ક્રિકેટની આકરી સચ્ચાઈ અને વૈભવનું વર્તન: શું આ ભવિષ્ય માટે ખતરાની ઘંટડી
ક્રિકેટ માત્ર એક રમત નથી, પરંતુ તે એક એવી રંગભૂમિ છે જ્યાં કાચી પ્રતિભા રાતોરાત વૈશ્વિક હેડલાઇન્સ બની જાય છે. તાજેતરમાં ભારતીય ક્રિકેટ જગતમાં જે નામ સૌથી વધુ ગુંજી રહ્યું છે તે છે વૈભવ સૂર્યવંશી. પરંતુ જ્યારે રમતની કઠોર વાસ્તવિકતાઓ એક કિશોર વયના છોકરાને પુખ્ત પુરુષોની અતિ-સ્પર્ધાત્મક દુનિયામાં ધકેલી દે છે, ત્યારે માત્ર રમતની કુશળતા જ નહીં, પરંતુ તેના માનસિક સંતુલન અને વર્તનની પણ આકરી કસોટી થાય છે. દામ્બુલામાં શ્રીલંકા સામેની મેચ દરમિયાન વૈભવના વર્તને ક્રિકેટ સમીક્ષકો અને ચાહકોમાં એક ચિંતા જગાવી છે, જેને નજરઅંદાજ કરી શકાય તેમ નથી.
છતાં, આપણે વૈભવ સૂર્યવંશી પ્રત્યે થોડી સહાનુભૂતિ રાખવી જોઈએ. તે હજી માત્ર ૧૫ વર્ષનો એક કિશોર છે. આ ઉંમરે જ્યારે સામાન્ય બાળકો શાળાના ગૃહકાર્ય અને મિત્રો સાથેની રમતોમાં વ્યસ્ત હોય છે, ત્યારે વૈભવ દેશનું પ્રતિનિધિત્વ કરી રહ્યો છે. પરંતુ સહાનુભૂતિની સાથે-સાથે એવો આગ્રહ રાખવો પણ અનિવાર્ય છે કે તેના સર્વાંગી વિકાસ અને માર્ગદર્શન માટે જે વરિષ્ઠો, કોચ અને મેનેજમેન્ટ સોંપવામાં આવ્યા છે, તેઓ તેના કાનમાં સાચી અને શિસ્તબદ્ધ વાતો નાખે.
દામ્બુલાની એ સાંજ: બિન-ક્રિકેટિંગ કસોટીનો સામનો
સોમવારે વૈભવ સૂર્યવંશીની નવી અને ભવ્ય કારકિર્દીની પહેલી ગંભીર બિન-ક્રિકેટિંગ (નોન-ક્રિકેટિંગ) કસોટી શરૂ થઈ. આ મેદાન પર રન બનાવવા વિશે નહોતી, પરંતુ દબાણની સ્થિતિમાં પોતાની લાગણીઓ પર કાબૂ રાખવા વિશેની હતી. ૧૫ વર્ષનો આ ઉભરતો ખેલાડી કદાચ પોતે પણ સ્વીકારશે કે આ એક એવી પરીક્ષા હતી જેમાં તે પાસ થઈ શક્યો નથી, સફળતાના ઉડતા રંગો તો બહુ દૂરની વાત છે. વૈભવ હજી માત્ર ૧૫ વર્ષનો છે આ વાક્ય કોઈને વારંવાર યાદ કરાવવાની જરૂર નથી, પરંતુ વર્તમાન પરિસ્થિતિના વિશ્લેષણ માટે આ હકીકતને મગજમાં રાખવી ખૂબ જ જરૂરી છે.
ભારત ‘એ’ ટીમ શ્રીલંકાના પ્રતિસ્પર્ધીઓ સામે સુપર ઓવરમાં ત્રિકોણીય શ્રેણીની લીગ મેચ હારી ગઈ. ત્યારબાદ રંગીરી દામ્બુલા ઇન્ટરનેશનલ સ્ટેડિયમમાં જે દ્રશ્યો જોવા મળ્યા, તે રમતની ગરિમાને ક્યાંય પણ શોભાવતા નહોતા. એક અત્યંત રોમાંચક અને આકર્ષક સ્પર્ધા જે ક્યારેક ભારત તરફ તો ક્યારેક શ્રીલંકા તરફ નમતી હતી, તે નિર્ધારિત સમયમાં બંને ટીમોના સ્કોર સરખા થવાને કારણે ટાઈમાં પરિણમી.
