શું અમેરિકા ઈરાન સાથેનું યુદ્ધ અધવચ્ચે છોડશે? સમજૂતી વગર જ જીતની જાહેરાત કરવાની ટ્રમ્પની તૈયારી!
અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેના સંબંધોમાં અત્યારે એક નવો અને ચોંકાવનારો વળાંક જોવા મળી રહ્યો છે. વ્હાઇટ હાઉસ હવે ઈરાન સાથેના આ સંઘર્ષને એક મોટો રાજકીય બોજ માની રહ્યું છે. આંતરરાષ્ટ્રીય મીડિયા અહેવાલો મુજબ, રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ આ યુદ્ધને તાત્કાલિક સમાપ્ત કરવા ઈચ્છે છે, પરંતુ આશ્ચર્યની વાત એ છે કે તેઓ ઈરાન સાથે કોઈ પણ પ્રકારની ઔપચારિક સમજૂતી કે કરાર કર્યા વિના જ પોતાની ‘જીત’ જાહેર કરવાની યોજના બનાવી રહ્યા છે.
વ્હાઇટ હાઉસ માટે યુદ્ધ હવે ‘બોજ’ કેમ?
સમાચાર એજન્સી અનુસાર, ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર ઈચ્છે છે કે અમેરિકા વહેલી તકે આ યુદ્ધમાંથી બહાર નીકળે. તેની પાછળનું મુખ્ય કારણ એ છે કે આ સંઘર્ષને કારણે વૈશ્વિક સ્તરે તેલ અને ગેસના ભાવમાં સતત વધારો થઈ રહ્યો છે. અમેરિકામાં મોંઘવારી વધી રહી છે, જેની સીધી અસર સામાન્ય જનતા પર પડી રહી છે.
વધુમાં, આ વર્ષના અંતમાં અમેરિકામાં ‘મિડટર્મ ઈલેક્શન’ (મધ્યવર્તી ચૂંટણીઓ) યોજાવાની છે. જો આ સંઘર્ષ ચાલુ રહ્યો તો ટ્રમ્પની રિપબ્લિકન પાર્ટીને મોટું નુકસાન થઈ શકે છે. સીનેટ અને કોંગ્રેસમાં બહુમતી ગુમાવવાનો ડર ટ્રમ્પને આ યુદ્ધમાંથી પીછેહઠ કરવા મજબૂર કરી રહ્યો છે.
CIA કરી રહી છે ખાસ વિશ્લેષણ: ઈરાનનું રિએક્શન શું હશે?
અમેરિકન ગુપ્તચર એજન્સી સીઆઈએ (CIA) ને એક ખૂબ જ સંવેદનશીલ કામ સોંપવામાં આવ્યું છે. એજન્સી અત્યારે એ વાતની તપાસ કરી રહી છે કે જો અમેરિકા એકપક્ષીય રીતે (Unilaterally) જીતની જાહેરાત કરી દે, તો ઈરાનની પ્રતિક્રિયા શું હશે?
અમેરિકાને ડર છે કે જો તેઓ જીતની જાહેરાત કરીને સૈનિકો પાછા ખેંચે, અને ઈરાન હુમલા કરવાનું ચાલુ રાખે અથવા અમેરિકાની મજાક ઉડાવે, તો સમગ્ર વિશ્વમાં સુપરપાવર તરીકે અમેરિકાની આબરૂના ધજાગરા ઉડી શકે છે. તેથી, વ્હાઇટ હાઉસ અત્યારે બે વિકલ્પો પર ગંભીરતાથી વિચાર કરી રહ્યું છે:
એકપક્ષીય વિજયની જાહેરાત: મધ્ય-પૂર્વમાંથી સૈનિકો પાછા ખેંચી લેવા અને દુનિયાને બતાવવું કે અમારો હેતુ પૂરો થયો છે.
વાટાઘાટો લાંબી ખેંચવી: શું ઈરાન સાથેની ચર્ચાને લાંબી ખેંચવાથી અમેરિકાને કોઈ વ્યૂહાત્મક ફાયદો થઈ શકે છે?
ઈરાનનું અડિયલ વલણ અને રણનીતિ
બીજી તરફ, ઈરાન પણ નમતું જોખવા તૈયાર નથી. ‘વોલ સ્ટ્રીટ જર્નલ’ મુજબ, ઈરાને નવા પ્રસ્તાવ તૈયાર કરવા માટે અમેરિકા પાસેથી વધુ સમય માંગ્યો છે. ઈરાનનું કહેવું છે કે કોઈ પણ નવો કરાર તેમના ‘સુપ્રીમ લીડર’ (આયાતુલ્લા ખમેની) ની સહમતિ વિના શક્ય નથી.
ઈરાનની આ વિલંબ કરવાની નીતિ અમેરિકાને મૂંઝવણમાં મૂકી રહી છે. ઈરાન જાણે છે કે જેમ જેમ સમય જશે, તેમ તેમ અમેરિકા પર આંતરિક રાજકીય દબાણ વધશે અને ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર ઉતાવળમાં કોઈ પણ નિર્ણય લેશે.
તેલના ભાવ અને આર્થિક પડકારો
આ યુદ્ધ માત્ર સીમાઓ પૂરતું મર્યાદિત નથી, પણ તે વિશ્વના અર્થતંત્રને પણ હચમચાવી રહ્યું છે. જો ટ્રમ્પ જીતની જાહેરાત કરીને યુદ્ધ વિરામ લાવવામાં સફળ રહે છે, તો તેલના ભાવ નીચા આવી શકે છે. આ પગલું તેમને ચૂંટણીમાં મોટો ફાયદો કરાવી શકે છે. તેથી જ ટ્રમ્પ હવે રણમેદાન છોડીને રાજકીય મેદાનમાં પોતાની છબી સુધારવા માંગે છે.
શું દુનિયા આ જીતને સ્વીકારશે?
જો અમેરિકા કોઈ લેખિત સમજૂતી વગર જ જીતની જાહેરાત કરે છે, તો ચીન અને રશિયા જેવા દેશો આ મામલે અમેરિકાને ઘેરી શકે છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે ઈરાન સાથેના સંઘર્ષમાં ‘જીત’ એ કોઈ આંકડાકીય પરિણામ નથી, પણ તે એક ભૌગોલિક-રાજકીય સ્થિરતા છે. જો સ્થિરતા ન આવે અને અમેરિકા સૈનિકો પાછા ખેંચે, તો તેને ‘જીત’ કહેવી મુશ્કેલ બનશે.
