અમેરિકા-ઈરાન તણાવ: મિસાઈલ, ડ્રોન, ફાઈટર જેટ અને એરક્રાફ્ટ કેરિયર; મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધની તૈયારી?
જાન્યુઆરી ૨૦૨૬ના અંતમાં રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના એક નિવેદને સમગ્ર વિશ્વનું ધ્યાન ખેંચ્યું હતું. ટ્રમ્પે ચેતવણી આપી હતી કે મોટા અને શક્તિશાળી યુદ્ધ જહાજો ઈરાન તરફ આગળ વધી રહ્યા છે. આ માત્ર ધમકી નહોતી, કારણ કે આજે ૧૦ ફેબ્રુઆરી સુધીમાં, અમેરિકાએ મધ્ય પૂર્વમાં તેની સૈન્ય હાજરીમાં એટલો વધારો કર્યો છે કે જે દાયકાઓમાં જોવા મળ્યો નથી.
સમુદ્રમાં ‘અબ્રાહમ લિંકન’નો દબદબો
અમેરિકાએ તેના સૌથી શક્તિશાળી વિમાનવાહક જહાજ યુએસએસ અબ્રાહમ લિંકન (USS Abraham Lincoln) ને ત્રણ અત્યાધુનિક મિસાઈલ યુદ્ધ જહાજો સાથે અરબી સમુદ્રમાં તૈનાત કર્યું છે.
સૈન્ય સંખ્યા: આ જહાજો સાથે અંદાજે ૫,૭૦૦ વધારાના સૈનિકો મોકલવામાં આવ્યા છે.
વ્યુહાત્મક સ્થળો: પર્સિયન ગલ્ફ, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ અને લાલ સમુદ્રમાં યુએસ યુદ્ધ જહાજો ૨૪ કલાક પેટ્રોલિંગ કરી રહ્યા છે.
માઈન સ્વીપર્સ: સમુદ્રી માર્ગો પર ઈરાની ખાણો (Sea Mines) દૂર કરવા માટે વિશેષ જહાજોને સ્ટેન્ડબાય રાખવામાં આવ્યા છે.
આકાશમાં ‘સ્ટીલ્થ’ શક્તિ અને ડ્રોન્સ
હવાઈ શક્તિની બાબતમાં અમેરિકાએ ઈરાનને ઘેરી લીધું છે. કતાર અને આસપાસના યુએસ બેઝ પરથી નીચે મુજબના વિમાનો ઉડાન ભરી રહ્યા છે:
F-15 ફાઈટર જેટ: હવાઈ હુમલા અને રક્ષણ માટે સર્વોત્તમ.
MQ-9 રીપર ડ્રોન: ચોકસાઈપૂર્વક નિશાન સાધવા અને દેખરેખ માટે જાણીતા.
A-10 એટેક એરક્રાફ્ટ: જમીન પર રહેલા દુશ્મન ટેન્કો અને બંકરોને નષ્ટ કરવા માટે ‘ટેન્ક કિલર’ તરીકે ઓળખાય છે. બ્રિટને પણ અમેરિકાના સમર્થનમાં કતારમાં તેના ટાયફૂન ફાઈટર જેટ તૈનાત કર્યા છે, જે સાબિત કરે છે કે પશ્ચિમી દેશો ઈરાન સામે એકજૂથ છે.
મિસાઈલ સંરક્ષણ કવચ
ઈરાનના બેલિસ્ટિક મિસાઈલ હુમલાથી બચવા માટે અમેરિકાએ તેની THAAD (Terminal High Altitude Area Defense) અને પેટ્રિઅટ (Patriot) મિસાઈલ ડિફેન્સ સિસ્ટમ્સને હાઈ એલર્ટ પર રાખી છે. ઈઝરાયેલ અને સાઉદી અરેબિયામાં રહેલા અમેરિકી થાણાઓને આ કવચથી સુરક્ષિત કરવામાં આવ્યા છે.
ટ્રમ્પની ‘રેડ લાઇન’ અને ઈરાનનો જવાબ
રાષ્ટ્રપતિ ટ્રમ્પે સ્પષ્ટપણે ઈરાન સામે ત્રણ મોટી માંગણીઓ મૂકી છે:
ઈરાન તેના યુરેનિયમ સંવર્ધનનો કાર્યક્રમ તાત્કાલિક બંધ કરે.
બેલિસ્ટિક મિસાઈલના પરીક્ષણો અને ઉત્પાદન અટકાવે.
હિઝબુલ્લાહ અને હુથી જેવા પ્રાદેશિક સંગઠનોને લશ્કરી મદદ આપવાનું બંધ કરે.
જોકે, ઈરાનના વિદેશ મંત્રી અબ્બાસ અરાઘચીએ વળતો પ્રહાર કરતા કહ્યું છે કે, “ઈરાન બળની ભાષા સમજી શકતું નથી. અમેરિકા ભલે જહાજો મોકલે, પણ અમે ડરવાના નથી.” ઈરાનનો દાવો છે કે તેનો પરમાણુ કાર્યક્રમ માત્ર ઉર્જા ઉત્પાદન માટે છે, પરંતુ અમેરિકાને આ વાત પર જરાય ભરોસો નથી.
વૈશ્વિક અર્થતંત્ર પર જોખમ
સૌથી મોટી ચિંતા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ (Strait of Hormuz) ને લઈને છે. વિશ્વનો ૨૦% તેલ પુરવઠો અહીંથી પસાર થાય છે. અમેરિકાએ વેપારી જહાજોને ચેતવણી આપી છે કે તેઓ ઈરાની પાણીની સીમાથી દૂર રહે. જો અહીં કોઈ પણ પ્રકારનું સંઘર્ષ થાય, તો વિશ્વભરમાં તેલના ભાવમાં ભડકો થઈ શકે છે, જેની અસર ભારત સહિતના દેશો પર પણ પડશે.
મધ્ય પૂર્વમાં અત્યારે શાંતિ માત્ર એક તાંતણે લટકેલી છે. અમેરિકાની સૈન્ય તૈનાતી એ સંકેત છે કે ટ્રમ્પ વહીવટીતંત્ર ઈરાન પર મહત્તમ દબાણ લાવવા માંગે છે. શું આ દબાણ ઈરાનને વાટાઘાટોના ટેબલ પર લાવશે કે પછી એક નવું વિશ્વયુદ્ધ છેડશે? તે આવનારા થોડા અઠવાડિયામાં સ્પષ્ટ થઈ જશે.
