અમેરિકામાં કાગળ વગરનું ઈમિગ્રેશન: ભારતીયોના ગ્રીન કાર્ડ અને નાગરિકતાની પ્રક્રિયામાં કેટલું બદલાવ આવશે?
અમેરિકી સરકાર પોતાના ઈમિગ્રેશન માળખામાં એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને ઐતિહાસિક ફેરફાર કરવા જઈ રહી છે. વિદેશી નાગરિકો માટે ઈમિગ્રેશન આવેદન પ્રક્રિયાને હવે કાગળમુક્ત એટલે કે સંપૂર્ણપણે ડિજિટલ બનાવવાની દિશામાં મોટું કદમ ઉઠાવાયું છે. યુ.એસ. સિટિઝનશિપ એન્ડ ઈમિગ્રેશન સર્વિસીસ (USCIS) દ્વારા ગ્રીન કાર્ડ, અમેરિકી નાગરિકતા (નેચરલાઈઝેશન), વર્ક પરમિટ અને ફેમિલી પિટિશન જેવી તમામ સેવાઓને ઓનલાઈન સબમિશન હેઠળ આવરી લેવાની કવાયત હાથ ધરાઈ છે. જોકે, આ ફેરફાર વચ્ચે ભારતીય સમુદાય માટે સૌથી મોટો પ્રશ્ન એ છે કે શું ઓનલાઈન સિસ્ટમ આવવાથી ગ્રીન કાર્ડ માટે વર્ષો લાંબી ચાલી રહેલી પ્રતીક્ષા યાદી (વેઈટિંગ લિસ્ટ) ઓછી થશે?
ઓગસ્ટ ૨૦૨૬થી ઈમિગ્રેશન સંબંધિત નિયમોમાં ક્રમશઃ ફેરફારોની શરૂઆત થઈ રહી છે. પરંતુ દરેક ફોર્મ કે અરજી તાત્કાલિક ધોરણે ઓનલાઈન નહીં થાય. USCIS દ્વારા કોઈપણ ફોર્મ માટે ઓનલાઈન ફાઈલિંગ ફરજિયાત કરતા પહેલા ૬૦ દિવસ નોટિસ પિરિયડ આપવામાં આવશે. સામાન્ય રીતે જે ફોર્મ્સ ઓછામાં ઓછા ૧૮૦ દિવસથી ઓનલાઈન પોર્ટલ પર ઉપલબ્ધ છે, તેને જ પ્રથમ તબક્કામાં મરજિયાતમાંથી ફરજિયાત શ્રેણીમાં ટ્રાન્સફર કરવામાં આવશે.
કયા આવેદનો પર થશે આ ફેરફારની સીધી અસર?
નવી ડિજિટલ નીતિ હેઠળ ઈમિગ્રેશન સંબંધિત મોટાભાગની સેવાઓ આવરી લેવામાં આવશે. જેમાં મુખ્યત્વે ગ્રીન કાર્ડની નવી અરજી અને રિન્યુઅલ, કૌટુંબિક વિઝા (ફેમિલી પિટિશન), નાગરિકતા માટેની અરજીઓ, શરણાર્થી (એસાયલમ) આવેદન, વર્ક પરમિટ અને ટેમ્પરરી પ્રોટેક્ટેડ સ્ટેટસ (TPS)નો સમાવેશ થાય છે.
નવો નિયમ અમલી બન્યા બાદ મોટાભાગના અરજદારોએ USCIS પોર્ટલ પર પોતાનું ઓનલાઈન એકાઉન્ટ બનાવીને જ તમામ દસ્તાવેજો અને સ્કેન કરેલી પીડીએફ (PDF) સબમિટ કરવાની રહેશે. પરંતુ આ પ્રક્રિયા તમામ ક્ષેત્રો માટે એકસાથે નહીં, પરંતુ તબક્કાવાર રીતે અમલમાં મૂકવામાં આવશે.
અમેરિકાએ કાગળના સ્થાને ડિજિટલ માધ્યમ કેમ પસંદ કર્યું?
