કેન્દ્રીય કર્મચારીઓની મોટી માંગ: આધુનિક પરિવારને ધ્યાનમાં રાખી ૮મા પગાર પંચમાં લઘુત્તમ વેતન વધારવા રજૂઆત.
૮મા પગાર પંચની રચનાને લઈને કેન્દ્રીય કર્મચારીઓમાં ભારે ઉત્તેજના જોવા મળી રહી છે. આ વખતે કર્મચારી સંગઠનોએ પગાર વધારા માટે માત્ર ટકાવારી જ નહીં, પણ વર્ષો જૂના પગાર નિર્ધારણના ‘ફોર્મ્યુલા’ને બદલવાની પાયાની માંગણી કરી છે.
કેન્દ્ર સરકારના લાખો કર્મચારીઓ અને પેન્શનરો અત્યારે ૮મા પગાર પંચની આતુરતાથી રાહ જોઈ રહ્યા છે. જોકે, આ વખતે લડત માત્ર પગાર વધારા પૂરતી સીમિત નથી, પરંતુ જે પાયા પર પગાર નક્કી કરવામાં આવે છે તે ‘યુનિટ ફોર્મ્યુલા’ને બદલવા પર છે. કર્મચારી સંગઠનોનું કહેવું છે કે વર્ષો પહેલા નિર્ધારિત કરવામાં આવેલી ત્રણ સભ્યોની ફોર્મ્યુલા હવે આધુનિક ભારતીય પરિવાર માટે અપૂરતી છે.
શું છે આ ૩ યુનિટની જૂની ફોર્મ્યુલા?
ભારતની આઝાદી પછી જ્યારે લઘુત્તમ વેતન નક્કી કરવાની વાત આવી, ત્યારે એક પ્રમાણભૂત ફોર્મ્યુલા અપનાવવામાં આવી હતી. આ ફોર્મ્યુલા મુજબ, એક કર્મચારીના પરિવારને ‘૩ યુનિટ’માં વહેંચવામાં આવ્યો હતો: ૧ યુનિટ પોતે કર્મચારી, ૧ યુનિટ જીવનસાથી અને ૧ યુનિટ તરીકે બે બાળકો (જે અડધા-અડધા યુનિટ ગણાય). સરકાર આ ૩ લોકોના ભોજન, કપડાં, શિક્ષણ અને આરોગ્યના ખર્ચને ધ્યાનમાં રાખીને લઘુત્તમ વેતન નક્કી કરતી હતી.
૫ યુનિટની માંગ પાછળનું તર્ક
કર્મચારી સંગઠનોની દલીલ છે કે ભારતીય સંસ્કૃતિમાં માતા-પિતા એ પરિવારનો અવિભાજ્ય અંગ છે. વર્તમાન મોંઘવારીના જમાનામાં કર્મચારીએ માત્ર પોતાના સંતાનો જ નહીં, પરંતુ વૃદ્ધ માતા-પિતાની સેવા અને આરોગ્યનો ખર્ચ પણ ઉઠાવવો પડે છે. તેથી, હવે ગણતરી નીચે મુજબ થવી જોઈએ:
-
કર્મચારી + જીવનસાથી = ૧ યુનિટ (સંયુક્ત ગણતરી મુજબ)
-
બે બાળકો = ૧ યુનિટ
-
માતા-પિતા = ૨ યુનિટ (દરેક માટે ૧-૧ યુનિટ)
-
કુલ = ૫ યુનિટ
જ્યારે કર્મચારીએ ૫ લોકોના જીવનનિર્વાહની જવાબદારી નિભાવવાની હોય, ત્યારે તેના પગારનો આધાર પણ આ ૫ યુનિટ જ હોવો જોઈએ.
પગાર અને ભથ્થા પર થનારી સંભવિત અસર
જો સરકાર આ ૫ યુનિટની ફોર્મ્યુલા સ્વીકારી લે છે, તો પગારના માળખામાં ક્રાંતિકારી ફેરફાર આવી શકે છે:
૧. લઘુત્તમ મૂળ પગાર: હાલમાં ૭મા પગાર પંચ હેઠળ લઘુત્તમ પગાર ૧૮,૦૦૦ રૂપિયા છે. જો ૫ યુનિટ ફોર્મ્યુલા લાગુ થાય, તો તે વધીને ૫૦,૦૦૦ થી ૭૦,૦૦૦ રૂપિયા સુધી પહોંચી શકે છે.
૨. ભથ્થામાં વધારો: મોંઘવારી ભથ્થું (DA), ઘરભાડું ભથ્થું (HRA) અને અન્ય લાભો મૂળ પગારના ટકાવારી પર આધારિત હોય છે. તેથી જો બેઝિક પગાર વધશે તો તમામ ભથ્થાઓમાં પણ તોતિંગ વધારો થશે.
૩. પેન્શનર્સને લાભ: મૂળ પગાર વધતા નિવૃત્ત કર્મચારીઓના પેન્શનમાં પણ મોટો ઉછાળો આવશે.
કર્મચારી સંગઠનોની આ માંગણી સામાજિક અને આર્થિક રીતે વાજબી જણાય છે. જો ૮મા પગાર પંચમાં આ ફેરફાર કરવામાં આવશે, તો તે લાખો પરિવારોની આર્થિક સ્થિતિમાં સુધારો લાવશે. હવે જોવાનું એ રહેશે કે સરકાર આ નવી ફોર્મ્યુલાને સ્વીકારીને કર્મચારીઓને દિવાળી જેવી ભેટ આપે છે કે પછી જૂની પદ્ધતિ જ ચાલુ રાખે છે.
