શું ડૂબી જશે વિશ્વનું અર્થતંત્ર? હોર્મુઝમાં ફરી વધ્યા તણાવ, જાણો શું છે લેટેસ્ટ અપડેટ!
પશ્ચિમ એશિયા (વેસ્ટ એશિયા) ફરી એકવાર ભારે તણાવના ભરડામાં આવી ગયું છે. શુક્રવાર રાત અને શનિવાર સવારના ઘટનાક્રમે આ સમગ્ર વિસ્તારમાં ભયનું વાતાવરણ ઉભું કર્યું છે. ઈરાનના ઇસ્લામિક રિવોલ્યુશનરી ગાર્ડ કોર્પ્સ (IRGC) ની નૌકાદળે દાવો કર્યો છે કે તેમણે ઈરાનના દરિયાકાંઠાના વિસ્તારોમાં અમેરિકા દ્વારા કરવામાં આવેલા હવાઈ હુમલાના જવાબમાં યુએસ લશ્કરી મથકો પર વળતો પ્રહાર કર્યો છે. આ ઘટનાક્રમે માત્ર થોડા દિવસો પહેલા જ મુશ્કેલીથી સ્થપાયેલા યુદ્ધવિરામને તોડી પાડવાની આશંકા જન્માવી છે.
શું છે સમગ્ર વિવાદનું મૂળ?
આ નવીનતમ સંઘર્ષની શરૂઆત ગુરુવારે થઈ હતી, જ્યારે હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી પસાર થઈ રહેલા એક માલવાહક જહાજ (Cargo ship) ને ડ્રોન હુમલા દ્વારા નિશાન બનાવવામાં આવ્યું હતું. આ ઘટના બાદ યુએસ પ્રમુખ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે આકરા શબ્દોમાં પ્રતિક્રિયા આપતા કહ્યું હતું કે, આ હુમલો યુદ્ધવિરામનું ઉલ્લંઘન છે. જ્યારે તેમને પૂછવામાં આવ્યું કે શું અમેરિકા આનો બદલો લેશે, ત્યારે તેમણે સ્પષ્ટ સંકેત આપતા કહ્યું કે, “તમને ટૂંક સમયમાં ખબર પડી જશે.”
https://t.co/CckXLJSpah pic.twitter.com/NoMQ7cNtN5
— U.S. Central Command (@CENTCOM) June 27, 2026
આ નિવેદનના થોડા જ કલાકોમાં, યુએસ સેન્ટ્રલ કમાન્ડ દ્વારા ઈરાનના વિવિધ મિસાઈલ અને ડ્રોન સાઇટ્સ તેમજ દરિયાકાંઠાના રડાર ઇન્સ્ટોલેશન્સ પર હુમલા કરવામાં આવ્યા હતા. પ્રમુખ ટ્રમ્પે વ્હાઈટ હાઉસમાં જણાવ્યું હતું કે, “તેઓએ ગઈકાલે હુમલો કર્યો, હકીકતમાં ચાર વાર, તે બાબત મને જરાય પસંદ નથી.”
ઈરાનનો બચાવ: ‘આ યુદ્ધવિરામનું ઉલ્લંઘન નથી’
અમેરિકાના આરોપોને ઈરાને તરત જ ફગાવી દીધા હતા. ઈરાનની સંસદના રાષ્ટ્રીય સુરક્ષા કમિશનના વડા ઈબ્રાહિમ અઝિઝીએ આ સ્થિતિને ‘યુદ્ધવિરામનું સંચાલન’ ગણાવ્યું હતું. તેમણે સોશિયલ મીડિયા પર લખ્યું કે, “હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પર ઈરાનનું શાસન છે, તેથી નિયમોનું સન્માન કરો.” તેમણે વધુમાં જણાવ્યું કે આ કોઈ ઉલ્લંઘન નથી, પરંતુ ઈરાન દ્વારા કરવામાં આવતું એક વ્યવસ્થાપન છે.
બીજી તરફ, યુએસ ઉપરાષ્ટ્રપતિ જે.ડી. વેન્સે ઈરાનને ચેતવણી આપતા કહ્યું કે વોશિંગ્ટન કોઈપણ હુમલાનો જડબાતોડ જવાબ આપશે. તેમણે ઈરાનને કૂટનીતિક માર્ગો દ્વારા વાતચીત કરવા વિનંતી કરી હતી અને કહ્યું હતું કે, “હિંસાનો જવાબ હિંસાથી જ મળશે.”
સીધો સંપર્ક અને શાંતિના પ્રયાસો
ઘટનાઓ અત્યંત ગંભીર હોવા છતાં, ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે એક સીધી સંદેશાવ્યવહારની ચેનલ (Communication channel) સ્થાપિત કરવામાં આવી છે. ઈરાનની સરકારી ન્યૂઝ એજન્સીના જણાવ્યા અનુસાર, આ ચેનલનો હેતુ હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાં કોઈપણ નાની ઘટનાને મોટા લશ્કરી સંઘર્ષમાં બદલાતી રોકવાનો છે. ગયા અઠવાડિયે ઝ્યુરિચમાં થયેલી વાતચીત બાદ આ માળખું તૈયાર કરવામાં આવ્યું હતું, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ગેરસમજ દૂર કરવાનો અને ઇસ્લામાબાદ મેમોરેન્ડમ ઓફ અન્ડરસ્ટેન્ડિંગની જોગવાઈઓને લાગુ કરવાનો છે.
જોકે, ઈરાન પોતાની વાત પર અડગ છે. ઈરાનના નાયબ વિદેશ મંત્રી કાઝેમ ઘરીબાબાદીએ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે હોર્મુઝની સામુદ્રધુનીમાંથી સલામત પસાર થવા માટે ઈરાનની ભૂમિકાને નજરઅંદાજ કરી શકાય નહીં. તેમણે ચેતવણી આપી છે કે જો જહાજો ઈરાન દ્વારા નિર્ધારિત માર્ગોનું પાલન નહીં કરે, તો ઈરાન અન્ય વૈકલ્પિક માર્ગો બંધ કરી શકે છે.
વિશ્વ માટે કેમ ચિંતાનો વિષય છે?
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગોમાંથી એક છે, જ્યાંથી વિશ્વના મોટાભાગના તેલ અને ગેસનો પુરવઠો પસાર થાય છે. ૧૮ જૂનના રોજ ૧૪-પોઈન્ટના વચગાળાના કરાર પર હસ્તાક્ષર થયા બાદ દરિયાઈ ટ્રાફિકમાં સુધારો જોવા મળ્યો હતો. બુધવારે ૭૮ જહાજો અહીંથી પસાર થયા હતા, જે યુદ્ધ શરૂ થયા પછીની સૌથી વધુ સંખ્યા હતી.