USCIS અનુસાર, કાગળ પર આધારિત જૂની અરજી પ્રક્રિયા અત્યંત ખર્ચાળ અને સમયનો વ્યય કરનારી છે. કાગળની અરજીઓમાં મેન્યુઅલ ડેટા એન્ટ્રી, ફાઈલોનું સ્કેનિંગ, ફિઝિકલ સ્ટોરેજ અને કુરિયર કે ટપાલ દ્વારા ડિલિવરી કરવામાં કરોડો ડોલરનો ધુમાડો થાય છે. ઓનલાઈન વ્યવસ્થાથી ડેટા એન્ટ્રીની ભૂલો ઘટશે, પ્રોસેસિંગ સ્પીડ વધશે અને ડોક્યુમેન્ટ્સમાં થતી છેતરપિંડી કે બનાવટ અટકાવી શકાશે.
આંકડાઓ પર નજર કરીએ તો, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૫ દરમિયાન USCIS દ્વારા ૧.૪ કરોડથી વધુ આવેદનો પ્રોસેસ કરવામાં આવ્યા હતા. આ દરમિયાન તેમના પેપર લોકબોક્સ સિસ્ટમે આશરે ૪૫.૩ કરોડ પાનાઓનું સબમિશન સંભાળ્યું હતું. આ કાગળની કામગીરી પાછળ જ તંત્રને ૩૯.૬ કરોડ ડોલરનો જંગી ખર્ચ થયો હતો, જેમાં માત્ર ૧ કરોડ ડોલરથી વધુ તો ટપાલ અને કુરિયર સર્વિસનો ખર્ચ હતો. ઓનલાઈન પદ્ધતિથી સરકારને કરોડો ડોલરની બચત થશે.
જે લોકો પાસે ઓનલાઈન સગવડ નથી તેમનું શું?
જે અરજદારો પાસે ડિજિટલ સાધનો, ઈન્ટરનેટ કે ઓનલાઈન ફોર્મ ભરવાની સગવડ કે જ્ઞાન નથી, તેમને સરકારે સાવ નિરાશ કર્યા નથી. આવા કિસ્સાઓમાં ખાસ છૂટછાટ (Exemption) માટે અરજી કરવાનો વિકલ્પ ખુલ્લો રાખવામાં આવશે. જો કોઈ વ્યક્તિ વય, શારીરિક અસમર્થતા કે ઈન્ટરનેટના અભાવે ઈ-ફાઈલિંગ ન કરી શકે, તો USCIS તેમના કેસની અલગથી સમીક્ષા કરશે. જોકે આ વિશેષ છૂટ મેળવવા માટે એક અલગ પ્રક્રિયા અને ફી ચૂકવવી પડશે, જેમાં કેટલાક ચોક્કસ કિસ્સાઓમાં ફી માફીનો વિકલ્પ પણ ઉપલબ્ધ રહેશે.
ભારતીયો માટે આ નિર્ણય કેમ અત્યંત મહત્વનો છે?
અમેરિકામાં રહેતા વિદેશીઓમાં રોજગાર આધારિત (Employment-Based) ગ્રીન કાર્ડની લાંબી લાઈનમાં સૌથી વધુ સંખ્યા ભારતીય પ્રોફેશનલ્સની છે. ભારતના હજારો આઈટી નિષ્ણાતો અને એન્જિનિયરો વર્ષોથી H-1B વિઝા પર અમેરિકામાં કામ કરી રહ્યા છે અને ગ્રીન કાર્ડની રાહ જોઈ રહ્યા છે. આ ઉપરાંત, કૌટુંબિક ધોરણે ગ્રીન કાર્ડ મેળવવા ઈચ્છતા ભારતીયોની સંખ્યા પણ ઘણી મોટી છે.
પરંતુ ઓનલાઈન અરજી પદ્ધતિ આવવાથી ગ્રીન કાર્ડનો લાંબો બેકલોગ કે કતાર રાતોરાત ખતમ થઈ જશે નહીં. ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ના તાજેતરના વિઝા બુલેટિન અનુસાર, ભારત માટે EB-2 કેટેગરીમાં ફાઈનલ એપ્રૂવલ ડેટ ઉપલબ્ધ નહોતી, જ્યારે EB-3 કેટેગરીમાં ૧ જાન્યુઆરી ૨૦૧૪ની કટ-ઓફ ડેટ ચાલી રહી છે. અર્થાત, અરજી સબમિટ થવાની તારીખ અને ખરેખર ગ્રીન કાર્ડ મળવાની તારીખ વચ્ચે હજુ પણ વર્ષોનું અંતર છે.
