શું તમને પણ અવારનવાર કમરનો દુખાવો અને થાક લાગે છે? જાણો વિટામિન ડીની કમીના ગંભીર લક્ષણો
આજના ભાગદોડભર્યા જીવનમાં આપણે ઘણીવાર નાની-મોટી શારીરિક તકલીફોને ‘થાક’ કે ‘તણાવ’ માનીને અવગણીએ છીએ. પરંતુ શું તમે જાણો છો કે સતત રહેતો કમરનો દુખાવો કે કારણ વગરનો થાક એ કોઈ ગંભીર બીમારી નહીં, પણ તમારા શરીરમાં વિટામિન ડી (Vitamin D) ની ઉણપનો સંકેત હોઈ શકે છે?
વિટામિન ડી, જેને ‘સનશાઈન વિટામિન’ પણ કહેવામાં આવે છે, તે આપણા શરીર માટે એટલું જ જરૂરી છે જેટલું જીવવા માટે હવા. જો લાંબા સમય સુધી શરીરમાં આ વિટામિનની અછત રહે, તો તે હાડકાંથી લઈને માનસિક સ્વાસ્થ્ય સુધી બધું જ બગાડી શકે છે. ચાલો સમજીએ એવા કયા લક્ષણો છે જે ચીસ પાડીને કહે છે કે તમારા શરીરને વિટામિન ડીની જરૂર છે.
વિટામિન ડીની ઉણપના મુખ્ય લક્ષણો
જ્યારે શરીરમાં વિટામિન ડી ઓછું થાય છે, ત્યારે શરીર નીચે મુજબના સંકેતો આપવાનું શરૂ કરે છે:
૧. સતત થાક અને નબળાઈ અનુભવવી
શું તમે પૂરતી ઊંઘ લીધા પછી પણ સવારે ઉઠો ત્યારે થાક અનુભવો છો? વિટામિન ડી કોષોમાં ઉર્જા ઉત્પન્ન કરવામાં મદદ કરે છે. તેની ઉણપને કારણે વ્યક્તિ દિવસભર સુસ્તી અને અશક્તિ અનુભવે છે. ઘણીવાર લોકો તેને કામનો બોજ માને છે, પણ તે પોષણની અછત હોઈ શકે છે.
૨. હાડકાં અને કમરમાં દુખાવો
વિટામિન ડીનું મુખ્ય કામ શરીરમાં કેલ્શિયમનું શોષણ કરવાનું છે. જો વિટામિન ડી નહીં હોય, તો તમે ગમે તેટલું દૂધ પીશો તો પણ કેલ્શિયમ હાડકાં સુધી પહોંચશે નહીં. આના કારણે હાડકાં નબળા પડે છે અને ખાસ કરીને કમર, પીઠ અને સાંધામાં સતત દુખાવો રહે છે.
૩. વારંવાર બીમાર પડવું (નબળી રોગપ્રતિકારક શક્તિ)
વિટામિન ડી તમારી ઈમ્યુનિટી સિસ્ટમને મજબૂત રાખે છે જેથી તે વાયરસ અને બેક્ટેરિયા સામે લડી શકે. જો તમને વારંવાર શરદી, ઉધરસ કે તાવ આવતો હોય, તો સમજી લેવું કે તમારી રોગપ્રતિકારક શક્તિને વિટામિન ડીનો ટેકો મળી રહ્યો નથી.
૪. ઘા રૂઝવવામાં વાર લાગવી
જો તમને કોઈ નાની ઈજા થઈ હોય અને તે રૂઝવવામાં અસાધારણ સમય લાગી રહ્યો હોય, તો તે વિટામિન ડીની ઉણપ હોઈ શકે છે. આ વિટામિન નવી ત્વચા બનાવવા અને ઈન્ફ્લેમેશન ઘટાડવામાં મદદરૂપ છે.
૫. માનસિક સ્વાસ્થ્ય અને ડિપ્રેશન
વિજ્ઞાન કહે છે કે વિટામિન ડીનો સંબંધ આપણા મૂડ સાથે પણ છે. મગજમાં રહેલા રિસેપ્ટર્સ વિટામિન ડીની હાજરીમાં ‘સેરોટોનિન’ (હેપ્પી હોર્મોન) રિલીઝ કરે છે. તેની ઉણપને કારણે વ્યક્તિ ઉદાસી, ચિંતા અને ડિપ્રેશન જેવી સ્થિતિ અનુભવી શકે છે.
૬. વાળ ખરવા અને સ્નાયુઓમાં ખેંચાણ
અચાનક ખૂબ જ વાળ ખરવા કે પગના સ્નાયુઓમાં વારંવાર ગોટલા ચડી જવા (Muscle Cramps) એ પણ વિટામિન ડીની કમી તરફ ઈશારો કરે છે.
શા માટે થાય છે વિટામિન ડીની ઉણપ?
-
સૂર્યપ્રકાશનો અભાવ: એસી ઓફિસોમાં કામ કરવું અને તડકાથી બચવા માટે સતત સનસ્ક્રીનનો ઉપયોગ કરવો.
-
આહાર: ખોરાકમાં ડેરી પ્રોડક્ટ્સ, માછલી કે ઈંડાનો અભાવ.
-
ઉંમર અને ત્વચા: વધતી ઉંમર સાથે શરીર વિટામિન ડી બનાવવાની ક્ષમતા ગુમાવે છે. તેમજ જેમની ત્વચાનો રંગ ઘાટો (Dark Skin) હોય છે, તેમને વિટામિન ડી બનાવવા માટે તડકામાં વધુ સમય રહેવાની જરૂર પડે છે.
શું કરવું જોઈએ?
જો તમને ઉપર મુજબના લક્ષણો એકસાથે દેખાય, તો ગભરાવાને બદલે નીચેના પગલાં ભરો:
-
બ્લડ ટેસ્ટ કરાવો: સૌથી પહેલા ડોક્ટર પાસે જઈને ’25-hydroxy vitamin D’ ટેસ્ટ કરાવો. આનાથી ખબર પડશે કે ઉણપ કેટલી ગંભીર છે.
-
તડકાનો આનંદ લો: સવારનો કુમળો તડકો (સવારે ૮ થી ૧૦ વચ્ચે) ૧૫-૨૦ મિનિટ લેવો એ સૌથી બેસ્ટ કુદરતી સ્ત્રોત છે.
-
આહારમાં ફેરફાર: દૂધ, પનીર, ઈંડાની જરદી (Egg Yolk), મશરૂમ અને ફોર્ટિફાઈડ ફૂડ્સનો સમાવેશ કરો.
-
સપ્લીમેન્ટ્સ: જો ઉણપ વધારે હોય, તો ડોક્ટરની સલાહ મુજબ વિટામિન ડીના કેપ્સ્યુલ્સ કે શૉટ્સ લઈ શકાય છે. જાતે કોઈ પણ દવા લેવાનું ટાળો.
તમારા શરીરના સંકેતોને ઓળખો. એક નાનકડી વિટામિનની ગોળી કે થોડો તડકો તમને અનેક ગંભીર બીમારીઓથી બચાવી શકે છે. સ્વાસ્થ્ય એ જ સાચી સંપત્તિ છે, તેથી તેને અવગણશો નહીં.
