રશિયામાં બદલાતી રાજકીય હવા: 19 વર્ષ બાદ પુતિન ફરી કેમ પાર્ટીના સહારે?
રશિયા અને યુક્રેન વચ્ચેના સંઘર્ષને ત્રણ વર્ષથી વધુ સમય થઈ ગયો છે. આ લાંબી ચાલતી લડાઈ હવે માત્ર સરહદો પૂરતી મર્યાદિત નથી રહી, પરંતુ તેની સીધી અસર રશિયાના સામાન્ય નાગરિકોના જીવન પર પડી રહી છે. અત્યાર સુધી જે રશિયા યુદ્ધના મેદાનથી દૂર સુરક્ષિત અનુભવતું હતું, ત્યાં હવે યુક્રેનના ડ્રોન હુમલાઓનો ડર સતત વધી રહ્યો છે. મોસ્કો અને સેન્ટ પીટર્સબર્ગ જેવા મોટા શહેરોમાં પણ ડ્રોન હુમલાઓ થવા લાગ્યા છે, જેના કારણે ઈંધણની અછત, ઈન્ટરનેટમાં અવરોધો અને સુરક્ષાને લઈને ગંભીર ચિંતાઓ સર્જાઈ છે. આ પરિસ્થિતિમાં સપ્ટેમ્બર મહિનામાં યોજાનારી સંસદીય ચૂંટણીઓ રશિયન પ્રમુખ વ્લાદિમીર પુતિન અને તેમની શાસક પાર્ટી ‘યુનાઈટેડ રશિયા’ માટે એક મોટી કસોટી બની ગઈ છે.
યુદ્ધનો થાક અને સામાન્ય નાગરિકોનો રોષ
રશિયામાં હવે યુદ્ધને લઈને લોકોમાં એક પ્રકારનો થાક અને અસંતોષ જોવા મળી રહ્યો છે. શરૂઆતમાં જે ઉત્સાહ હતો, તે હવે રોજિંદી મુશ્કેલીઓ સામે ઝાંખો પડવા લાગ્યો છે. લાંબા સમય સુધી ચાલતા યુદ્ધને કારણે અર્થતંત્ર પર દબાણ વધ્યું છે. ઈંધણના ભાવમાં વધારો અને પુરવઠામાં વિક્ષેપને કારણે સામાન્ય માણસની થાળી અને પરિવહન બંને મોંઘા થયા છે. વધુમાં, જ્યારે ડ્રોન હુમલાઓ રશિયન શહેરો સુધી પહોંચે છે, ત્યારે સામાન્ય નાગરિકોમાં અસુરક્ષાની ભાવના પ્રબળ બને છે.
પુતિને પોતે પણ સ્વીકાર્યું છે કે ડ્રોન હુમલાઓએ રશિયામાં મુશ્કેલીઓ વધારી છે. જોકે, તેમણે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં જણાવ્યું છે કે તેઓ પોતાની શરતો પર બાંધછોડ નહીં કરે. પરંતુ, રાજકીય નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે જમીની સ્તરે લોકોનો રોષ સતત વધી રહ્યો છે. લોકો હવે એવા પ્રશ્નો પૂછી રહ્યા છે કે આ યુદ્ધ ક્યારે પૂરું થશે અને તેની કિંમત તેમને ક્યાં સુધી ચૂકવવી પડશે?
પુતિન અને ‘યુનાઈટેડ રશિયા’: 19 વર્ષ બાદ નવો વ્યૂહ
સપ્ટેમ્બરમાં યોજાનારી ચૂંટણીઓ માટે ‘યુનાઈટેડ રશિયા’ પાર્ટીની રણનીતિમાં મોટો બદલાવ જોવા મળ્યો છે. 19 વર્ષના લાંબા ગાળા બાદ પાર્ટીએ ફરી એકવાર પોતાને સંપૂર્ણપણે વ્લાદિમીર પુતિનની છબી સાથે જોડી દીધી છે. તાજેતરની બેઠકોમાં પાર્ટીએ ‘પુતિન સાથે હોવું એ ન્યૂનતમ જવાબદારી છે’ તેવા સૂત્રો સાથે પોસ્ટરો લગાવ્યા છે. 2007 પછી પહેલીવાર પાર્ટીએ જાહેરમાં પોતાની ઓળખ ‘રાષ્ટ્રપતિની પાર્ટી’ તરીકે આપી છે.
આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ ઘટતી લોકપ્રિયતા છે. વિવિધ સર્વેક્ષણો મુજબ, ‘યુનાઈટેડ રશિયા’ પાર્ટીનો જનાધાર ઘટીને 30 ટકાની આસપાસ પહોંચી ગયો છે. પાર્ટી સમજે છે કે જો તેઓ માત્ર પોતાની સિદ્ધિઓ પર ચૂંટણી લડશે, તો હાર નિશ્ચિત છે. તેથી, તેઓ પોતાની નૌકાને પાર ઉતારવા માટે પુતિનના નામના સહારાની શોધમાં છે.
