ક્રૂડ ઓઇલ $૮૬ ને પાર: વૈશ્વિક તણાવ વચ્ચે ભારતીય બજારમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવોમાં શું થયો ફેરફાર? વાંચો લેટેસ્ટ અપડેટ
દેશની અગ્રણી સરકારી ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ આજે, ૬ જુલાઈ ૨૦૨૬ ના રોજ પેટ્રોલ અને ડીઝલના નવા દરો સત્તાવાર રીતે જાહેર કરી દીધા છે. દરરોજ સવારે ૬ વાગ્યે ઇંધણના ભાવો સુધારવાની પરંપરા મુજબ આજે પણ દેશભરના પ્રમુખ શહેરોના રેટ્સ અપડેટ કરવામાં આવ્યા છે. આજના આંકડાઓ જોતા માલૂમ પડે છે કે દેશના મોટાભાગના મહાનગરો અને મોટા શહેરોમાં ઈંધણના ભાવ સ્થિર રાખવામાં આવ્યા છે, જ્યારે કેટલાક સ્થાનિક વિસ્તારોમાં નજીવો ફેરફાર નોંધાયો છે. આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે કાચા તેલના બજારમાં ચાલી રહેલી ભારે હલચલ વચ્ચે પણ ભારતીય ગ્રાહકો માટે રાહતના સમાચાર એ છે કે ઘરેલુ બજારમાં કિંમતોમાં કોઈ મોટો આંચકો આપવામાં આવ્યો નથી. જો કે, અલગ-અલગ રાજ્યોમાં લાગતા ટેક્સ અને વેટ (VAT) ના કારણે દેશના દરેક ખૂણે ઇંધણની કિંમતો જુદી-જુદી અનુભવાય છે.
આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કાચા તેલની વર્તમાન સ્થિતિ
વૈશ્વિક મોરચે નજર કરીએ તો, આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલના ભાવોમાં ફરી એકવાર તેજીનો વલણ જોવા મળી રહ્યો છે. હાલમાં વૈશ્વિક તેલનો બેન્ચમાર્ક ગણાતું બ્રેન્ટ ક્રૂડ (Brent Crude) પ્રતિ બેરલ $૮૬ ની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યું છે, જે અગાઉના દિવસો કરતાં વધુ છે. તેની સાથે જ અમેરિકન માર્કેટનું વેસ્ટ ટેક્સાસ ઇન્ટરમીડિયેટ (WTI) ક્રૂડ પણ પ્રતિ બેરલ $૮૨ ની સપાટીને વટાવી ગયું છે. નાણાકીય વિશ્લેષકોના મતે, મધ્ય પૂર્વ (Middle East) ના દેશોમાં ચાલી રહેલો ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવ અને તેલના પુરવઠાને લઈને ઊભી થયેલી વૈશ્વિક ચિંતાઓને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજાર હાલમાં સતત દબાણ હેઠળ કામ કરી રહ્યું છે.
દેશના પ્રમુખ શહેરોમાં આજના પેટ્રોલ અને ડીઝલના દર
કોઈ પણ પ્રકારના જટિલ કોષ્ટક વિના દેશના મુખ્ય શહેરોમાં આજના પ્રતિ લિટરના ભાવો નીચે મુજબ સરળ શબ્દોમાં સમજી શકાય છે:
દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં આજે એક લિટર પેટ્રોલનો ભાવ ₹૯૪.૭૨ અને ડીઝલનો ભાવ ₹૮૭.૬૨ પર સ્થિર છે. દેશની આર્થિક રાજધાની મુંબઈમાં ટેક્સનું પ્રમાણ વધુ હોવાથી પેટ્રોલ પ્રતિ લિટર ₹૧૦૩.૪૪ ના ઊંચા સ્તરે છે, જ્યારે ત્યાં ડીઝલનો ભાવ ₹૮૯.૯૭ છે. પૂર્વ ભારતના મુખ્ય મહાનગર કોલકાતામાં પેટ્રોલ ખરીદવા માટે ગ્રાહકોએ લિટર દીઠ ₹૧૦૪.૯૫ અને ડીઝલ માટે ₹૯૧.૭૬ ચૂકવવા પડી રહ્યા છે. દક્ષિણ ભારતના ચેન્નાઈમાં આજે પેટ્રોલનો રેટ ₹૧૦૦.૮૫ અને ડીઝલનો રેટ ₹ ૯૨.૪૪ નોંધાયો છે.
