તહેવારોની મોસમમાં મોંઘવારી પર અંકુશ લાવવા કેન્દ્ર સરકારનો મોટો નિર્ણય: ખાંડના સંગ્રહ પર મર્યાદા લદાાઈ; ડીલરો હવે ૧,૦૦૦ ક્વિન્ટલથી વધુ સ્ટોક નહીં રાખી શકે
આગામી સમયમાં આવી રહેલા નવરાત્રિ, દિવાળી અને અન્ય મોટા તહેવારોની મોસમમાં સામાન્ય જનતાને ખાંડના ભાવવધારાથી બચાવવા માટે કેન્દ્ર સરકારે એક અત્યંત મહત્વપૂર્ણ અને આકરો નિર્ણય લીધો છે. દેશભરમાં ખાંડના ભાવોને નિયંત્રણમાં રાખવા અને બજારમાં કૃત્રિમ અછત ઊભી થતી અટકાવવા માટે સરકારે ડીલરો અને વેપારીઓ માટે ખાંડની સ્ટોક મર્યાદા (Stock Limit) નક્કી કરી દીધી છે. ગુરુવારે લેવાયેલા આ નિર્ણય મુજબ, હવેથી ડીલરો પોતાની પાસે વધુમાં વધુ ૧,૦૦૦ ક્વિન્ટલ સુધી જ ખાંડનો સ્ટોક રાખી શકશે. સરકારનો આ નવો નિયમ આગામી ૧૫ ઓક્ટોબરથી ૩૦ નવેમ્બર, ૨૦૨૬ સુધી દેશભરમાં કડક રીતે અમલી બનશે.
બજારમાં ભાવ સ્થિર રાખવાનો અને સંગ્રહખોરી ડામવાનો હેતુ
કેન્દ્ર સરકારના ગ્રાહક બાબતો અને ખાદ્ય મંત્રાલય દ્વારા આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે. તહેવારોના દિવસોમાં મીઠાઈઓ અને ખાદ્યપદાર્થોની માંગમાં વિપુલ વધારો થાય છે, જેનો ગેરફાયદો ઉઠાવીને કેટલાક વેપારીઓ ખાંડનો ગેરકાયદેસર સંગ્રહ અને સટ્ટાખોરી કરતા હોય છે.
સરકારે જણાવ્યું છે કે ખાંડના જથ્થા અને સંગ્રહ સમયગાળાને મર્યાદિત કરવાથી બજારમાં ખાંડનો બિનજરૂરી સંગ્રહ અટકાવી શકાશે. આ પગલાંથી ખાંડ મિલોથી લઈને ડીલરો અને ત્યારબાદ સામાન્ય ગ્રાહકો સુધી ખાંડનો પુરવઠો કોઈ પણ અડચણ વગર સુગમ રીતે પહોંચતો રહેશે. આ નીતિગત નિર્ણયનો મુખ્ય આશય સંગ્રહખોરી, કૃત્રિમ અછત અને ભાવમાં થતી બિનજરૂરી અસ્થિરતાને રોકવાનો છે.
ભાવમાં ઘટાડો અને ૧૫ દિવસની સ્ટોક મંજૂરી
સરકારના આ સરાહનીય નિર્ણય બાદ આગામી દિવસોમાં છૂટક બજારમાં ખાંડના ભાવમાં હજુ પણ સાનુકૂળ ઘટાડો જોવા મળી શકે છે. નોંધનીય છે કે, અગાઉ ઓગસ્ટ મહિના દરમિયાન સરકારના સતત નિરીક્ષણને કારણે ખાંડના સરેરાશ છૂટક ભાવમાં આશરે ૧૫ ટકાનો ઘટાડો નોંધાયો હતો, જ્યારે એક્સ-મિલ ભાવમાં પણ ૨૮ ટકા જેટલો નોંધપાત્ર ઘટાડો થયો હતો. જોકે, છેલ્લા ત્રણ મહિનાથી બજારમાં ખાંડના ભાવ સ્થિર રહ્યા છે.
નવા સરકારી આદેશ અનુસાર, હવેથી ડીલરોને ખાંડની ખરીદી અથવા પ્રાપ્તિ કર્યાની તારીખથી વધુમાં વધુ માત્ર ૧૫ દિવસ સુધી જ સ્ટોક પોતાની પાસે રાખવાની મંજૂરી આપવામાં આવશે. આ સમયગાળો પૂરો થાય તે પહેલાં તેમણે આ જથ્થો બજારમાં વેચાણ અર્થે મુકવો ફરજિયાત બનશે.
કોલકાતા અને પૂર્વોત્તર રાજ્યો માટે ખાસ છૂટછાટ
જોકે, સરકારે સમગ્ર દેશ માટે ૧,૦૦૦ ક્વિન્ટલની સામાન્ય સીમા નક્કી કરી હોવા છતાં કેટલાક ખાસ ભૌગોલિક વિસ્તારોને રાહત આપી છે. કોલકાતા અને તેની આસપાસના વિસ્તૃત મેટ્રોપોલિટન પ્રદેશો તેમજ પૂર્વોત્તરના આસામ રાજ્ય માટે સ્ટોક મર્યાદા ૨,૦૦૦ ક્વિન્ટલ રાખવામાં આવી છે. આ વિસ્તારોમાં દૂરસુદૂરના વિસ્તારોમાંથી માલ પહોંચાડવામાં લાગતો સમય અને સ્થાનિક વિશેષ જરૂરિયાતો તથા ભૌગોલિક પરિસ્થિતિઓને ધ્યાનમાં રાખીને સરકારે આ ખાસ છૂટછાટ મંજૂર કરી છે.
ઓગસ્ટથી નવેમ્બર સુધી સ્ટોક લિમિટમાં સતત ઘટાડો
સરકારે તબક્કાવાર રીતે સ્ટોક લિમિટમાં ઘટાડો કરીને સંગ્રહખોરો પર શિકંજો કસ્યો છે. આ અગાઉ ઓગસ્ટ ૨૦૨૬ માં સરકારે દેશવ્યાપી ખાંડની સ્ટોક મર્યાદા ૪,૦૦૦ ક્વિન્ટલ નક્કી કરી હતી અને તે સમયે ૩૦ દિવસ સુધી સ્ટોક રાખવાની છૂટ આપી હતી. ત્યારબાદ પરિસ્થિતિની સમીક્ષા કરીને ૧૫ સપ્ટેમ્બરથી આ મર્યાદા ઘટાડીને ૨,૦૦૦ ક્વિન્ટલ કરવામાં આવી હતી. હવે ૧૫ ઓક્ટોબરથી તેને વધુ ઘટાડીને માત્ર ૧,૦૦૦ ક્વિન્ટલ કરી દેવામાં આવી છે. સરકારના આ સમયસરના અને કડક પગલાથી તહેવારોમાં ગૃહિણીઓનું બજેટ ખોરવાશે નહીં તેવી આશા સેવાઈ રહી છે.
