રશિયા પર નવા પ્રતિબંધો લાદવામાં ટ્રમ્પની રાહ: યુક્રેન યુદ્ધનો અંત લાવવા શાંતિ મંત્રણા પર ભાર
રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધને સમાપ્ત કરવાના પ્રયાસો વચ્ચે અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે રશિયા પર નવા પ્રતિબંધો લાગુ કરવાના નિર્ણયને હાલ પૂરતો મુલતવી રાખ્યો છે. ટ્રમ્પનું કહેવું છે કે તેઓ બંને દેશો વચ્ચે શાંતિ સ્થાપિત કરવા માટે વાતચીત કરી રહ્યા છે અને કોઈ એવું પગલું ભરવા માંગતા નથી, જેના કારણે રશિયા વાટાઘાટોમાંથી પાછળ હટી જાય. જોકે, તેમના આ નિર્ણયને કારણે અમેરિકા અને યુક્રેન વચ્ચેના સંબંધો અંગે પણ ચર્ચા તેજ બની છે.
શાંતિ મંત્રણાને નુકસાન ન થાય તે ટ્રમ્પની દલીલ
ટ્રમ્પે સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ટ્રુથ સોશિયલ પર પોતાના નિર્ણય અંગે વાત કરતાં જણાવ્યું હતું કે રશિયા સાથેની વાતચીતને આગળ વધારવી તેમની પ્રાથમિકતા છે. તેમના મતે, અત્યારે કડક પ્રતિબંધો લાગુ કરવાથી રાજદ્વારી પ્રયાસો પર નકારાત્મક અસર પડી શકે છે.
ટ્રમ્પે એવો દાવો પણ કર્યો છે કે રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચે સંભવિત શાંતિ સમજૂતીને લઈને પ્રગતિ થઈ રહી છે. તેથી તેઓ તાત્કાલિક કોઈ એવો નિર્ણય લેવા માંગતા નથી, જે બંને પક્ષો વચ્ચે સમાધાનની શક્યતાઓને નબળી પાડે. તેમણે સંકેત આપ્યો છે કે રશિયા પર પ્રતિબંધો અંગેનો નિર્ણય ભવિષ્યમાં ફરીથી લઈ શકાય છે.
અમેરિકાના વિદેશ મંત્રી માર્કો રુબિયોએ પણ જણાવ્યું છે કે રશિયા સંબંધિત પ્રતિબંધો અને ટેરિફની આર્થિક અસરોનો અભ્યાસ કરવા માટે આશરે 60 દિવસનો સમય લેવામાં આવી શકે છે.
રશિયાની ડીઝલ નિકાસ અને વૈશ્વિક બજારનો મુદ્દો
રશિયા પર પ્રતિબંધો ટાળવા પાછળનું બીજું મહત્ત્વનું કારણ ઊર્જા બજાર હોવાનું પણ સામે આવ્યું છે. ટ્રમ્પે યુક્રેનના રાષ્ટ્રપતિ વોલોદિમિર ઝેલેન્સ્કી પર રશિયાની ડીઝલ રિફાઇનરીઓને નિશાન બનાવવાનો આરોપ લગાવ્યો છે. તેમના જણાવ્યા મુજબ, આવા હુમલાઓથી ડીઝલના પુરવઠા અને આંતરરાષ્ટ્રીય બજાર પર અસર થઈ શકે છે.
અમેરિકાએ રશિયા પાસેથી ડીઝલનો પુરવઠો વધારવા અંગે પણ કરાર કર્યો હોવાના અહેવાલો છે. ટ્રમ્પ પ્રશાસનનું માનવું છે કે બજારમાં ઊર્જાનો પુરવઠો વધવાથી કિંમતોને નિયંત્રિત કરવામાં મદદ મળી શકે છે.
પરંતુ આ અભિગમને લઈને વિવાદ પણ ઊભો થયો છે. ટીકાકારોનું કહેવું છે કે રશિયા પાસેથી ઊર્જા ખરીદવાથી તેને આવક મળી શકે છે, જેનો ઉપયોગ તે યુદ્ધ ચાલુ રાખવા માટે કરી શકે છે. બીજી તરફ, અમેરિકી પ્રશાસન આ વ્યવસ્થાને આર્થિક અને રાજદ્વારી દબાણ વચ્ચે સંતુલન સાધવાના પ્રયાસ તરીકે રજૂ કરી રહ્યું છે.
ઝેલેન્સ્કી અને ટ્રમ્પ વચ્ચે મતભેદ વધ્યા
રશિયા પરના પ્રતિબંધો મુલતવી રાખવાના નિર્ણયથી યુક્રેનની ચિંતા વધી છે. ઝેલેન્સ્કીનું માનવું છે કે મોસ્કો પરનું આર્થિક દબાણ ઓછું કરવામાં આવે તો રશિયાને વધુ આક્રમક પગલાં ભરવાની તક મળી શકે છે.
યુક્રેન લાંબા સમયથી અમેરિકાની સૈન્ય અને ગુપ્તચર સહાય પર આધાર રાખે છે. તેથી વોશિંગ્ટનની નીતિમાં થતા ફેરફારો યુક્રેનની સુરક્ષા માટે મહત્ત્વ ધરાવે છે. તાજેતરના દિવસોમાં ટ્રમ્પ અને ઝેલેન્સ્કી વચ્ચે જાહેર નિવેદનોને લઈને પણ તણાવ જોવા મળ્યો છે.
ટ્રમ્પે યુક્રેનના નેતૃત્વ અને યુદ્ધ અંગે ટીકા કરતાં દાવો કર્યો છે કે અગાઉ વધુ સારી શાંતિ સમજૂતી શક્ય હતી. જોકે, યુક્રેનનો પક્ષ એવો છે કે રશિયાના હુમલાઓ વચ્ચે દેશની સુરક્ષા અને સ્વતંત્રતાને ધ્યાનમાં રાખીને જ કોઈ સમજૂતી થવી જોઈએ.
હવે આગળ શું થઈ શકે?
રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધનો અંત લાવવા માટે અમેરિકાની ભૂમિકા નિર્ણાયક બની શકે છે. એક તરફ ટ્રમ્પ વાટાઘાટો ચાલુ રાખીને શાંતિ સ્થાપિત કરવા માંગે છે, તો બીજી તરફ પ્રતિબંધો હળવા કરવાથી રશિયા પરનું દબાણ ઘટવાની આશંકા વ્યક્ત થઈ રહી છે.
આગામી સમયમાં અમેરિકી સરકાર પ્રતિબંધો અંગે શું નિર્ણય લે છે અને રશિયા તથા યુક્રેન વાટાઘાટોમાં કેટલી પ્રગતિ કરે છે તેના પર સમગ્ર વિશ્વની નજર રહેશે. હાલ એટલું સ્પષ્ટ છે કે ટ્રમ્પ સરકાર માટે શાંતિ મંત્રણાને આગળ વધારવી અને રશિયા પર દબાણ જાળવી રાખવું—આ બંને વચ્ચે સંતુલન સાધવું મોટો પડકાર બની રહ્યો છે.
