાર, એક સમયે દેવરાજ ઇન્દ્રએ સ્વર્ગના દિવ્ય સિંહાસન પર બિરાજમાન થઈને બ્રહ્માંડના નવ ગ્રહો— સૂર્ય, ચંદ્ર, મંગળ, બુધ, ગુરુ, શુક્ર, શનિ, રાહુ અને કેતુને વિનંતી કરી કે તેઓ પોતાના દેખાવ, શક્તિ, પ્રભાવ, ગુણ અને પરાક્રમનું વર્ણન કરે. દેવરાજ ઇન્દ્રની આ જિજ્ઞાસા સંતોષવા માટે સૌપ્રથમ નવગ્રહોના રાજા, તેજના પુંજ એવા ભગવાન સૂર્યદેવે સ્વયં પોતાના દિવ્ય સ્વરૂપની ગાથા પ્રગટ કરી.
સૂર્યદેવે કહ્યું, “હે રાજન! હું આ પૃથ્વી કરતાં ૧૩,૦૦,૦૦૦ (તેર લાખ) ગણો મોટો છું. મારો વર્ણ પીળો અને લાલ (સુવર્ણમય) છે. હું આ સમગ્ર સૌરમંડળનો સ્વામી, શાસક અને પ્રત્યેક ચર-અચર જીવનો આત્મા છું.”
સૂર્યદેવના રથ અને શક્તિઓનું અદભુત વિજ્ઞાન
ભગવાન સૂર્યનારાયણ અંધકાર અને અજ્ઞાનના પરમ શત્રુ છે. બ્રહ્માંડની તમામ ધાતુઓ અને કિંમતી રત્નો સૂર્યના કિરણોમાંથી જ પોતાનો અસલી રંગ અને ચમક પ્રાપ્ત કરે છે. વિજ્ઞાન જેને ગુરુત્વાકર્ષણ બળ કહે છે, તે વાસ્તવમાં સૂર્યદેવની પ્રચંડ શક્તિ છે, જેના કારણે તમામ ગ્રહો અને નક્ષત્રો પોતાની ભ્રમણકક્ષામાં રહીને ગતિ કરે છે.
સૂર્યદેવને ‘સહસ્ત્રાંશુ’ કહેવામાં આવે છે, કારણ કે તેમના અસંખ્ય કિરણો અનંત બ્રહ્માંડને આલોકિત કરે છે. મેઘધનુષના સાત રંગો એ સૂર્યદેવના સાત દિવ્ય ઘોડા છે, જે તેમના અગ્નિમય રથને ખેંચે છે. જ્યોતિષશાસ્ત્ર અનુસાર, સૂર્ય ગ્રહોના રાજા છે, ચંદ્ર તેમનો મંત્રી છે, શનિ તેમના પુત્ર છે, જ્યારે ગુરુ અને મંગળ તેમના પરમ મિત્રો છે. સૂર્યદેવ ક્ષત્રિય જાતિના છે અને અગ્નિ તત્વ પર તેમનું આધિપત્ય છે.
માનવ શરીર અને ભાગ્ય પર સૂર્યનો પ્રભાવ
પૃથ્વી પર સમુદ્રના પાણીનું બાષ્પીભવન કરીને મેઘ વર્ષાવવો અને વનસ્પતિને અંકુરિત કરીને સૃષ્ટિનું પાલન કરવું એ સૂર્યદેવનું જ કાર્ય છે. માનવ શરીરમાં હૃદય (Heart), આંખો (Eyes) અને જ્ઞાનતંતુઓ (Nervous System) પર સૂર્યનો સીધો પ્રભાવ રહેલો છે.
-
શુભ પ્રભાવ: જો કોઈ વ્યક્તિની કુંડળીમાં સૂર્ય બળવાન અને શુભ હોય, તો સામાન્ય કુળમાં જન્મેલો માનવી પણ રાજા, મંત્રી, ઉચ્ચ સરકારી અધિકારી કે વહીવટી વડો બને છે. તેને સમાજમાં અખંડ કીર્તિ મળે છે.