મેદાન પરનો તણાવ અને સુપર ઓવરનો વિવાદ
રમતની પરિસ્થિતિને કારણે વિજેતા નક્કી કરવા માટે ‘સુપર ઓવર’નો ઉપયોગ કરવો પડ્યો હતો. જો કે, મેદાન પર હાજર અમ્પાયરો સંપૂર્ણપણે મડાગાંઠમાં હતા અને તેમને ખાતરી નહોતી કે આ શૂટઆઉટ માટે પૂરતો પ્રકાશ ઉપલબ્ધ છે કે નહીં. આ સમયે, સિનિયર ટીમના નવા ઉપ-કપ્તાન અને ભારત ‘એ’ના કેપ્ટન તિલક વર્માએ ખૂબ જ જોરશોરથી, અને કદાચ જરૂર કરતાં વધુ આક્રમક રીતે આગ્રહ કર્યો કે સુપર ઓવર રમાવી જ જોઈએ.
તિલકના આ આક્રમક વલણને કારણે આખરે રમત આગળ વધી અને પરિણામે યજમાન શ્રીલંકાની ટીમ વિજયી બની. પરંતુ આ હારની સાથે જે ઘટના ઘટી તે વધુ ચિંતાજનક હતી. આ સમગ્ર ઘટનાક્રમે યુવા ભારતીય સુપરસ્ટાર વૈભવ સૂર્યવંશી અને ૨૧ વર્ષીય શ્રીલંકન ખેલાડી વિશેન હલમબેગ વચ્ચેના એક અંતિમ ઝઘડાને ઉશ્કેરવાનું કામ કર્યું. જ્યારે મેદાન પર શિસ્ત અને સ્લેજિંગની વાત આવે છે ત્યારે શ્રીલંકાના ભૂતપૂર્વ વિકેટકીપર નિરોશન ડિકવેલાનો ઇતિહાસ ઘણો વિવાદાસ્પદ રહ્યો છે. આ મેચમાં તેમણે આગને શાંત કરવામાં ભાગ લીધો હતો, પરંતુ સૂર્યવંશી અને હલમબેગ વચ્ચે જે શારીરિક સંપર્ક અને ધક્કામુક્કી થઈ, તેનો તીખો અને કડવો સ્વાદ આગામી સમય માટે ક્રિકેટ જગતમાં ચર્ચાનો વિષય રહેશે.
જુસ્સો વિરૂદ્ધ શિસ્ત: ક્યાં રેખા ઓળંગાઈ?
શ્રીલંકાએ સુપર ઓવરમાં ૧૬ રન બનાવ્યા હતા, જેના જવાબમાં ભારત માત્ર નવ રન જ બનાવી શક્યું. આ નામોશીભરી હાર બાદ સૂર્યવંશી અને સૂર્યાંશ શેડગે વચ્ચે શું વાતચીત થઈ તે કોઈને બરાબર ખબર નથી, કારણ કે બંને ખેલાડીઓ પહેલાથી જ ભારે હતાશ અને નિરાશ દેખાતા હતા. ભારતે જે રીતે ટાઈ-બ્રેકર એટલે કે સુપર ઓવર રમવા પર આગ્રહ રાખ્યો હતો, તે આખરે તેમને જ ભારે પડ્યો. આ બાબતે શ્રીલંકન ખેલાડીઓએ ચોક્કસપણે ભારતીય ખેલાડીઓ પર કટાક્ષ કર્યા જ હશે અને તે પણ બહુ નમ્રતાથી તો નહીં જ.
મેદાન પર ખેલાડીઓ દ્વારા અસભ્ય શબ્દોનો ઉપયોગ કે આક્રમક હાવભાવ આપવાને કોઈ માફ કરી શકતું નથી, પરંતુ ક્રિકેટના ઇતિહાસમાં આવું અવારનવાર બનતું આવ્યું છે. ભૂતકાળમાં પણ કેટલાક સૌથી પ્રખ્યાત અને હાઇ-પ્રોફાઇલ સ્ટાર્સે મેદાન પર મૌખિક રીતે ઉદાર બનવાનું (એટલે કે ગાળાગાળી કે સ્લેજિંગ કરવાનું) બહુ સામાન્ય ગણ્યું છે. કમનસીબે, તેમના આવા વર્તનને કારણે તેમના ચાહકો અને ઉભરતા યુવા ક્રિકેટરો પણ આ શૈલીને અપનાવવા પ્રેરિત થાય છે. રમતના મેદાન પર જુસ્સો (પેસન) હોવો એ ખૂબ સારી બાબત છે, કારણ કે જુસ્સા વગર રમવાનો કોઈ અર્થ જ નથી. પરંતુ એ જુસ્સો ક્યારેય સ્વીકાર્ય વર્તનની મર્યાદાઓ ઓળંગવો ન જોઈએ. સોમવારે દામ્બુલામાં એ મર્યાદાઓ માત્ર ઓળંગાઈ નહોતી, પરંતુ તે સંપૂર્ણપણે તૂટી ગઈ હતી. સૂર્યાંશ શેડગેએ શ્રીલંકાના ખેલાડીઓ તરફ બેટ વડે ઈશારો કર્યો અને સૂર્યવંશીએ પાછળ હટવાને બદલે હલમ્બાગે સાથે ધક્કો માર્યો. આ ઘટનામાં માત્ર એક પક્ષને દોષ આપવો યોગ્ય નથી, પરંતુ ટીવી સ્ક્રીન પર જે દ્રશ્યો દેખાયા તે ખરેખર ભયજનક અને અસ્પષ્ટ હતા.
