વિજયા એકાદશી ૨૦૨૬: ભગવાન રામે વિજયા એકાદશીનું વ્રત શા માટે રાખ્યું? ફેબ્રુઆરીમાં ક્યારે છે? પૂજાની કથા અને પદ્ધતિ જાણો
વર્ષ ૨૦૨૬માં વિજયા એકાદશીનું વ્રત ૧૩ ફેબ્રુઆરીના રોજ રાખવામાં આવશે. જ્યોતિષશાસ્ત્ર મુજબ આ વર્ષે એકાદશી પર ‘સિદ્ધયોગ’નો અદભૂત સંયોગ બની રહ્યો છે, જે કોઈપણ નવા કાર્યની શરૂઆત કે જૂના અટકેલા કામોમાં સફળતા મેળવવા માટે સર્વોત્તમ છે. આ એકાદશી માત્ર ધાર્મિક દ્રષ્ટિએ જ નહીં, પરંતુ મનોવૈજ્ઞાનિક રીતે આત્મવિશ્વાસ વધારવા માટે પણ મહત્વની છે.
વિજયા એકાદશી પૂજા મુહૂર્ત અને તિથિ
પંચાંગ મુજબ, ફાલ્ગુન મહિનાના કૃષ્ણ પક્ષની એકાદશી તિથિની શરૂઆત ૧૨ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ બપોરે ૧૨:૨૨ વાગ્યે થશે અને તેનું સમાપન ૧૩ ફેબ્રુઆરી ૨૦૨૬ના રોજ બપોરે ૦૨:૨૫ વાગ્યે થશે. ઉદયા તિથિ મુજબ ૧૩ ફેબ્રુઆરીએ વ્રત રાખવું શ્રેષ્ઠ રહેશે.
પૂજાનો શ્રેષ્ઠ સમય: સવારે ૦૬:૪૮ થી ૦૯:૪૧ સુધી.
પારણાનો સમય: ૧૪ ફેબ્રુઆરીના રોજ સૂર્યોદય પછી.
ભગવાન રામ અને વિજયા એકાદશીનો સંબંધ
જ્યારે રાવણ માતા સીતાનું અપહરણ કરીને લંકા લઈ ગયો, ત્યારે ભગવાન શ્રીરામ તેમની વાનર સેના સાથે સમુદ્ર કિનારે પહોંચ્યા હતા. સામે વિશાળ સમુદ્ર હતો અને લંકા પર વિજય મેળવવો એ માનવ બુદ્ધિ માટે અશક્ય જેવું હતું. આ સમયે શ્રીરામે પાસે જ બિરાજમાન ઋષિ વક્દલ્ભ્યને આ સંકટમાંથી બહાર નીકળવાનો માર્ગ પૂછ્યો.
ઋષિએ શ્રીરામને સલાહ આપી કે જો તેઓ અને તેમની સેના વિધિપૂર્વક ‘વિજયા એકાદશી’નું વ્રત રાખશે, તો સમુદ્ર તેમને માર્ગ આપશે અને લંકા પર તેમનો વિજય નિશ્ચિત થશે. ભગવાન રામે ઋષિની આજ્ઞા માનીને આ વ્રત કર્યું અને તેના પ્રભાવથી જ તેઓ પથ્થરોનો સેતુ બનાવી સમુદ્ર પાર કરી શક્યા અને અધર્મ પર ધર્મનો વિજય થયો.
પૂજાની સાચી વિધિ અને કળશ સ્થાપન
આ એકાદશીની પૂજા અન્ય એકાદશી કરતા થોડી અલગ અને વિશિષ્ટ છે, કારણ કે તેમાં ‘કળશ’નું વિશેષ મહત્વ છે.
૧. દશમીના નિયમો: વ્રતની તૈયારી દશમીની રાતથી જ શરૂ થાય છે. આ દિવસે સાત્વિક ભોજન લેવું. ૨. કળશ સ્થાપન: સોના, ચાંદી, તાંબા અથવા માટીનો એક ઘડો (કળશ) લો. તેમાં શુદ્ધ જળ ભરી તેના પર પંચપલ્લવ (પાંચ પાન) મૂકો. ૩. સાત ધાન્ય: કળશના તળિયે સપ્તધાન્ય (સાત પ્રકારના અનાજ) પાથરો અને તેની ઉપર જવ મૂકો. ૪. ભગવાન વિષ્ણુની પૂજા: કળશની ઉપર ભગવાન વિષ્ણુની મૂર્તિ કે છબી સ્થાપિત કરો. ધૂપ, દીપ, ચંદન, પુષ્પ અને તુલસીના પાનથી પૂજા કરો. ૫. જાગરણ: એકાદશીની આખી રાત ભગવાનનું નામસ્મરણ અને ભજન-કીર્તન કરવું જોઈએ. ૬. દાનનું મહત્વ: દ્વાદશીના દિવસે સ્નાન કર્યા પછી તે કળશ અને અનાજ બ્રાહ્મણને દાનમાં આપવું.
ફળશ્રુતિ
એવું માનવામાં આવે છે કે જે ભક્ત વિજયા એકાદશીનું વ્રત શ્રદ્ધાપૂર્વક રાખે છે, તેને આ લોકમાં સુખ અને વિજય મળે છે અને પરલોકમાં મોક્ષની પ્રાપ્તિ થાય છે. આ વ્રત આત્મશુદ્ધિ માટે પણ શ્રેષ્ઠ છે કારણ કે તે મનમાંથી નકારાત્મકતા દૂર કરી સંકલ્પશક્તિમાં વધારો કરે છે.
વિજયા એકાદશી એ માત્ર ઉપવાસ નથી, પણ જીવનના યુદ્ધમાં વિજય મેળવવાની પ્રેરણા છે. જો તમે પણ કોઈ મોટી સમસ્યાનો સામનો કરી રહ્યા હોવ અથવા કાર્યમાં સફળતા ઈચ્છતા હોવ, તો ૧૩ ફેબ્રુઆરીએ ભગવાન વિષ્ણુના શરણમાં જઈ આ વ્રત અવશ્ય કરો.
