શાંતિની આશા ઠગારી નીવડી: ઈરાનના પ્રસ્તાવને ટ્રમ્પે કેમ ગણાવ્યો અસ્વીકાર્ય? વાંચો વિગતવાર અહેવાલ
વર્ષ 2026ની શરૂઆતથી જ વિશ્વ એક ભયાનક યુદ્ધનો સાક્ષી બની રહ્યું છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા આ જંગે હવે એક એવા વળાંક પર આવીને ઊભો રહ્યો છે જ્યાંથી શાંતિનો માર્ગ વધુ મુશ્કેલ જણાઈ રહ્યો છે. રવિવારે (10 મે, 2026) અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ઈરાન દ્વારા મોકલવામાં આવેલા શાંતિ પ્રસ્તાવને “તદ્દન અસ્વીકાર્ય” ગણાવીને ફગાવી દીધો છે. આ ઘટનાક્રમે વૈશ્વિક શેરબજાર અને ખાસ કરીને તેલના પુરવઠા પર ચિંતાના વાદળો ઘેરા કરી દીધા છે.
ટ્રમ્પનો ઈરાન પ્રત્યેનો કડક વલણ
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પને રવિવારે આ પ્રસ્તાવ મળ્યો હતો, જેનાથી એવી આશા જાગી હતી કે કદાચ મહિનાઓથી ચાલી રહેલું આ યુદ્ધ હવે વિરામ લેશે. જોકે, ટ્રમ્પે પ્રસ્તાવની વિગતો જાહેર કર્યા વિના તેને નકારી કાઢ્યો છે. બીજી તરફ, અમેરિકાના રિપબ્લિકન પક્ષના પ્રભાવશાળી નેતાઓએ ટ્રમ્પ પર દબાણ વધાર્યું છે કે તેઓ હવે ઈરાન સામે “લશ્કરી વિકલ્પ” (Military Option) પર ગંભીરતાથી વિચાર કરે. આ નિવેદનો સૂચવે છે કે આગામી દિવસોમાં સંઘર્ષ વધુ ઉગ્ર બની શકે છે.
યુદ્ધની પૃષ્ઠભૂમિ અને આર્થિક અસર
આ યુદ્ધની શરૂઆત 28 ફેબ્રુઆરી, 2026ના રોજ થઈ હતી. ઈરાને વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા માટેના સૌથી મહત્વના દરિયાઈ માર્ગોને બ્લોક કરી દીધા છે. આ બ્લોકેજને કારણે વિશ્વના અનેક દેશોમાં ઈંધણની ભારે અછત સર્જાઈ છે અને પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા છે. ભારત જેવા દેશો માટે પણ આ સ્થિતિ ચિંતાજનક છે, કારણ કે ઊર્જા પુરવઠો ખોરવાવાથી મોંઘવારી વધવાનું જોખમ વધી ગયું છે.
ઈઝરાયેલની કડક શરતો: પરમાણુ શસ્ત્રોનો મુદ્દો
ઈઝરાયેલના વડાપ્રધાન બેન્જામિન નેતન્યાહુએ પણ આ મામલે પોતાનો પક્ષ સ્પષ્ટ કર્યો છે. એક અમેરિકન ન્યૂઝ ચેનલને આપેલા ઈન્ટરવ્યુમાં તેમણે કહ્યું હતું કે, જ્યાં સુધી ઈરાન પાસે સમૃદ્ધ યુરેનિયમ (Enriched Uranium) નો ભંડાર છે, ત્યાં સુધી આ યુદ્ધ સમાપ્ત થયું છે તેમ માની શકાય નહીં.
નેતન્યાહુએ સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું કે:
-
ઈરાનમાંથી તમામ પરમાણુ સામગ્રી બહાર કાઢવી અનિવાર્ય છે.
-
ઈરાનના પરમાણુ સંવર્ધન કેન્દ્રો (Enrichment Sites) ને સંપૂર્ણપણે તોડી પાડવા પડશે.
-
જ્યાં સુધી ઈરાન તેની ન્યુક્લિયર ક્ષમતાનો ત્યાગ નહીં કરે, ત્યાં સુધી ઈઝરાયેલ શાંત બેસશે નહીં.
આ નિવેદન દર્શાવે છે કે ઈઝરાયેલ અને અમેરિકા હવે ઈરાનના પરમાણુ કાર્યક્રમને જમીનદોસ્ત કરવાના લક્ષ્ય સાથે આગળ વધી રહ્યા છે.
ઈરાનનો પક્ષ: “યોગ્ય સમયે જવાબ આપીશું”
બીજી તરફ, ઈરાને શનિવારે (9 મે, 2026) જણાવ્યું હતું કે તેઓ હજુ પણ અમેરિકા દ્વારા મોકલવામાં આવેલા પ્રસ્તાવની સમીક્ષા કરી રહ્યા છે. અલ જઝીરાના અહેવાલ મુજબ, ઈરાની નેતૃત્વ પશ્ચિમ એશિયાના આ સંઘર્ષને ઉકેલવા માટે અમેરિકાની શરતો પર વિચાર કરી રહ્યું છે અને તેઓ “યોગ્ય સમયે” તેનો પ્રતિસાદ આપશે. ઈરાન અત્યારે આંતરરાષ્ટ્રીય દબાણ અને આર્થિક પ્રતિબંધો વચ્ચે પોતાની રણનીતિ ઘડી રહ્યું હોય તેવું જણાય છે.
વૈશ્વિક સમુદાયની ચિંતા
સમગ્ર વિશ્વ અત્યારે આ ભૌગોલિક રાજકીય અસ્થિરતાથી ચિંતિત છે. જો આ યુદ્ધ લાંબુ ખેંચાય છે, તો વિશ્વમાં મોટું આર્થિક સંકટ આવી શકે છે. ખાસ કરીને યુરોપ અને એશિયાના દેશો જેઓ તેલ માટે અખાતી દેશો પર નિર્ભર છે, તેમની હાલત વધુ કફોડી થઈ શકે છે. રશિયા-યુક્રેન યુદ્ધ બાદ હવે આ નવો મોરચો વિશ્વની શાંતિ માટે મોટો પડકાર બની ગયો છે.