સંવર્ધનની ભૂમિ અને વાસ્તવિક પાઠ
આ ‘એ’ શ્રેણી (A-Series) ખાસ કરીને એવા યુવાનો માટે આયોજિત કરવામાં આવે છે જેઓ ભવિષ્યના સુપરસ્ટાર છે અને જેઓ આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે પોતાની ઓળખ બનાવવા માંગે છે. સૂર્યવંશી જેવો અસાધારણ અને ઉત્તેજક યુવાન ખેલાડી ભારત પાસે અત્યારે બીજો કોઈ નથી. આ પ્રકારના પ્રવાસો અન્ય દેશોના સમાન વયના ખેલાડીઓ સામે રમવાની અને તેમની સાથે તંદુરસ્ત મિત્રતા કેળવવાની એક ઉત્તમ તક પૂરી પાડે છે. આ શ્રેણીઓ મિત્રતા અને રમતગમતની ભાવનાની ફળદ્રુપ સંવર્ધન ભૂમિ માનવામાં આવે છે. પરંતુ દામ્બુલામાં જે કંઈ પણ બન્યું, તેને રમતના મેદાનમાં, કોઈપણ સ્તરે કે કોઈપણ સ્પોર્ટ્સમાં કોઈ સ્થાન હોઈ શકે નહીં.
વૈભવ હજુ શીખી રહ્યો છે: એક બાળક તરીકેનો સ્વીકાર
છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓથી વૈભવ સૂર્યવંશીએ મેદાન પર જે અસાધારણ ઇનિંગ્સ રમી છે અને જે સિદ્ધિઓ મેળવી છે, તે જોતાં તે ભલે મોટો ખેલાડી લાગતો હોય, પરંતુ વાસ્તવિકતા એ છે કે તે હજી પણ એક છોકરો જ છે, કોઈ પુખ્ત પુરુષ નથી. વ્યવહારિક રીતે જોઇએ તો તે હજી પણ એક બાળક છે; તેના પિતા આ પ્રવાસમાં તેની સાથે શ્રીલંકા ગયા છે. એટલું જ નહીં, પરંતુ બીસીસીઆઈ (BCCI) એ તેના માતાપિતા બંનેને આગામી આયર્લેન્ડ અને ઇંગ્લેન્ડની મુસાફરીમાં સાથે રહેવાની સુવિધા આપવાની ઓફર કરી છે, કારણ કે ટૂંક સમયમાં જ તે ટી૨૦ આંતરરાષ્ટ્રીય (T20I) ટીમમાં સ્થાન મેળવ્યા બાદ સિનિયર ટીમ સાથે તેના પ્રથમ પ્રવાસની શરૂઆત કરશે.
૧૫ વર્ષની ઉંમરે તેનાથી ક્યારેક ‘છોકરાં જેવી વાતો’ કે ભૂલો થઈ જવી સ્વાભાવિક છે. જો કે, અત્યાર સુધી દરેક વખતે આઉટ થવા પર ભારે દુઃખ દર્શાવવા સિવાય, તેણે મીડિયા અને ચાહકોની તીવ્ર તપાસ છતાં પ્રશંસનીય સંયમ સાથે પોતાનું વર્તન રાખ્યું છે. પરંતુ સોમવારે સાંજે એક નાની હારની કડવી વાસ્તવિકતા અને સામે પક્ષેથી ચાલાકીપૂર્વક ફેંકાયેલા થોડા શબ્દો આખરે તેના કંટ્રોલની બહાર વહી ગયા અને તે પોતાની લાગણીઓ પર કાબૂ ગુમાવી બેઠો.