દિલ્હીને અડીને આવેલા ઉત્તર પ્રદેશના ઔદ્યોગિક શહેર નોઈડામાં પેટ્રોલનો ભાવ ₹૯૪.૮૭ અને ડીઝલનો ભાવ ₹૮૮.૦૧ છે. જ્યારે હરિયાણાના ગુરુગ્રામ (ગુડગાંવ) માં ગ્રાહકોને પેટ્રોલ પ્રતિ લિટર ₹૯૫.૧૯ અને ડીઝલ ₹૮૮.૦૫ ના ભાવે મળી રહ્યું છે. બિહારની રાજધાની પટનામાં આજે ઇંધણના ભાવો રાજ્યના ઊંચા ટેક્સને કારણે વધેલા દેખાય છે, જ્યાં પેટ્રોલનો ભાવ ₹૧૦૫.૫૮ અને ડીઝલનો ભાવ ₹૯૨.૪૨ છે. ઉત્તર પ્રદેશની રાજધાની લખનૌમાં પેટ્રોલ ₹૯૪.૬૯ અને ડીઝલ ₹૮૭.૮૦ પ્રતિ લિટર વેચાઈ રહ્યું છે. આ સિવાય, રાજસ્થાનના જયપુરમાં પેટ્રોલનો રેટ ₹૧૦૪.૮૮ અને ડીઝલનો રેટ ₹૯૦.૩૬ છે, જ્યારે મધ્ય પ્રદેશના ભોપાલ શહેરમાં પેટ્રોલ સૌથી મોંઘું એટલે કે ₹૧૦૬.૩૧ અને ડીઝલ ₹૯૧.૭૨ ના ભાવે સ્થિર રાખવામાં આવ્યું છે.
દરેક શહેરમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવો અલગ કેમ હોય છે?
ઘણા ગ્રાહકોના મનમાં પ્રશ્ન થાય છે કે જ્યારે આખા દેશ માટે કાચું તેલ એક જ કિંમતે આયાત કરવામાં આવે છે, તો પછી દરેક શહેરમાં તેનો ભાવ અલગ કેમ હોય છે? વાસ્તવમાં, કેન્દ્ર સરકાર દ્વારા લેવાતી એક્સાઇઝ ડ્યુટી ઉપરાંત દરેક રાજ્ય સરકાર પોતાના હિસાબે પેટ્રોલ અને ડીઝલ પર અલગ-અલગ વેટ (VAT) અને સ્થાનિક સેસ કે કર વસૂલ કરે છે. આ ઉપરાંત, રિફાઇનરીથી તેલને પેટ્રોલ પંપ સુધી પહોંચાડવાનો પરિવહન ખર્ચ (Transportation Cost) અને ડીલરનું કમિશન પણ કિંમતોમાં ઉમેરાય છે. જે શહેરો રિફાઇનરીથી દૂર હોય અથવા જ્યાં રાજ્યનો ટેક્સ વધુ હોય, ત્યાં ઇંધણના ભાવ આપોઆપ વધી જાય છે.
શું ભવિષ્યમાં સામાન્ય જનતાને રાહત મળશે?
હાલના તબક્કે, સમગ્ર ટેલિકોમ અને ઓટોમોબાઈલ ઇન્ડસ્ટ્રી તેમજ સામાન્ય ગ્રાહકો વૈશ્વિક ક્રૂડ ઓઇલના ભાવો પર નજીકથી નજર રાખી રહ્યા છે. નાણાકીય નિષ્ણાતો માને છે કે જો વૈશ્વિક તણાવ ઓછો થાય અને ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં મોટો આંતરરાષ્ટ્રીય ઘટાડો નોંધાય, તો જ આગામી મહિનાઓમાં ભારતીય તેલ કંપનીઓ સામાન્ય જનતાને રાહત આપવા માટે ભાવો ઘટાડી શકે છે. જો કે, હાલના આંતરરાષ્ટ્રીય માહોલને જોતા ઓઇલ માર્કેટિંગ કંપનીઓએ નજીકના ભવિષ્યમાં કિંમતોમાં કોઈ મોટી કટોતી કરવાના સંકેત આપ્યા નથી.