-
અશુભ પ્રભાવ: જો સૂર્ય પ્રતિકૂળ કે પીડિત હોય, તો વ્યક્તિને શારીરિક અને માનસિક વ્યાધિઓ ઘેરી લે છે. હૃદયરોગ, આંખોની નબળાઈ, અપચો, પેટના રોગો અને સતત ઉદાસીનતા (Depression) સૂર્યના અશુભ હોવાના સંકેતો છે.
રવિવારના વ્રત, પૂજા વિધિ અને આહારના નિયમો
ભગવાન સૂર્યનારાયણને પ્રસન્ન કરવાનો સર્વશ્રેષ્ઠ દિવસ રવિવાર છે. જે ભક્તો રવિવારે ઉપવાસ કરે છે અને સૂર્યોદય સમયે તાંબાના પાત્રમાંથી અર્ઘ્ય અર્પણ કરી મીઠા (Salt) નો ત્યાગ કરે છે, તેમને સૂર્યદેવ કાયમી આરોગ્ય પ્રદાન કરે છે. રવિવારના દિવસે ગાયનું શુદ્ધ ઘી ખાવું શક્તિ, જોમ અને મેટાબોલિઝમ માટે શ્રેષ્ઠ છે; પરંતુ આ દિવસે ગોળ, તેલ અને મધ ખાવાથી સ્વાસ્થ્યને નુકસાન થાય છે તેવી ધાર્મિક માન્યતા છે.
રવિ-પુષ્ય અમૃત યોગનું રહસ્ય
જ્યારે રવિવારના દિવસે આકાશમાં ‘પુષ્ય નક્ષત્ર’ નો સંયોગ બને છે, ત્યારે બ્રહ્માંડમાં ‘રવિ-પુષ્ય મહાયોગ’ નું નિર્માણ થાય છે. આ શુભ સમયે કરવામાં આવેલી કોઈપણ આધ્યાત્મિક સાધના, હવન, મંત્ર દીક્ષા કે તાંત્રિક અનુષ્ઠાન ત્વરિત અને અક્ષય ફળ આપે છે. આથી જ જ્યોતિષીઓ અને સાધકો આ યોગની આતુરતાથી રાહ જોતા હોય છે. આ સિવાય રવિવારે સંગીત, શિક્ષણ, તબીબી વિદ્યા (દવા) અને સરકારી નોકરીની શરૂઆત કરવી અત્યંત શુભ માનવામાં આવે છે.
જ્યોતિષીય ગણતરી અને આયુષ્યનો આંકડો
| સૂર્યદેવની ગ્રહ સ્થિતિ | રાશિ અને સ્થાન |
| સ્વરાશિ (Own Sign) | સિંહ (Leo) |
| ઉચ્ચ રાશિ (Exalted Sign) | મેષ (Aries) |
| નીચી રાશિ (Debilitated Sign) | તુલા (Libra) |
| શુભ સ્થાન (Beneficent Houses) | કુંડળીનું ૩જું, ૬ઠ્ઠું, ૧૦મું અને ૧૧મું સ્થાન |
રવિવારના દિવસે જન્મેલી વ્યક્તિ તેજસ્વી, ચતુર, સ્વાભિમાની અને અત્યંત ઉદાર પ્રકૃતિની હોય છે, જેને શાસ્ત્રોમાં ‘કુલભૂષણ’ કહેવાયા છે. આવી વ્યક્તિને જીવનના ૨૧મા અને ૨૨મા વર્ષમાં સૂર્યદેવની વિશેષ કૃપા અથવા પ્રતિકૂળતાનો સામનો કરવો પડે છે. જો સૂર્ય કૃપાળુ હોય તો વ્યક્તિને ૯૯ વર્ષ સુધીનું દીર્ઘાયુષ્ય મળે છે, પરંતુ જો સૂર્ય નબળો હોય તો આયુષ્ય ૬૦ વર્ષની આસપાસ સીમિત થઈ જાય છે. સૂર્યનો પ્રકાશ જ્યાં નથી પહોંચતો, ત્યાં નકારાત્મક શક્તિઓનો વાસ થાય છે. આથી સૂર્ય એ સૃષ્ટિના પ્રત્યક્ષ દેવ અને બ્રહ્માનું સાક્ષાત્ સ્વરૂપ છે.

