ઉત્તર ભારતમાં આકાશમાંથી વરસશે આગ પણ પૂર્વ અને દક્ષિણ ભારતમાં મેઘરાજા મહેરબાન; IMD એ જાહેર કર્યું એલર્ટ
ભારતીય હવામાન વિભાગ (IMD) દ્વારા જારી કરવામાં આવેલી નવીનતમ સત્તાવાર યાદી અનુસાર, દેશભરના હવામાનમાં એક મોટો અને આશ્ચર્યજનક ફેરફાર જોવા મળી રહ્યો છે. ૨૦ મે ૨૦૨૬ ના રોજ ઉત્તર-પશ્ચિમ અને મધ્ય ભારતના મેદાની વિસ્તારો જ્યારે ભયંકર ગરમી અને લૂ (Heatwave) ની ઝપેટમાં છે, ત્યારે બીજી તરફ દેશના ૧૭ થી વધુ રાજ્યોમાં તીવ્ર પવન, વાવાઝોડું અને ભારે વરસાદ માટે ‘ઓરેન્જ એલર્ટ’ જાહેર કરવામાં આવ્યું છે. હવામાન વિભાગના જણાવ્યા અનુસાર, કેટલીક જગ્યાએ ૭૦ થી ૮૦ કિલોમીટર પ્રતિ કલાકની ઝડપે વિનાશક પવન ફૂંકાવાની અને વીજળી પડવાની સંભાવના છે.
આ આકાશીય પરિવર્તન પાછળ દક્ષિણ-પશ્ચિમ ચોમાસાની (Southwest Monsoon) સક્રિયતા જવાબદાર માનવામાં આવી રહી છે. ખાસ કરીને દક્ષિણ અને પૂર્વોત્તર ભારતમાં પ્રિ-મોન્સૂન એક્ટિવિટી અત્યંત મજબૂત બની છે, જે આગામી દિવસોમાં ચોમાસાના વહેલા આગમનના સંકેતો આપી રહી છે.
ઉત્તર ભારતમાં અંગાર ઓકતો સૂર્ય: દિલ્હી-રાજસ્થાન હાઈ એલર્ટ પર
એક તરફ જ્યાં અડધો દેશ વરસાદથી ભીંજાઈ રહ્યો છે, ત્યારે રાષ્ટ્રીય પાટનગર દિલ્હી, પંજાબ, હરિયાણા, રાજસ્થાન અને પશ્ચિમ ઉત્તર પ્રદેશમાં સૂર્યનારાયણ આકરા પાણીએ છે. દિલ્હી અને તેના આસપાસના વિસ્તારોમાં મહત્તમ તાપમાન 45°C સુધી પહોંચી જવાની આશંકા છે. પશ્ચિમી રાજસ્થાનના રણપ્રદેશોમાંથી ફૂંકાતા ગરમ પવનોને કારણે સામાન્ય જનજીવન અસ્તવ્યસ્ત બન્યું છે. જો કે, પહાડી રાજ્યો જેવા કે જમ્મુ-કાશ્મીર, હિમાચલ પ્રદેશ અને ઉત્તરાખંડમાં પશ્ચિમી વિક્ષેપ (Western Disturbance) ને કારણે હળવો વરસાદ અને ૫૦ કિમીની ઝડપે પવન ફૂંકાતા પ્રવાસીઓને ગરમીથી થોડી રાહત મળી છે.
પૂર્વોત્તર અને દક્ષિણ ભારતમાં મેઘતાંડવની આશંકા
હવામાન વિભાગના બુલેટિન અનુસાર, પૂર્વોત્તર ભારતમાં કુદરતનો મિજાજ સૌથી વધુ આક્રમક રહેશે. આસામ, મેઘાલય, અરૂણાચલ પ્રદેશ, નાગાલેન્ડ, મણિપુર, મિઝોરમ અને ત્રિપુરામાં અત્યંત ભારે વરસાદની ચેતવણી આપવામાં આવી છે. પહાડી વિસ્તારોમાં ભૂસ્ખલન (Landslides) અને નીચાણવાળા વિસ્તારોમાં પૂર જેવી પરિસ્થિતિ સર્જાઈ શકે છે.