ઘટતો વિશ્વાસ અને આંતરિક પડકારો
ક્રમલિન સાથે જોડાયેલા સંસ્થાન FOM ના ડેટા મુજબ, પુતિનમાં જનતાનો વિશ્વાસ 69 ટકા સુધી નીચે ઉતરી આવ્યો છે. 2022 માં યુદ્ધ શરૂ થયા બાદ આ સૌથી નીચો આંકડો છે. આ દર્શાવે છે કે રશિયાની જનતામાં અત્યારે જે અસંતોષ છે, તે માત્ર સરકાર સુધી મર્યાદિત નથી, પરંતુ તે પુતિનના નેતૃત્વ સુધી પણ પહોંચી રહ્યો છે.
જોકે, રશિયામાં વિરોધ પ્રદર્શિત કરવો ખૂબ જોખમી છે. અસંમતિ દર્શાવનારાઓ સામે સરકાર કડક કાર્યવાહી કરે છે, જેના કારણે લોકો પોતાનો રોષ જાહેરમાં ઠાલવી શકતા નથી. પરંતુ, ઈતિહાસ ગવાહ છે કે જ્યારે સામાન્ય નાગરિકોની જરૂરિયાતો પૂરી નથી થતી અને અસુરક્ષા વધે છે, ત્યારે અંદરખાને સળગતો આ રોષ રાજકીય પાયા હચમચાવી શકે છે.
શાંતિની વાટાઘાટો અને પુતિનનું મક્કમ વલણ
યુક્રેન તરફથી અનેકવાર સીમિત યુદ્ધવિરામ (સીઝફાયર) માટેના સંકેતો આપવામાં આવ્યા છે, જેથી લાંબા અંતરના હુમલા અટકી શકે. પરંતુ પુતિન આ પ્રસ્તાવોને ફગાવી રહ્યા છે. તેમને લાગે છે કે જો અત્યારે સમજૂતી કરવામાં આવશે, તો વિશ્વ મંચ પર રશિયા નબળું દેખાશે. આ વ્યૂહરચનાના ભાગરૂપે તેઓ યુદ્ધને ખેંચી રહ્યા છે. તેમનું માનવું છે કે યુદ્ધમાં રશિયાની જીત કે મજબૂત પકડ જ તેમને ભવિષ્યમાં સુરક્ષિત રાખશે. પરંતુ આ જ મક્કમતા હવે તેમના માટે ઘરેલુ મોરચે મુશ્કેલીઓનું કારણ બની રહી છે.
ચૂંટણીનું પરિણામ શું હોઈ શકે?
સપ્ટેમ્બરની ચૂંટણીમાં ‘યુનાઈટેડ રશિયા’ માત્ર પુતિનના ચહેરાનો ઉપયોગ કરીને વોટ મેળવવાનો પ્રયાસ કરશે. જોકે, માત્ર એક ચહેરો જનતાની વધતી જતી મોંઘવારી, ઈંધણની અછત અને સુરક્ષાની ચિંતાઓને દૂર કરી શકશે નહીં. શું રશિયન જનતા આ વખતે પણ આંખ બંધ કરીને સત્તાધારી પક્ષ પર ભરોસો મૂકશે? કે પછી અસંતોષ મતપેટીઓમાં જોવા મળશે?
રાજકીય પંડિતોનું માનવું છે કે જો આ યુદ્ધ વધુ લાંબું ખેંચાયું, તો સરકાર માટે સામાન્ય સ્થિતિ જાળવી રાખવી અશક્ય બની જશે. લોકોનો મૌન રોષ ક્યારે વિસ્ફોટક બની શકે છે, તે જોવું આગામી સમયમાં ખૂબ જ રસપ્રદ રહેશે. અત્યારે તો પુતિન એકાંત અને સત્તાના સમીકરણો વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો ભરપૂર પ્રયાસ કરી રહ્યા છે, પણ સવાલ એ છે કે શું આ રણનીતિ 19 વર્ષ પછી ફરીથી કામ કરશે?
રશિયાનું રાજકીય ચિત્ર બદલાઈ રહ્યું છે. યુદ્ધની આંચ રશિયાના મહેલો સુધી પહોંચી ચૂકી છે. હવે જોવાનું એ છે કે આ ચૂંટણી પરિણામો પુતિન માટે નવી શરૂઆત લાવે છે કે પછી તેમના લાંબા શાસન પર પ્રશ્નાર્થ ચિહ્ન મૂકે છે.
