પરમાણુ મંત્રણા પહેલા તેહરાનનું કડક વલણ: અરાઘચી બોલ્યા—સન્માન હશે તો જ સમજૂતી શક્ય
અમેરિકા સાથે શરૂ થનારી નવી પરમાણુ મંત્રણા પહેલા જ ઈરાને પોતાના ઈરાદા સ્પષ્ટ કરી દીધા છે. ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ જણાવ્યું છે કે તેમનો દેશ કોઈપણ પ્રકારના દબાણ કે ધમકી સામે ઝૂકવાનો નથી અને વાતચીત માત્ર સમાનતા અને સન્માનના આધારે જ આગળ વધી શકે છે.
ઓમાનની રાજધાની મસ્કાટમાં પ્રસ્તાવિત આ સંવાદને પશ્ચિમ એશિયા માટે એક નિર્ણાયક ક્ષણ માનવામાં આવી રહી છે, પરંતુ તે પહેલા તેહરાનની કડક ભાષાએ સંકેત આપી દીધા છે કે માર્ગ સરળ નથી.
અરાઘચીનો સંદેશ: શરતો પર નહીં, સિદ્ધાંતો પર વાત
વાટાઘાટોના થોડા કલાકો પહેલા અરાઘચીએ સોશિયલ મીડિયા પર એક નિવેદન જારી કરીને કહ્યું કે ઈરાન ભૂતકાળની ઘટનાઓને નજરઅંદાજ કરીને આગળ વધશે નહીં. તેમના જણાવ્યા મુજબ, દેશ સંપૂર્ણ તૈયારી અને સતર્કતા સાથે વાતચીતની ટેબલ પર બેસી રહ્યો છે.
તેમણે એ પણ સ્પષ્ટ કર્યું કે કોઈપણ સમજૂતીની વિશ્વસનીયતા માત્ર કાગળ પરના વચનોથી નહીં, પરંતુ તેને નિભાવવાની રાજકીય ઈચ્છાશક્તિથી નક્કી થશે. અરાઘચીએ કહ્યું કે સમાન અધિકાર, પરસ્પર સન્માન અને પરસ્પર લાભ—આ માત્ર રાજદ્વારી શબ્દો નથી, પરંતુ કોઈપણ કાયમી સમજૂતી માટે અનિવાર્ય શરતો છે.
પૃષ્ઠભૂમિમાં ઘેરાતો તણાવ
ઈરાન અને અમેરિકાના સંબંધો પહેલાથી જ અત્યંત તણાવપૂર્ણ છે. જૂન 2025 માં આ પ્રદેશમાં થયેલા સૈન્ય સંઘર્ષ પછી સ્થિતિ વધુ બગડી હતી. તે સંઘર્ષ બાદ અમેરિકાએ ઈરાનના અનેક વ્યૂહાત્મક ઠેકાણાઓને નિશાન બનાવ્યા હતા, જેનાથી બંને દેશો વચ્ચે અવિશ્વાસ વધુ ઊંડો થયો હતો.
આ સાથે જ, ઈરાનની અંદર પણ છેલ્લા કેટલાક મહિનાઓમાં સ્થિતિ પડકારજનક રહી છે. સરકારે દેશવ્યાપી વિરોધ પ્રદર્શનો પર કડક કાર્યવાહી કરી હતી, જેની આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ટીકા થઈ હતી.
વાતચીતની મર્યાદાને લઈને ટકરાવ
વાર્તાલાપના એજન્ડાને લઈને બંને દેશોની વિચારસરણી એકબીજાથી તદ્દન અલગ છે:
- ઈરાનની માંગ: ચર્ચા માત્ર તેના પરમાણુ કાર્યક્રમ અને તેના પર લાદવામાં આવેલા પ્રતિબંધો સુધી મર્યાદિત રહેવી જોઈએ.
- અમેરિકાની માંગ: મિસાઈલ ટેકનોલોજી, પ્રાદેશિક પ્રવૃત્તિઓ અને સુરક્ષા સંબંધિત મુદ્દાઓને પણ આમાં સામેલ કરવામાં આવે.
નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે આ જ મતભેદો આ વાતચીતની દિશા અને ભવિષ્ય નક્કી કરશે.
દુનિયાની નજર મસ્કાટ પર
ઓમાનમાં શરૂ થવા જઈ રહેલી આ વાતચીત માત્ર બે દેશો પૂરતી મર્યાદિત નથી. તેની અસર સમગ્ર મધ્ય પૂર્વ, વૈશ્વિક ઉર્જા બજાર અને આંતરરાષ્ટ્રીય સુરક્ષા પર પડી શકે છે. આથી જ વૈશ્વિક શક્તિઓ આ સંવાદ પર બારીકાઈથી નજર રાખી રહી છે. રાજદ્વારી વર્તુળોમાં આને એક એવો પ્રયાસ માનવામાં આવી રહ્યો છે જેમાં જોખમ પણ મોટું છે અને સંભવિત અસર પણ.