દક્ષિણ ભારતમાં કેરળ અને દરિયાકાંઠાના કર્ણાટકમાં ચોમાસા પૂર્વેનો વરસાદ ધમધોકાર વરસી રહ્યો છે. તમિલનાડુ, આંધ્રપ્રદેશના રાયલસીમા અને તેલંગાણામાં વાદળછાયા આકાશ સાથે વાવાઝોડાની સ્થિતિ છે, જેના કારણે તાપમાનમાં નોંધપાત્ર ઘટાડો નોંધાયો છે.
| દેશનો ભૌગોલિક વિસ્તાર | અસરગ્રસ્ત મુખ્ય રાજ્યો | હવામાનની સ્થિતિ | IMD ની વિશેષ સૂચના / એલર્ટ |
| ઉત્તર-પશ્ચિમ ભારત | દિલ્હી, પંજાબ, રાજસ્થાન, હરિયાણા | તીવ્ર હીટવેવ અને સૂકું હવામાન | બપોરે ૧૨ થી ૩ વાગ્યા સુધી બહાર નીકળવાનું ટાળવું. |
| પૂર્વોત્તર ભારત | આસામ, મેઘાલય, સિક્કિમ, અરૂણાચલ | અતિ ભારે વરસાદ અને વાવાઝોડું | વીજળીના ચમકારા વખતે સુરક્ષિત સ્થાને આશ્રય લેવો. |
| દક્ષિણ ભારત | કેરળ, કર્ણાટક, તમિલનાડુ, લક્ષદ્વીપ | ભારે પ્રિ-મોન્સૂન વરસાદ | માછીમારોને દરિયો ન ખેડવાની કડક સલાહ. |
| મધ્ય અને પશ્ચિમ ભારત | મધ્યપ્રદેશ, મહારાષ્ટ્ર, ગુજરાત | મિશ્ર હવામાન (ગરમી + ઉકળાટ) | હળવો ખોરાક લેવો અને હાઇડ્રેટેડ રહેવું. |
ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રમાં કેવું રહેશે હવામાન?
પશ્ચિમ ભારતના સંદર્ભમાં વાત કરીએ તો, ગુજરાત અને મહારાષ્ટ્રના મોટાભાગના વિસ્તારોમાં હજુ પણ ઉનાળાનો આકરો મિજાજ યથાવત રહેશે. અમદાવાદ, વડોદરા, સુરત અને રાજકોટ સહિતના વિસ્તારોમાં ભેજનું પ્રમાણ વધવાને કારણે અસહ્ય બફારો અને ઉકળાટ લોકોને અકળાવશે. જો કે, મહારાષ્ટ્રના કોંકણ, ગોવા અને વિદર્ભના કેટલાક ભાગોમાં વાદળછાયા વાતાવરણ વચ્ચે હળવા વરસાદી ઝાપટાં પડવાની સંભાવના છે, પરંતુ ગુજરાતમાં હજુ પણ આગામી થોડા દિવસો સુધી ગરમીથી મોટી રાહત મળે તેવા કોઈ સંકેતો નથી.
હવામાન વિભાગની નાગરિકો, ખેડૂતો અને માછીમારો માટે એડવાઈઝરી
આવા અણધાર્યા અને બદલાતા હવામાન વચ્ચે આઈએમડી (IMD) એ દેશના તમામ નાગરિકોને સાવચેત રહેવા વિનંતી કરી છે:
-
સામાન્ય જનતા માટે: બપોરના સમયે સીધા સૂર્યપ્રકાશમાં જવાનું ટાળો, સુતરાઉ કપડાં પહેરો અને શરીરમાં પાણીની કમી ન થાય તે માટે લીંબુ પાણી, ઓઆરએસ કે પુષ્કળ પ્રવાહીનું સેવન કરો.
-
ખેડૂતો માટે: જે વિસ્તારોમાં ૮૦ કિમીની ઝડપે પવન ફૂંકાવાની આગાહી છે, ત્યાં લણણી કરેલા પાકને સુરક્ષિત સ્થાને ખસેડી લેવો.
-
દરિયાકાંઠાના વિસ્તારો માટે: આંદામાન-નિકોબાર અને કેરળના દરિયામાં ઊંચા મોજા ઉછળવાની શક્યતા હોવાથી માછીમારોને દરિયા કિનારેથી દૂર રહેવા જણાવાયું છે.
ચોમાસાની આ તીવ્ર ગતિવિધિઓ જોતા એવું લાગી રહ્યું છે કે દક્ષિણ ભારતમાં આગામી અઠવાડિયામાં વિધિવત ચોમાસું બેસી જશે, પરંતુ ત્યાં સુધી ઉત્તર અને પશ્ચિમ ભારતે હજુ થોડા દિવસો ગરમીનો સામનો કરવો જ પડશે.

