આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ સસ્તું છતાં ભારતમાં પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ કેમ ન ઘટ્યા?

આજે તમારા શહેરમાં ઇંધણના ભાવ શું છે? જુઓ દિલ્હીથી પટના સુધીના રેટ

આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં કચા તેલના દરોમાં ઉથલપાથલ વચ્ચે સ્થાનિક સ્તરે ઇંધણના ભાવ સ્થિર જળવાઈ રહ્યા છે. દેશની સરકારી તેલ વિતરણ કંપનીઓ દ્વારા ૨૯ જુલાઈ, ૨૦૨૬ ના રોજ પેટ્રોલ અને ડીઝલના દૈનિક દરો જાહેર કરી દેવામાં આવ્યા છે, જેમાં વાહનચાલકો માટે રાહતની વાત એ છે કે ભાવમાં કોઈ મોટો ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી.

આજે ૨૯ જુલાઈ, ૨૦૨૬ ના રોજ દેશભરમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના નવેસરથી દરો જાહેર કરવામાં આવ્યા છે. ઇન્ડિયન ઓઇલ (IOCL), ભારત પેટ્રોલીયમ (BPCL) અને હિન્દુસ્તાન પેટ્રોલીયમ (HPCL) જેવી દેશની અગ્રણી સરકારી તેલ વિપણન કંપનીઓ દ્વારા આજે સવારે ૬ વાગ્યે જાહેર કરવામાં આવેલા ભાવ મુજબ પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં કોઈ ફેરફાર કરવામાં આવ્યો નથી.

દેશના જુદા જુદા શહેરોમાં સ્થાનિક વેટ (VAT) અને પરિવહન ખર્ચના કારણે કિંમતોમાં તફાવત જોવા મળે છે. હાલ બિહારની રાજધાની પટનામાં પેટ્રોલનો ભાવ સૌથી ઊંચા સ્તરોમાંથી એક એટલે કે ₹૧૧૩ પ્રતિ લિટરથી ઉપર પહોંચેલો છે, જ્યારે દેશની રાજધાની દિલ્હીમાં તે ₹૧૦૨ પ્રતિ લિટરના સ્તરે વેચાઈ રહ્યું છે.

દેશના મુખ્ય શહેરોમાં આજના પેટ્રોલના દર (રૂ. પ્રતિ લિટર)

• દિલ્હી: રૂ. ૧૦૨.૧૨

• અમદાવાદ: રૂ. ૧૦૧.૬૭

• નોઈડા: રૂ. ૧૦૧.૮૯

• લખનૌ: રૂ. ૧૦૧.૮૯

• મુંબઈ: રૂ. ૧૧૧.૨૧

• બેંગલુરુ: રૂ. ૧૧૧.૬૮

• પુણે: રૂ. ૧૧૨.૦૨

• પટના: રૂ. ૧૧૩.૩૭

• કોલકાતા: રૂ. ૧૧૩.૫૧

• ચેન્નાઈ: રૂ. ૧૦૭.૯૪

• હૈદરાબાદ: રૂ. ૧૧૫.૬૯

દેશના મુખ્ય શહેરોમાં આજના ડીઝલના દર (રૂ. પ્રતિ લિટર)

• દિલ્હી: રૂ. ૯૫.૨૦

• નોઈડા: રૂ. ૯૫.૩૭

• લખનૌ: રૂ. ૯૫.૩૬

• અમદાવાદ: રૂ. ૯૭.૭૯

• મુંબઈ: રૂ. ૯૭.૮૩

• પુણે: રૂ. ૯૮.૬૬

• પટના: રૂ. ૯૯.૩૬

• બેંગલુરુ: રૂ. ૯૯.૫૬

• કોલકાતા: રૂ. ૯૯.૮૨

• ચેન્નાઈ: રૂ. ૯૯.૭૧

• હૈદરાબાદ: રૂ. ૧૦૩.૮૨

ક્રૂડ ઓઇલ ઘટીને $૮૮ થવા છતાં ભાવ કેમ ન ઘટ્યા?

વૈશ્વિક બજારમાં બેન્ચમાર્ક બ્રેન્ટ ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ તાજેતરમાં ઘટીને પ્રતિ બેરલ $૮૮ થી પણ નીચે આવી ગયો છે. છતાં સ્થાનિક બજારમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલ સસ્તા કેમ નથી થતા, એ સવાલ ગ્રાહકોના મનમાં ઊઠવો સ્વાભાવિક છે.

નિષ્ણાતોના જણાવ્યા અનુસાર, ભારતમાં ગ્રાહક સુધી પહોંચતી ઇંધણની આખરી કિંમત માત્ર આંતરરાષ્ટ્રીય કચા તેલના ભાવ પર આધારિત નથી હોતી. તેમાં કેન્દ્ર સરકારની એક્સાઇઝ ડ્યુટી, રાજ્ય સરકારોનો વેટ (VAT), ફ્રેટ (પરિવહન ખર્ચ), ડીલરનું કમિશન અને તેલ કંપનીઓનું રિફાઇનિંગ માર્જિન ઉમેરાય છે. આથી ક્રૂડ ઓઇલ સસ્તું થાય છતાં ટેક્સ અને અન્ય ઘટકોના કારણે સ્થાનિક રેટ સ્થિર રાખવામાં આવે છે.

જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ થી અત્યાર સુધીમાં કેવો રહ્યો ભાવનો ગ્રાફ?

વર્ષ ૨૦૨૬ ના પ્રારંભથી એટલે કે જાન્યુઆરી મહિનાથી અત્યાર સુધીમાં ઇંધણના ભાવમાં મર્યાદિત ફેરફારો જોવા મળ્યા છે. ચાલુ વર્ષના મે મહિનાના અંત ભાગમાં સરકારી તેલ કંપનીઓ દ્વારા માર્જિન એડજસ્ટમેન્ટ હેઠળ પેટ્રોલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ₹૨.૬૧ અને ડીઝલના ભાવમાં પ્રતિ લિટર ₹૨.૭૧ નો વધારો કરવામાં આવ્યો હતો. ત્યારથી અત્યાર સુધી મોટા ભાગના રાજ્યોમાં ભાવ એકસરખા જળવાઈ રહ્યા છે.

પેટ્રોલની શુદ્ધતા કેવી રીતે ચકાસવી? (ગ્રાહક અધિકાર)

જો તમને કોઈ પેટ્રોલ પંપ પરથી પુરાવવામાં આવેલા ઇંધણની ગુણવત્તા કે શુદ્ધતા અંગે શંકા હોય, તો ગ્રાહક તરીકે તમને તેની ચકાસણી કરવાનો પૂર્ણ અધિકાર છે:

૧. ફિલ્ટર પેપર ટેસ્ટ: પેટ્રોલ પંપ પરથી ફિલ્ટર પેપર માગો અને તેના પર પેટ્રોલના ૨-૩ ટીપાં પાડો. જો ૨ મિનિટમાં પેટ્રોલ સંપૂર્ણ બાષ્પીભવન થઈ જાય અને કાગળ પર કોઈ ડાઘ ન રહે, તો પેટ્રોલ ૧૦૦% શુદ્ધ છે.

૨. ડેન્સિટી (ઘનતા) ટેસ્ટ: પેટ્રોલ પંપ પર દરરોજ સવારે પેટ્રોલ અને ડીઝલની ઘનતા (Density) રજિસ્ટરમાં નોંધવામાં આવે છે. તમે હાઇડ્રોમીટર અને થર્મોમીટર દ્વારા પેટ્રોલની ઘનતા માપીને તેને માનક આંકડા સાથે સરખાવી શકો છો.