કોને થશે ફાયદો અને કોને પડશે મુશ્કેલી?
આ બદલાવથી એવા ભારતીયોને ઘણો ફાયદો થશે જેઓ ટેકનોલોજીથી ટેવાયેલા છે, ઈમિગ્રેશન વકીલોની સેવાઓ લે છે અને પોતાના તમામ દસ્તાવેજો ડિજિટલ ફોર્મેટમાં રાખે છે. તેમના માટે અરજી કરવાની પ્રક્રિયા વધુ ઝડપી, સુરક્ષિત અને પારદર્શક બનશે.
બીજી તરફ, વરિષ્ઠ નાગરિકો, માતા-પિતા, ઓછું ટેકનિકલ જ્ઞાન ધરાવતા લોકો કે ગ્રામીણ વિસ્તારોમાંથી આવતા અરજદારો માટે ઓનલાઈન એકાઉન્ટ બનાવવું, ડોક્યુમેન્ટ્સ યોગ્ય સાઈઝમાં સ્કેન કરવા અને પીડીએફ અપલોડ કરવી પડકારજનક બની શકે છે. તેમને કોઈ પ્રોફેશનલ કે સંબંધીઓની મદદ લેવાની જરૂર પડશે.
શું ગ્રીન કાર્ડ કે નાગરિકતા ઝડપથી મળી જશે?
ઘણા લોકોમાં એવી ગેરસમજ છે કે ઓનલાઈન સિસ્ટમથી ગ્રીન કાર્ડ વહેલા મળી જશે. પરંતુ વાસ્તવિકતા અલગ છે. ઓનલાઈન પ્રક્રિયાથી માત્ર તમારું ફોર્મ જમા થવાનો સમય અને પ્રાથમિક ચકાસણી ઝડપી બનશે. ગ્રીન કાર્ડનો આખરી સ્વીકાર તો તમારા દેશ માટે નક્કી થયેલા વાર્ષિક વિઝા કોટા, પ્રાયોરિટી ડેટ (Priority Date) અને જે-તે કેટેગરીમાં વિઝાની ઉપલબ્ધતા પર જ આધાર રાખશે. દાખલા તરીકે, નાણાકીય વર્ષ ૨૦૨૬ માટે ભારતનો EB-2 કોટા મે ૨૦૨૬ સુધીમાં જ વપરાઈ ચૂક્યો હતો, અને હવે નવો કોટા ૧ ઓક્ટોબર ૨૦૨૬થી શરૂ થશે.
ભારતીય અરજદારોએ હાલમાં શું કરવું જોઈએ?
હજુ તમામ ફોર્મ્સ માટે એકસાથે ઓનલાઈન ફાઈલિંગ લાગુ કરવામાં આવ્યું નથી. જે ફોર્મ માટે નિયમ બદલાશે, તેના ૬૦ દિવસ પહેલા જાહેર નોટિસ આપવામાં આવશે. તેથી ભારતીય અરજદારોએ USCISની સત્તાવાર વેબસાઈટના અપડેટ્સ પર નજર રાખવી જોઈએ. આ ઉપરાંત, પોતાના પાસપોર્ટ, જૂના ઈમિગ્રેશન રેકોર્ડ્સ, એમ્પ્લોયમેન્ટ લેટર્સ અને શૈક્ષણિક પ્રમાણપત્રોની ડિજિટલ સોફ્ટ કોપી સુરક્ષિત રીતે તૈયાર રાખવી જોઈએ.
સંક્ષિપ્તમાં કહીએ તો, આ ફેરફાર અરજી કરવાની ‘પદ્ધતિ’માં છે, ‘પ્રતીક્ષા સમય’માં નહીં. અમેરિકી ઈમિગ્રેશન સિસ્ટમનું ડિજિટલાઈઝેશન કાગળના બોજને ચોક્કસપણે ઓછો કરશે, પરંતુ ગ્રીન કાર્ડ અને નાગરિકતા મેળવવાની લાંબી કતારમાં મોટો તફાવત લાવશે નહીં.
