ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનું ‘બોર્ડ ઓફ પીસ’: સંયુક્ત રાષ્ટ્રને પડકાર કે નવું વૈશ્વિક મંચ?
અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે સત્તાવાર રીતે “બોર્ડ ઓફ પીસ” (BoP) ની સ્થાપનાની જાહેરાત કરી છે, જેને તેઓ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) ના સંભવિત વિકલ્પ તરીકે જોઈ રહ્યા છે. આ સંગઠનની જાહેરાત 15 જાન્યુઆરી, 2026 ના રોજ કરવામાં આવી હતી, જેનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય સંઘર્ષ પ્રભાવિત વિસ્તારો, ખાસ કરીને ગાઝામાં સ્થિરતા અને કાયમી શાંતિને પ્રોત્સાહન આપવાનો હોવાનું જણાવવામાં આવ્યું છે. જોકે, સ્વતંત્ર સ્ત્રોતો અને ટીકાકારો આ સંગઠનના નામને અવારનવાર અવતરણ ચિન્હો (“”) માં લખે છે અને તેને ટ્રમ્પનો એક “વેનિટી પ્રોજેક્ટ” (વ્યક્તિગત પ્રતિષ્ઠાનો પ્રોજેક્ટ) અથવા “પે-ટુ-પ્લે ક્લબ” ગણાવી રહ્યા છે.
સંગઠનનું માળખું અને ટ્રમ્પનું વર્ચસ્વ
બોર્ડ ઓફ પીસના ચાર્ટર અનુસાર, ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ તેના આજીવન અધ્યક્ષ (Chairman) રહેશે. સંગઠનની અંદર તમામ મહત્વપૂર્ણ નિર્ણયો લેવાની શક્તિ માત્ર ટ્રમ્પ પાસે છે, જેમાં નવા સભ્યોને આમંત્રિત કરવા અને કોઈપણ પ્રસ્તાવ પર વીટો (Veto) કરવાનો સમાવેશ થાય છે. આ બોર્ડમાં સભ્યપદ બે શ્રેણીઓમાં વહેંચાયેલું છે: જે દેશો 1 અબજ ડોલર ચૂકવશે તેમને કાયમી બેઠક મળશે, જ્યારે અન્ય દેશોનો કાર્યકાળ માત્ર 3 વર્ષનો રહેશે. તેના એક્ઝિક્યુટિવ બોર્ડમાં ટ્રમ્પના નજીકના સહયોગીઓ જેવા કે જેરેડ કુશનર, માર્કો રુબિયો અને ભૂતપૂર્વ બ્રિટિશ વડાપ્રધાન ટોની બ્લેરનો સમાવેશ થાય છે.
વૈશ્વિક પ્રતિક્રિયા: ચીન અને ફ્રાન્સનું કડક વલણ
ચીને આ સંગઠનમાં સામેલ થવાના અમેરિકી આમંત્રણને સ્પષ્ટપણે ઠુકરાવી દીધું છે. ચીની વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તાએ જણાવ્યું હતું કે બેઇજિંગ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર (UN) કેન્દ્રિત આંતરરાષ્ટ્રીય પ્રણાલી અને આંતરરાષ્ટ્રીય કાયદા પ્રત્યે સંપૂર્ણપણે પ્રતિબદ્ધ છે. ચીનનું માનવું છે કે સંયુક્ત રાષ્ટ્ર વિના આવી કોઈપણ વૈકલ્પિક વ્યવસ્થાનો ભાગ બનવું તેના સિદ્ધાંતોની વિરુદ્ધ છે.
તેવી જ રીતે, ફ્રાન્સે પણ આ ડરથી આમંત્રણનો અસ્વીકાર કર્યો છે કે આ સંગઠન સંયુક્ત રાષ્ટ્રની ભૂમિકા હડપવા માંગે છે. તેના જવાબમાં, ટ્રમ્પે ફ્રેન્ચ વાઈન અને શેમ્પેઈન પર 200 ટકા ટેરિફ લાદવાની ધમકી આપી છે. બ્રિટન, નોર્વે અને સ્વીડન જેવા અન્ય પશ્ચિમી દેશોએ પણ તેમાં જોડાવાનું ટાળ્યું છે.
સમર્થન આપનારા દેશો
વિરોધ છતાં, ઘણા દેશોએ ટ્રમ્પના આ મંચને સમર્થન આપ્યું છે. ઈઝરાયેલ, આર્જેન્ટિના, સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE), પાકિસ્તાન, તુર્કી, ઈજિપ્ત અને હંગેરી જેવા દેશોએ તેમાં જોડાવાની પુષ્ટિ કરી છે. આર્જેન્ટિનાના રાષ્ટ્રપતિ જેવિયર માઈલીએ તેને એક “સન્માન” ગણાવ્યું, જ્યારે પાકિસ્તાને ગાઝામાં કાયમી શાંતિ મેળવવાના ઉદ્દેશ્યથી તેમાં જોડાવાની સંમતિ આપી છે. ભારતને પણ આ બોર્ડમાં જોડાવા માટે આમંત્રણ મોકલવામાં આવ્યું છે.
સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સાથે ટકરાવ
ટ્રમ્પે જાહેરમાં કહ્યું છે કે “સંયુક્ત રાષ્ટ્રએ ક્યારેય તેમની મદદ કરી નથી,” અને તેમનું બોર્ડ ભવિષ્યમાં સંયુક્ત રાષ્ટ્રનું સ્થાન લઈ શકે છે. નિષ્ણાતો દલીલ કરે છે કે ટ્રમ્પ સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદની સમાંતર એક એવી વ્યવસ્થા બનાવી રહ્યા છે જ્યાં માત્ર તેમની પાસે જ વીટો પાવર હોય. જ્યારે નવેમ્બર 2025 માં સંયુક્ત રાષ્ટ્ર સુરક્ષા પરિષદના પ્રસ્તાવ 2803 એ ગાઝાના પુનઃનિર્માણ માટેની આંતરરાષ્ટ્રીય પહેલ તરીકે તેનું સ્વાગત કર્યું હતું, ટીકાકારોનું કહેવું છે કે હવે આ સંગઠન ગાઝા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાને બદલે ટ્રમ્પના વ્યક્તિગત પ્રભાવનું કેન્દ્ર બની ગયું છે.
