અમેરિકી વેપાર નીતિઓને લઈને મોટો વિવાદ, નવા આયાત કર સામે અડધાથી વધુ રાજ્યો પહોંચ્યા કોર્ટમાં
આંતરરાષ્ટ્રીય રાજકીય અને વેપાર વર્તુળોમાં ચાલી રહેલા વિકાસનું મૂલ્યાંકન કરવું ઘણીવાર મુશ્કેલ હોય છે. હાલમાં યુનાઇટેડ સ્ટેટ્સમાં પણ આવી જ પરિસ્થિતિ જોવા મળી રહી છે, જ્યાં ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર અને વિવિધ રાજ્યો એકબીજા સામે ટકરાતા જોવા મળે છે. અમેરિકાના પચીસ રાજ્યોએ ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર દ્વારા લાદવામાં આવેલા નવા આયાત કર – અથવા ટેરિફ – સામે દાવો દાખલ કરીને એક મહત્વપૂર્ણ કાનૂની પગલું ભર્યું છે, જેનાથી અમેરિકન રાજકારણમાં ખળભળાટ મચી ગયો છે.
રાજ્યોનું કડક વલણ: ‘ગેરકાયદે છે નવો ટેક્સ, જનતા પર વધી રહ્યો છે બોજ’
કેસ દાખલ કરનાર આ 25 અમેરિકી રાજ્યોનું સ્પષ્ટપણે કહેવું છે કે ટ્રમ્પ પ્રશાસનનો આ નવો ટેરિફ સંપૂર્ણપણે ગેરકાયદે અને બંધારણ વિરોધી છે. આ રાજ્યોના ગવર્નર્સ અને એટર્ની જનરલ્સનું તર્ક છે કે આ પ્રકારના એકપક્ષીય ટેક્સ લાદવાથી સીધી રીતે જ સામાન્ય અમેરિકી પરિવારો અને ત્યાંના નાના-મોટા વ્યવસાયોની કમર ભાંગી રહી છે.
રાજ્યોનો એ પણ આક્ષેપ છે કે જ્યારે મોંઘવારી અને આર્થિક દબાણ પહેલેથી જ લોકોને પરેશાન કરી રહ્યું છે, ત્યારે આ પ્રકારના ભારે-ભરખમ ટેક્સ જનતા અને અર્થવ્યવસ્થા બંને પર એક વધારાના બોજ તરીકે થોપવામાં આવી રહ્યા છે. તેમનું માનવું છે કે આ પગલાથી રોજિંદી વસ્તુઓ મોંઘી થઈ જશે અને તેની સીધી અસર સામાન્ય નાગરિકના ખિસ્સા પર પડશે.
સુપ્રીમ કોર્ટના જૂના નિર્ણય પછી પણ નવો દાવ?
આ સમગ્ર વિવાદના મૂળમાં અમેરિકી સુપ્રીમ કોર્ટનો તે જૂનો નિર્ણય છે, જે આ વર્ષના ફેબ્રુઆરી મહિનામાં આવ્યો હતો. સુપ્રીમ કોર્ટે થોડા સમય પહેલા જ ટ્રમ્પ પ્રશાસનના જૂના આયાત વેરા (Import Taxes) ને સંપૂર્ણપણે રદ્દ કરી દીધા હતા.
રાજ્યોનો આરોપ છે કે સુપ્રીમ કોર્ટે અગાઉના કરને ગેરકાયદેસર જાહેર કર્યા હોવા છતાં, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર હવે નવા બહાના અને પદ્ધતિઓનો આશરો લઈને તેમને ફરીથી લાદવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યું છે. રાજ્યોનો દલીલ છે કે વહીવટ મનસ્વી રીતે વર્તી રહ્યો છે અને કાનૂની સીમાઓ ઓળંગી રહ્યો છે – એવું વર્તન જે હવે સહન કરી શકાતું નથી. આ જ કારણ છે કે દેશના અડધાથી વધુ રાજ્યો કોર્ટનો સંપર્ક કરવા માટે એક થયા છે.
અર્થવ્યવસ્થા અને રાજકારણ પર પડી શકે છે ઊંડી અસર
અમેરિકા જેવા દેશમાં જ્યારે 25 રાજ્યો ભેગા થઈને કોઈ કેન્દ્ર સરકાર અથવા રાષ્ટ્રપતિના નિર્ણય સામે ઊભા રહી જાય, ત્યારે આ મામલો માત્ર કાનૂની રહેતો નથી, પરંતુ એક મોટો રાજકીય મુદ્દો બની જાય છે. વિશ્લેષકોનું માનવું છે કે આ કેસથી આગામી દિવસોમાં અમેરિકાના આંતરિક રાજકારણમાં ભારે ઉથલપાથલ જોવા મળી શકે છે.
વેપાર જગતના જાણકારોનું પણ એવું જ કહેવું છે કે જો આ વિવાદ લાંબો ખેંચાય છે, તો તેનાથી આંતરરાષ્ટ્રીય વેપાર, ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈન અને ખુદ અમેરિકી બજારોમાં અનિશ્ચિતતાનું વાતાવરણ પેદા થઈ જશે. આયાત-નિકાસ સાથે જોડાયેલી કંપનીઓને સમજાઈ રહ્યું નથી કે આગામી દિવસોમાં નીતિઓ કઈ દિશામાં જશે.
આગળ શું થશે?
હાલમાં આખી દુનિયાની નજર અમેરિકી અદાલતો પર ટકેલી છે કે આ હાઈ-પ્રોફાઈલ મામલામાં ન્યાયતંત્રનું શું વલણ રહે છે. શું અદાલત ટ્રમ્પ પ્રશાસનના આ નવા ટેરિફ પર રોક લગાવશે કે પછી પ્રશાસન પોતાની નીતિઓ પર કાયમ રહેશે? તે તો આવનાર સમય જ બતાવશે, પરંતુ એટલું નક્કી છે કે અમેરિકામાં વેપારી નીતિઓને લઈને શરૂ થયેલો આ ઘમાસાણ હજુ વધુ જોર પકડશે.
