શું તમને આ આદત છે? ચેતવણી કે તે હાર્ટ એટેકનું જોખમ બમણું કરે છે – જાણો બચવાના સરળ ઉપાયો
આપણે મોટે ભાગે હૃદયરોગ માટે ખરાબ આહાર, ધૂમ્રપાન કે આનુવંશિક કારણોને જવાબદાર માનીએ છીએ. પરંતુ, કેલિફોર્નિયા સ્થિત જાણીતા કાર્ડિયોલોજિસ્ટ ડૉ. સંજય ભોજરાજે ઇન્સ્ટાગ્રામ પર એક પોસ્ટ શેર કરીને આધુનિક જીવનશૈલીના એક ‘સાયલન્ટ કિલર’ વિશે ચેતવણી આપી છે. આ ખલનાયક બીજું કોઈ નહીં પણ આપણી ‘કલાકો સુધી સ્થિર બેસી રહેવાની આદત’ છે.
૧. બેસી રહેવું એ નવું ‘સ્મોકિંગ’ છે
ડૉ. ભોજરાજના જણાવ્યા મુજબ, જે લોકો દિવસના ૭ થી ૮ કલાક સતત બેસીને કામ કરે છે, તેમનામાં હાર્ટ એટેક અને સ્ટ્રોકનું જોખમ તેવા લોકો કરતા બમણું હોય છે જેઓ સતત હલનચલન કરતા રહે છે. તેમની ૨૦ વર્ષની કારકિર્દીના અનુભવના આધારે તેઓ જણાવે છે કે શારીરિક પ્રવૃત્તિનો અભાવ એ હૃદયરોગનું મુખ્ય કારણ બની રહ્યું છે.
૨. શરીરમાં શું ફેરફાર થાય છે?
જ્યારે આપણે કલાકો સુધી હલનચલન કર્યા વગર બેસી રહીએ છીએ, ત્યારે શરીરમાં નીચે મુજબની નકારાત્મક અસરો થાય છે:
-
રક્ત પરિભ્રમણ ધીમું પડે છે: લોહીનું વહન ધીમું થવાને કારણે નસોમાં લોહી ગંઠાઈ જવાનું (Blood Clotting) જોખમ વધી જાય છે.
-
બ્લડ સુગરમાં વધારો: સ્નાયુઓ નિષ્ક્રિય હોવાથી ઇન્સ્યુલિનનો પ્રભાવ ઓછો થાય છે, જેનાથી ખાંડનું સ્તર વધે છે.
-
નસોમાં સોજો: લાંબા સમયની બેઠાડુ હાલત ધમનીઓમાં બળતરા કે સોજો પેદા કરી શકે છે, જે હાર્ટ એટેકનું કારણ બને છે.
૩. શું માત્ર કસરત પૂરતી છે?
ચોંકાવનારી વાત એ છે કે, જે લોકો સવારે ૧ કલાક જીમમાં જાય છે પણ બાકીના ૯ કલાક ઓફિસમાં સતત બેસી રહે છે, તેમને પણ આ જોખમ એટલું જ રહે છે. ડૉક્ટર કહે છે કે, “તમે કસરત કરો છો તે સારું છે, પરંતુ આખા દિવસની નિષ્ક્રિયતાને તે ૧ કલાકની કસરત સંપૂર્ણપણે દૂર કરી શકતી નથી.”
૪. બચવાના ૪ સરળ અને ઘરેલું રસ્તા
ડૉ. ભોજરાજ આ જોખમ ટાળવા માટે કોઈ કઠિન કસરત નહીં, પણ નાના ‘માઈક્રો-બ્રેક્સ’ લેવાની સલાહ આપે છે:
-
૩૦ મિનિટનો નિયમ: દર ૩૦ થી ૬૦ મિનિટે પોતાની સીટ પરથી ઉભા થાઓ. માત્ર ૧-૨ મિનિટ ચાલવાથી પણ લોહીનું પરિભ્રમણ સામાન્ય થઈ જશે.
-
ટોકિંગ એન્ડ વોકિંગ: જ્યારે ફોન પર વાત કરો ત્યારે બેસી રહેવાને બદલે રૂમમાં આંટા મારો.
-
સ્ટ્રેચિંગ: દિવસમાં ૨-૩ વાર શરીરને સ્ટ્રેચ કરો અથવા થોડું નમીને હળવી હલનચલન કરો.
-
લિફ્ટને કહો બાય-બાય: જો તમારે ૧ કે ૨ માળ જ ઉપર જવું હોય, તો લિફ્ટને બદલે સીડીનો ઉપયોગ કરવાની આદત પાડો.
સ્વાસ્થ્ય અહેવાલનો સાર એ છે કે આપણું શરીર હલનચલન કરવા માટે બન્યું છે, સ્થિર રહેવા માટે નહીં. તમારી એક નાની આદત – દર અડધો કલાકે ખુરશી પરથી ઉભા થવાની – તમને હાર્ટ એટેક જેવી ગંભીર બીમારીથી બચાવી શકે છે. આજે જ તમારી ઓફિસમાં આ ‘મુવમેન્ટ બ્રેક’ શરૂ કરો.

