Air India અને Tata Neu બની ગળે વળગેલું હાડકું? ટાટા સન્સને આ વર્ષે લાગશે મોટો આર્થિક ફટકો
ટાટા ગ્રુપ, જેને ભારતીય કોર્પોરેટ જગતનું સૌથી વિશ્વસનીય નામ માનવામાં આવે છે, તે હાલમાં મુશ્કેલ સમયમાંથી પસાર થઈ રહ્યું છે. નાણાકીય વર્ષ 2025-26ના જે આંકડા સામે આવી રહ્યા છે, તે ગ્રુપની ભવિષ્યની નવી વ્યૂહરચનાઓ પર સવાલ ઊભા કરી રહ્યા છે. ટાઇમ્સ ઓફ ઇન્ડિયાના અહેવાલ મુજબ, ટાટા સન્સના તે નવા વ્યવસાયો જેમને ગ્રુપના ‘તુરુપના પત્તા’ માનવામાં આવતા હતા, તે હવે ભારે ખોટનો સોદો સાબિત થઈ રહ્યા છે. અનુમાન છે કે FY26માં આ નવા સાહસોને કુલ ₹29,000 કરોડનું મોટું નુકસાન થઈ શકે છે.
આ આંકડો એટલા માટે પણ ડરામણો છે કારણ કે શરૂઆતી અંદાજ માત્ર ₹5,700 કરોડનો હતો. એટલે કે નુકસાન અપેક્ષા કરતા પાંચ ગણું વધુ થવાનું છે. આ સંકટની અસર ટાટા સન્સના નેતૃત્વ પર પણ જોવા મળી રહી છે, જ્યાં ચેરમેન નટરાજન ચંદ્રશેખરનની ત્રીજી ટર્મ માટેની નિમણૂક પર હાલમાં સસ્પેન્સ યથાવત છે.
આ ચાર દિગ્ગજોએ નુકસાનમાં વધારો કર્યો
ટાટા ગ્રુપના કુલ નુકસાનમાં સૌથી મોટો હિસ્સો આ ચાર કંપનીઓનો છે:
-
એર ઇન્ડિયા (Air India): નુકસાનનું સૌથી મોટું કેન્દ્ર.
-
ટાટા ડિજિટલ (Tata Neu/BigBasket): ઈ-કોમર્સની લડાઈમાં પાછળ પડી રહ્યું છે.
-
ટાટા ઇલેક્ટ્રોનિક્સ: ચિપ અને કમ્પોનન્ટ મેન્યુફેક્ચરિંગમાં ભારે રોકાણ પરંતુ વળતર ધીમું.
-
તેજસ નેટવર્ક્સ: ટેલિકોમ ગિયર બનાવતી કંપની.
ટાટા ડિજિટલ: કેમ ફેલ થઈ રહી છે ‘સુપર એપ’ની વ્યૂહરચના?
ટાટા ડિજિટલે 2019માં મોટા દાવાઓ સાથે પોતાની ઇનિંગ શરૂ કરી હતી. જેમાં બિગબાસ્કેટ (BigBasket), 1mg, ક્રોમા (Croma) અને ટાટા ક્લિક (Tata CLiQ) જેવી સ્થાપિત બ્રાન્ડ્સને એક જ છત નીચે ‘Tata Neu’ એપ પર લાવવામાં આવી હતી. ગ્રુપે તેમાં ₹24,000 કરોડથી વધુનું રોકાણ કર્યું, પરંતુ પરિણામ ધાર્યા મુજબ મળ્યું નથી.
-
નેતૃત્વમાં અસ્થિરતા: નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે મેનેજમેન્ટમાં વારંવાર ફેરફાર અને સ્પષ્ટ વિઝનનો અભાવ નુકસાનનું કારણ બન્યું છે.
-
બિગબાસ્કેટની ચેલેન્જ: એક સમયે ક્વિક કોમર્સની બાદશાહ ગણાતી બિગબાસ્કેટ હવે ‘બ્લિંકિટ’ અને ‘ઝેપ્ટો’ જેવા હરીફો સામે ડિલિવરીની ઝડપ અને ‘ડાર્ક સ્ટોર્સ’ની બાબતમાં પાછળ રહી ગઈ છે.
-
ખોટી વ્યૂહરચના: કંપનીએ બધો જ ભાર લોયલ્ટી પ્રોગ્રામ પર આપ્યો, જ્યારે ગ્રાહકોને બહેતર સેવા અને ઝડપી ડિલિવરીની જરૂર હતી. અનુમાન છે કે આ વર્ષે ટાટા ડિજિટલનું નુકસાન ₹5,000 કરોડને પાર કરી શકે છે.
એર ઇન્ડિયા: ₹20,000 કરોડનું ઘેરાતું સંકટ
ટાટા ગ્રુપ માટે એર ઇન્ડિયાને પરત મેળવવી એ ભાવનાત્મક નિર્ણય હતો, પરંતુ બિઝનેસના મોરચે તે ગળે વળગેલું હાડકું સાબિત થઈ રહ્યું છે. FY26માં એર ઇન્ડિયાનું નુકસાન ₹20,000 કરોડ સુધી પહોંચવાની ધારણા છે. આ ગયા વર્ષના ₹11,000 કરોડના નુકસાન કરતા લગભગ બમણું છે. વિમાનોની જાળવણી, નવા કાફલાની ખરીદી અને ઓપરેશનલ પડકારોએ ગ્રુપની નાણાકીય સ્થિતિ પર ભારે દબાણ લાવ્યું છે.
શું ટાટા વાપસી કરી શકશે?
ટાટા ગ્રુપ પાસે સંસાધનોની કમી નથી, પરંતુ FY26ના આંકડા ચેતવણીની ઘંટડી સમાન છે. જૂન મહિનામાં ચેરમેન ચંદ્રશેખરન એક ‘રિકવરી પ્લાન’ રજૂ કરી શકે છે. નોએલ ટાટા જેવા બોર્ડ સભ્યોની ચિંતાઓ વ્યાજબી છે, કારણ કે ભવિષ્યની ટેકનોલોજી અને ઈ-કોમર્સમાં ટાટાએ પોતાની પકડ ફરી મજબૂત કરવી પડશે. ટાટાની અસલી પરીક્ષા હવે શરૂ થાય છે—શું તેઓ પોતાના ‘તુરુપના પત્તા’ને ફરીથી જીતના માર્ગે લઈ જઈ શકશે?
