અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધની ભીંસ: તેલ અને ગેસના સંકટ વચ્ચે પ્લાસ્ટિક અને કાચના ઉદ્યોગો ભાંગી પડ્યા
પશ્ચિમ એશિયા (મિડલ ઈસ્ટ) માં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે શરૂ થયેલા યુદ્ધે માત્ર રણમેદાનમાં જ નહીં, પણ વિશ્વભરના રસોડા અને ફેક્ટરીઓમાં પણ ખળભળાટ મચાવી દીધો છે. જ્યારે બે શક્તિશાળી દેશો લડે છે, ત્યારે તેની અસર માત્ર બંદૂકની ગોળીઓ સુધી સીમિત નથી રહેતી, પરંતુ તેની સીધી અસર સામાન્ય માણસની વપરાશની વસ્તુઓ પર પણ પડે છે. હાલમાં આ યુદ્ધને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે પ્લાસ્ટિક અને કાચના સપ્લાય ચેઈનમાં મોટું ભંગાણ પડ્યું છે.
હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) અને ઉર્જા સંકટ
આ સંઘર્ષની સૌથી ભયાનક અસર હોર્મુઝની સામુદ્રધુની પર જોવા મળી રહી છે. આ રૂટ વિશ્વના કુલ તેલ પરિવહન માટેની જીવનરેખા સમાન છે. યુદ્ધને કારણે આ માર્ગ લગભગ બંધ જેવો થઈ ગયો છે, જેના પરિણામે કાચા તેલ (Crude Oil) અને કુદરતી ગેસના પુરવઠામાં ભારે અવરોધ ઊભો થયો છે. જ્યારે ઉર્જાનો મુખ્ય સ્ત્રોત જ અટકી જાય, ત્યારે તેની ચેઈન રિએક્શન આખા વિશ્વના મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટર પર જોવા મળે છે.
પ્લાસ્ટિક ઉદ્યોગ પર તેલના વધતા ભાવનો માર
ઘણા લોકોને કદાચ નવાઈ લાગશે, પરંતુ આપણે જે પ્લાસ્ટિકની વસ્તુઓ વાપરીએ છીએ તેના ઉત્પાદનમાં તેલ (ઓઈલ) નો મોટો હિસ્સો હોય છે. ફેબ્રુઆરીના અંતમાં યુદ્ધ શરૂ થયું ત્યારથી અત્યાર સુધીમાં કાચા તેલના ભાવમાં 40% થી વધુનો વધારો નોંધાયો છે.
પ્લાસ્ટિક બનાવવા માટે જરૂરી ‘પોલિમર્સ’ અને અન્ય કેમિકલ્સ સીધા તેલમાંથી મેળવવામાં આવે છે. કાચા માલના ભાવમાં આટલો તોતિંગ ઉછાળો આવતા, પ્લાસ્ટિકની ડોલ, ટબ, પેકેજિંગ મટિરિયલ અને ઈલેક્ટ્રોનિક વસ્તુઓમાં વપરાતા પ્લાસ્ટિકના ભાવ આસમાને પહોંચી ગયા છે. ઉત્પાદકો માટે હવે જૂના ભાવે માલ પૂરો પાડવો અશક્ય બની રહ્યો છે, જેના કારણે બજારમાં પ્લાસ્ટિકની ચીજવસ્તુઓની અછત સર્જાઈ છે.
કાચ ઉદ્યોગ: ગેસ વગર ભઠ્ઠીઓ ઠરી ગઈ
માત્ર પ્લાસ્ટિક જ નહીં, કાચના ઉત્પાદકો પણ અત્યારે અસ્તિત્વની લડાઈ લડી રહ્યા છે. કાચ બનાવવા માટેની ભઠ્ઠીઓ (Furnaces) ને અવિરત ચલાવવા માટે મોટા જથ્થામાં કોમર્શિયલ ગેસના સપ્લાયની જરૂર પડે છે. કાચને ઓગાળવા માટે હજારો ડિગ્રી તાપમાન જાળવવું પડે છે, જે માત્ર ગેસ દ્વારા જ શક્ય છે.
અમેરિકા-ઈરાન યુદ્ધને કારણે ગેસના સપ્લાયમાં વિક્ષેપ પડતા અને ભાવ વધતા, કાચના કન્ટેનર, બોટલો અને બારીઓના કાચ બનાવતી કંપનીઓએ કાં તો ઉત્પાદન ઘટાડવું પડ્યું છે અથવા ફેક્ટરીઓ બંધ કરવાની નોબત આવી છે. ખાસ કરીને ફૂડ અને બેવરેજ ઈન્ડસ્ટ્રી, જે કાચની બોટલો પર નિર્ભર છે, તેને આની સૌથી વધુ અસર થઈ રહી છે.
વૈશ્વિક બજારમાં હાહાકાર
આ સંઘર્ષને કારણે ગ્લોબલ સપ્લાય ચેઈન સંપૂર્ણપણે વેરવિખેર થઈ ગઈ છે. ભારત સહિતના દેશો જેઓ તેલ અને ગેસની આયાત પર નિર્ભર છે, ત્યાં મોંઘવારીનો નવો દોર શરૂ થયો છે. પ્લાસ્ટિક અને કાચના ઘટકોની અછતને કારણે ઓટોમોબાઈલથી લઈને મેડિકલ ઈક્વિપમેન્ટ સુધીના ક્ષેત્રોમાં ઉત્પાદન ધીમું પડી ગયું છે.
