‘અમે ચીનને ઈરાનનું તેલ ખરીદવા નહીં દઈએ,’ ટ્રમ્પના નજીકની સહાયકે હોર્મુઝને ધમકી આપી
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા યુદ્ધો વચ્ચે અમેરિકાએ ચીન વિરુદ્ધ અત્યાર સુધીનું સૌથી કડક વલણ અપનાવ્યું છે. અમેરિકાના ટ્રેઝરી સેક્રેટરી સ્કોટ બેસન્ટે સ્પષ્ટ શબ્દોમાં ધમકી આપી છે કે ચીન હવે ઈરાન પાસેથી તેલની ખરીદી કરી શકશે નહીં. ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ આ નિવેદન આવતા જ વૈશ્વિક તેલ બજારમાં હલચલ મચી ગઈ છે.
૧. હોર્મુઝમાં નાકાબંધીની તૈયારી
સ્કોટ બેસન્ટે મંગળવારે પત્રકારો સાથે વાત કરતા જણાવ્યું હતું કે અમેરિકા એવી નાકાબંધી સુનિશ્ચિત કરશે કે જેનાથી કોઈ પણ ચીની કે અન્ય જહાજો હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) માંથી ઈરાની તેલ લઈને પસાર ન થઈ શકે. તેમણે ઉમેર્યું કે, “તેઓ તેલ લઈ શકશે, પરંતુ ઈરાની તેલ નહીં.” આ પગલું ચીનની ઉર્જા સુરક્ષા માટે મોટો ફટકો સાબિત થઈ શકે છે.
૨. ચીન પર અવિશ્વસનીયતાનો આરોપ
રોઇટર્સના અહેવાલ મુજબ, બેસન્ટે ચીનને ‘અવિશ્વસનીય વૈશ્વિક ભાગીદાર’ ગણાવ્યું છે. તેમણે ચીન પર આરોપ મૂક્યો છે કે મુશ્કેલીના સમયે ચીન તેલ અને અન્ય મહત્વની ચીજવસ્તુઓની સંગ્રહખોરી કરે છે. ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના રોજ આપેલા આ નિવેદનમાં તેમણે ચીનના વર્તનને કોવિડ-૧૯ રોગચાળા દરમિયાનના તબીબી પુરવઠાના સંગ્રહ સાથે સરખાવ્યું હતું.
૩. તેલના ભાવમાં ૫૦ ટકાનો વધારો
અમેરિકા-ઈઝરાયેલ અને ઈરાન વચ્ચેના સંઘર્ષને કારણે વૈશ્વિક બજારમાં તેલના ભાવમાં ૫૦ ટકાનો વધારો જોવા મળ્યો છે. બેસન્ટે ટીકા કરી હતી કે જ્યારે વિશ્વ તેલના ભાવ ઘટાડવા પ્રયત્ન કરી રહ્યું છે, ત્યારે ચીન સતત પોતાના વ્યૂહાત્મક પેટ્રોલિયમ અનામત (SPR) માં વધારો કરી રહ્યું છે. નોંધનીય છે કે ચીન ઈરાનના કુલ તેલ નિકાસના ૯૦ ટકાથી વધુ ભાગની ખરીદી કરે છે.
૪. ટ્રમ્પની બેઇજિંગ મુલાકાત અને રાજદ્વારી સંબંધો
આ વિવાદ એવા સમયે સામે આવ્યો છે જ્યારે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ મે મહિનાના મધ્યમાં બેઇજિંગની મુલાકાતે જવાના છે. જોકે સ્કોટ બેસન્ટે આ મુલાકાત પર પડનારી અસર વિશે ટિપ્પણી કરવાનો ઇનકાર કર્યો હતો, પરંતુ તેમણે સ્વીકાર્યું હતું કે ટ્રમ્પ અને શી જિનપિંગ વચ્ચેના કાર્યકારી સંબંધો મજબૂત છે.
૫. સપ્લાય ચેઈન પર ખતરો
જો અમેરિકા ખરેખર હોર્મુઝમાં નાકાબંધી કરે છે, તો તેનાથી માત્ર તેલ જ નહીં પણ સમગ્ર વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈન ખોરવાઈ જવાની શક્યતા છે. ૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ ના આ ગંભીર વળાંક પર ચીનની પ્રતિક્રિયા શું હશે તેના પર આખા વિશ્વની નજર ટકેલી છે.
૧૫ એપ્રિલ ૨૦૨૬ નો આ દિવસ વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે નિર્ણાયક સાબિત થઈ શકે છે. અમેરિકાની આ ધમકી જો અમલમાં મુકાશે, તો ચીન અને અમેરિકા વચ્ચેના વ્યાપારિક સંબંધોમાં નવો વળાંક આવશે અને તેલના ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે.
