શું ભારત પાસે છે સૌથી વધુ સોનું? જાણો વિશ્વના દેશો પાસે રહેલા ગોલ્ડ રિઝર્વના આંકડા
દુનિયાભરમાં સોનાને સદાબહાર રોકાણ અને દેશની આર્થિક તાકાતનું પ્રતીક ગણવામાં આવે છે. વૈશ્વિક આર્થિક અસ્થિરતા અને ફુગાવ સામે રક્ષણ મેળવવા માટે વિવિધ દેશોની સેન્ટ્રલ બેંકો સતત પોતાના ગોલ્ડ રિઝર્વ (સોનાનો ભંડાર) વધારવામાં વ્યસ્ત છે. વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલ (WGC) ના તાજેતરના અહેવાલમાં વિશ્વના સૌથી શક્તિશાળી અને આર્થિક રીતે સમૃદ્ધ દેશો પાસે રહેલા સોનાના સત્તાવાર ભંડારના આંકડા જાહેર કરવામાં આવ્યા છે.
આ આંકડા સામે આવ્યા બાદ અનેક લોકોના મનમાં એ સવાલ ઊભો થઈ રહ્યો છે કે, શું ભારત વિશ્વમાં સૌથી વધુ સોનું ધરાવતો દેશ છે? અને શું ભારત આ યાદીમાં ટોપ-૧૦ દેશોમાં સ્થાન મેળવવામાં સફળ રહ્યું છે?
વિશ્વમાં સૌથી વધુ સોનાનો ભંડાર ધરાવતા દેશો
વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલના અહેવાલ મુજબ, સોનાના સત્તાવાર ભંડારના મામલે યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સ ઓફ અમેરિકા (USA) સમગ્ર વિશ્વમાં પ્રથમ ક્રમે છે. અમેરિકા પાસે જેટલો સોનાનો ભંડાર છે, તેની સરખામણીએ અન્ય દેશો ઘણા પાછળ છે.
દુનિયાના મુખ્ય દેશો પાસે રહેલું ગોલ્ડ રિઝર્વ:
અમેરિકા (૧લું સ્થાન): ૮,૧૩૩.૪૬ ટન – વિશ્વમાં સૌથી વધુ સત્તાવાર સોનાનો ભંડાર.
જર્મની (૨જું સ્થાન): ૩,૩૫૧.૫૩ ટન – અમેરિકા પછી બીજા ક્રમે પરંતુ પ્રથમ સ્થાન ધરાવતા અમેરિકા કરતાં ઘણું પાછળ.
ઇટાલી (૩જું સ્થાન): ૨,૪૫૧.૮૪ ટન – યુરોપિયન દેશોમાં મજબૂત સ્થિતિ.
ફ્રાન્સ (૪થું સ્થાન): ૨,૪૩૬.૯૭ ટન – ઇટાલીથી સામાન્ય તફાવત સાથે ચોથા ક્રમે.
રશિયા (૫મું સ્થાન): ૨,૩૩૫.૮૫ ટન – વિદેશી હૂંડિયામણ અનામતમાં સોનાનો હિસ્સો સતત વધારી રહ્યું છે.
ચીન (૬ઠ્ઠું સ્થાન): ૨,૨૬૪.૩૨ ટન – એશિયા ખંડમાં અગ્રણી આર્થિક મહાસત્તા.
સ્વિટ્ઝરલેન્ડ (૭મું સ્થાન): ૧,૦૪૦.૦૦ ટન – બેંકિંગ ક્ષેત્રે વૈશ્વિક ઓળખ ધરાવતો દેશ.
ભારત (૮મું સ્થાન): ૮૮૨.૦૦ ટન – રિઝર્વ બેંક ઓફ ઇન્ડિયા (RBI) ની તિજોરીમાં રહેલું સોનું.
નેધરલેન્ડ્સ (૯મું સ્થાન): ૬૧૨.૪૫ ટન – યુરોપિયન યુનિયનનો મહત્વનો દેશ.
તુર્કી (૧૦મું સ્થાન): ૫૮૦.૦૦ ટન – પશ્ચિમ એશિયાનો પ્રમુખ દેશ.
વિશ્વના ગોલ્ડ રિઝર્વમાં ભારતનું સ્થાન અને વાસ્તવિકતા
સત્તાવાર સેન્ટ્રલ બેંક ગોલ્ડ રિઝર્વના સંદર્ભમાં ભારત વૈશ્વિક સ્તરે ૮મા સ્થાને આવે છે. ભારતીય રિઝર્વ બેંક (RBI) પાસે હાલમાં અંદાજે ૮૮૨ ટન સોનું જમા છે. જોકે, અમેરિકા કે જર્મની જેવા ટોચના દેશોની સરખામણી કરીએ તો ભારતનો સત્તાવાર સોનાનો ભંડાર આંકડાકીય રીતે ઘણો ઓછો જણાય છે.
આ સરખામણીમાં એક મહત્વનો પાસું એ પણ છે કે આ આંકડા માત્ર દેશની મધ્યસ્થ બેંક (RBI) ની તિજોરીમાં રખાયેલા સત્તાવાર સોનાના છે.
ભારતીય ઘરોમાં રહેલું સોનું: વિશ્વનો સૌથી મોટો ગ્રાહક
જો સત્તાવાર સેન્ટ્રલ બેંક રિઝર્વથી અલગ હટીને દેશના નાગરિકો, ભારતીય ઘરો, મંદિરો અને વ્યક્તિગત રીતે જમા થયેલા ઘરેણાં તથા સોનાની ગણતરી કરવામાં આવે, તો ચિત્ર તદ્દન બદલાઈ જાય છે.
ભારતીય સંસ્કૃતિમાં સોનાનું ધાર્મિક, સામાજિક અને આર્થિક મહત્વ ખૂબ જ ઊંડું છે. લગ્નસરા, તહેવારો અને વ્યક્તિગત બચત તરીકે ભારતીય ઘરોમાં હજારો ટન સોનું સંગ્રહિત થયેલું છે. જો આ બિનસત્તાવાર અથવા વ્યક્તિગત સોનાનો અંદાજ મેળવવામાં આવે, તો ભારત વિશ્વમાં સોનાનો સૌથી મોટો ગ્રાહક અને ધારક દેશ બની જાય છે.
પરંતુ વૈશ્વિક નાણાકીય માપદંડો અને વર્લ્ડ ગોલ્ડ કાઉન્સિલના સત્તાવાર રેન્કિંગમાં માત્ર સેન્ટ્રલ બેંક પાસે રહેલા ગોલ્ડ રિઝર્વને જ માન્યતા આપવામાં આવે છે, જેમાં ભારત ૮૮૨ ટન સોના સાથે વિશ્વમાં આઠમા સ્થાને વિરાજમાન છે.
