બ્લેક’ માટે અમિતાભનું નિઃશુલ્ક સમર્પણ અને નેશનલ એવોર્ડની જીત
ભારતીય સિનેમાના ઇતિહાસમાં કેટલીક ફિલ્મો એવી હોય છે જે બોક્સ ઓફિસના આંકડાઓથી ઘણી ઉપર ઉઠીને કલાનું એક સ્મારક બની જાય છે. વર્ષ 2005માં રિલીઝ થયેલી ફિલ્મ ‘બ્લેક’ (Black) આવી જ એક માસ્ટરપીસ હતી. આજે જ્યારે આપણે અમિતાભ બચ્ચનને 1600 કરોડ રૂપિયાની સંપત્તિના માલિક અને વૈશ્વિક આઇકોન તરીકે જોઈએ છીએ, ત્યારે આ ફિલ્મ આપણને યાદ અપાવે છે કે એક કલાકાર માટે તેના જુસ્સાની કિંમત શું હોય છે.
પૈસા નહીં, કલાને રાખી સર્વોપરી
બોલિવૂડના શહેનશાહ અમિતાભ બચ્ચનનું નામ આવતાની સાથે જ મનમાં સફળતા, ખ્યાતિ અને વૈભવના ચિત્રો ઉભરવા લાગે છે. પરંતુ ‘બ્લેક’ તેમની કારકિર્દીની એ ગૌરવશાળી કડી છે, જેણે સાબિત કર્યું કે મહાનાયક માટે અભિનય માત્ર એક વ્યવસાય નથી, પરંતુ એક સાધના છે. સંજય લીલા ભણસાલીના નિર્દેશનમાં બનેલી આ ફિલ્મ માટે બિગ બીએ તેમની આખી ફી જતી કરી હતી.
ભણસાલી જ્યારે ફિલ્મની સ્ક્રિપ્ટ લઈને અમિતાભ બચ્ચન પાસે પહોંચ્યા, ત્યારે વાર્તા સાંભળતા જ તેઓ દંગ રહી ગયા. દેબરાજ સહાયનું પાત્ર એટલું પડકારજનક અને માર્મિક હતું કે અમિતાભે તરત જ તે કરવાનો નિર્ણય લીધો. તેમણે અનુભવ્યું કે આવી સિનેમેટિક ઉત્કૃષ્ટ કૃતિનો હિસ્સો બનવું એ જ પોતાનામાં સૌથી મોટું વળતર છે.
દેબરાજ સહાય: એક યાદગાર પાત્ર
ફિલ્મ ‘બ્લેક’ માં અમિતાભ બચ્ચને ‘દેબરાજ સહાય’ ની ભૂમિકા ભજવી હતી, જે એક કડક પણ અત્યંત સંવેદનશીલ શિક્ષક છે. તેમનું કામ એક એવી છોકરી (રાની મુખર્જી) ને શિક્ષિત કરવાનું અને દુનિયાનો પરિચય કરાવવાનું હતું, જે જોઈ, સાંભળી કે બોલી શકતી નહોતી.
-
અભિનયની ઊંડાઈ: આ રોલ માટે અમિતાભે પોતાની બોડી લેંગ્વેજ, અવાજના ઉતાર-ચઢાવ અને આંખોના હાવભાવ પર મહિનાઓ સુધી કામ કર્યું હતું.
-
પડકારજનક દ્રશ્યો: ફિલ્મના બીજા ભાગમાં તેમનું પાત્ર અલ્ઝાઈમર (ભૂલવાની બીમારી) થી ગ્રસ્ત થઈ જાય છે. એક સશક્ત શિક્ષકમાંથી અસહાય દર્દી બનવા સુધીની તેમની સફર જોઈને પ્રેક્ષકોની આંખો ભીની થઈ ગઈ હતી.
-
રાની મુખર્જી સાથે તાલમેલ: ફિલ્મમાં રાની મુખર્જી અને અમિતાભ બચ્ચનની ગુરુ-શિષ્યાની જોડીએ અભિનયના નવા માપદંડો સ્થાપિત કર્યા હતા.
નેશનલ એવોર્ડ અને વૈશ્વિક પ્રશંસા
નેશનલ એવોર્ડ અને વૈશ્વિક પ્રશંસા21 કરોડ રૂપિયાના બજેટમાં બનેલી આ ફિલ્મે માત્ર વિવેચકોના દિલ જ ન જીત્યા, પરંતુ બોક્સ ઓફિસ પર પણ શાનદાર પ્રદર્શન કર્યું હતું. ‘બ્લેક’ માટે અમિતાભ બચ્ચનને તેમની કારકિર્દીનો ત્રીજો નેશનલ ફિલ્મ એવોર્ડ (શ્રેષ્ઠ અભિનેતા) મળ્યો હતો.
આખી ઇન્ડસ્ટ્રી આ વાતથી હેરાન હતી કે જે યુગમાં બિગ બી એક ફિલ્મ માટે કરોડો રૂપિયા ચાર્જ કરતા હતા, ત્યાં તેમણે એક પણ રૂપિયો લીધો નહોતો. તેમના આ પગલાએ ફિલ્મના બજેટને નિયંત્રિત રાખવામાં અને ભણસાલીને પોતાની કલ્પના મુજબ ફિલ્મ બનાવવાની આઝાદી આપવામાં મોટી ભૂમિકા ભજવી હતી.
1600 કરોડના માલિક અને સાદગીનો સંગમ
આજે અમિતાભ બચ્ચનની કુલ સંપત્તિ આશરે 1600 કરોડ રૂપિયા આંકવામાં આવે છે. મુંબઈમાં ‘જલસા’ અને ‘પ્રતીક્ષા’ જેવા આલીશાન બંગલાઓથી લઈને મોંઘી ગાડીઓ સુધી, તેમની પાસે તે બધું જ છે જેનું કોઈ સપનું જોઈ શકે. પરંતુ તેમની અસલી સંપત્તિ તે ફિલ્મો છે, જેને તેમણે પોતાના લોહી-પરસેવાથી સીંચી છે.
‘બ્લેક’ વિશે વાત કરતા બિગ બીએ એકવાર કહ્યું હતું કે સંજય લીલા ભણસાલી જેવા વિઝનરી ડાયરેક્ટર સાથે કામ કરવું એ જ તેમના માટે ઇનામ હતું. આ ફિલ્મ એ વાતનો પુરાવો છે કે જ્યારે કોઈ કલાકાર પોતાની કલા પ્રત્યે સંપૂર્ણ સમર્પિત હોય છે, ત્યારે સન્માન અને પુરસ્કારો આપોઆપ તેના કદમ ચૂમે છે.
નિષ્કર્ષ
અમિતાભ બચ્ચનની ‘બ્લેક’ માત્ર એક ફિલ્મ નથી, પરંતુ તે સિનેમા પ્રત્યેનો એક પ્રેમ પત્ર છે. તે આપણને શીખવે છે કે સફળતા માત્ર બેંક બેલેન્સથી નહીં, પરંતુ તે વારસાથી માપવામાં આવે છે જે તમે પાછળ છોડી જાઓ છો. આજે બે દાયકા પછી પણ, જ્યારે પણ ભારતીય સિનેમાના સૌથી પ્રભાવશાળી અભિનયની વાત થાય છે, ત્યારે ‘બ્લેક’ ના દેબરાજ સહાયનું નામ સૌથી ઉપર આવે છે.
