ક્રૂડ ઓઇલના ભાવમાં ભયાનક ઉછાળાના સંકેત: $૧૫૦ પ્રતિ બેરલ સુધી પહોંચવાની શક્યતા; ૨૦૦૮નો રેકોર્ડ તૂટશે?
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે અત્યારે સૌથી ચિંતાજનક સમાચાર ઉર્જા ક્ષેત્રેથી આવી રહ્યા છે. ઈરાન, અમેરિકા અને ઇઝરાયલ વચ્ચે ચાલી રહેલા ભયાનક યુદ્ધને કારણે મધ્ય-પૂર્વમાં જે તણાવ ઉભો થયો છે, તેની સીધી અસર હવે ક્રૂડ ઓઇલ (કચા તેલ) ના ભાવો પર જોવા મળી રહી છે. વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ દરિયાઈ માર્ગ ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ બંધ થવાને કારણે તેલનો પુરવઠો ખોરવાયો છે, જેના પરિણામે ઓપ્શન માર્કેટમાં વેપારીઓ હવે બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ પ્રતિ બેરલ $૧૫૦ સુધી પહોંચવાની શક્યતા પર મોટો દાવ લગાવી રહ્યા છે.
ફેબ્રુઆરીથી અત્યાર સુધીમાં ૫૦% નો વધારો
૨૮ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ ના રોજ જ્યારે અમેરિકા અને ઇઝરાયલે ઈરાન સામે સત્તાવાર મોરચો ખોલ્યો, ત્યારે બ્રેન્ટ ક્રૂડના ભાવમાં અચાનક ઉછાળો આવ્યો હતો. હાલમાં બ્રેન્ટ ક્રૂડનો ભાવ પ્રતિ બેરલ $૧૦૭ ની આસપાસ ટ્રેડ થઈ રહ્યો છે. યુદ્ધ શરૂ થયાના માત્ર એક મહિનામાં જ કિંમતોમાં ૫૦ ટકાનો વધારો નોંધાયો છે. જોકે તાજેતરમાં ટ્રમ્પ દ્વારા ૧૦ દિવસના યુદ્ધવિરામની જાહેરાત થઈ છે, તેમ છતાં બજારમાં અનિશ્ચિતતાનો માહોલ યથાવત છે.
૨૦૦૮નો રેકોર્ડ તોડવાની તૈયારી
ઇતિહાસ પર નજર કરીએ તો, જુલાઈ ૨૦૦૮ માં ક્રૂડ ઓઇલનો ભાવ પ્રતિ બેરલ $૧૪૭.૫૦ ના સર્વકાલીન ઉચ્ચતમ સ્તરે પહોંચ્યો હતો. અત્યારે ઓપ્શન માર્કેટના ડેટા (ICE Data) સૂચવે છે કે વેપારીઓ એપ્રિલના અંત સુધીમાં ભાવ $૧૫૦ ને પાર કરવાની અપેક્ષા રાખી રહ્યા છે. ‘કોલ ઓપ્શન્સ’ માં ઓપન ઇન્ટરેસ્ટ ગયા મહિનાની સરખામણીમાં ૧૦ ગણો વધીને ૨૮,૯૪૧ લોટ પર પહોંચી ગયો છે. આ આંકડો દર્શાવે છે કે બજારના મોટા ખેલાડીઓ પુરવઠાના આંચકા (Supply Shock) માટે તૈયાર છે.
શા માટે આટલો ડર છે?
૧. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટનો અવરોધ: વિશ્વમાં દરરોજ પૂરા પાડવામાં આવતા કુલ ક્રૂડ ઓઇલનો લગભગ ૨૦ ટકા હિસ્સો આ સાંકડી પટ્ટીમાંથી પસાર થાય છે. અત્યારે આ માર્ગ બંધ હોવાથી ખાડી દેશોનું તેલ અટવાઈ ગયું છે. ૨. સટ્ટાબાજીમાં તેજી: કેટલાક વેપારીઓ એટલા હદે ડરેલા છે કે તેઓ જૂન મહિના માટે $૧૬૦, $૨૦૦ અને $૩૦૦ પ્રતિ બેરલના ભાવે પણ ઓપ્શન્સ ખરીદી રહ્યા છે. ૩. વૈશ્વિક મંદીનો ભય: વિશ્વની સૌથી મોટી એસેટ મેનેજમેન્ટ કંપની ‘બ્લેકરોક’ ના સીઈઓ લેરી ફિંકે ગંભીર ચેતવણી આપી છે. તેમણે જણાવ્યું છે કે જો તેલના ભાવ લાંબા સમય સુધી $૧૫૦ ની આસપાસ રહેશે, તો દુનિયાને ભયાનક આર્થિક મંદીમાંથી કોઈ બચાવી શકશે નહીં.
ભારત પર શું અસર થશે?
ભારત તેની જરૂરિયાતનું ૮૦ ટકાથી વધુ તેલ આયાત કરે છે. જો આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઇલ $૧૫૦ એ પહોંચશે, તો ભારતમાં પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં ૨૦ થી ૨૫ રૂપિયાનો વધારો થઈ શકે છે. આનાથી પરિવહન ખર્ચ વધશે અને સામાન્ય જનતા માટે જીવનજરૂરી ચીજવસ્તુઓ મોંઘી થશે.
આજે ૨૭ માર્ચ ૨૦૨૬ ના રોજ ભલે ટ્રમ્પ અને તેહરાન વચ્ચે વાતચીતના સંકેત મળ્યા હોય, પણ બજારના આંકડા કંઈક અલગ જ વાર્તા કહી રહ્યા છે. જો આગામી ૧૦ દિવસમાં હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ સંપૂર્ણપણે ખુલ્લું નહીં મુકાય, તો એપ્રિલ મહિનો વૈશ્વિક અર્થતંત્ર માટે અત્યંત કપરો સાબિત થઈ શકે છે.
