અગ્નિસ્ત્રના લાઈવ પ્રદર્શન સાથે તાપી જિલ્લામાં પ્રાકૃતિક ખેતી અંગે વ્યવહારુ માર્ગદર્શન
તાપી જિલ્લાના ઉચ્છલ તાલુકાના માણેકપુર ગામે આવેલ ‘ધવલ પ્રાકૃતિક ફાર્મ’ ખાતે આત્મા પ્રોજેક્ટ અને ગુજરાત પ્રાકૃતિક કૃષિ વિકાસ બોર્ડના સંયુક્ત ઉપક્રમે એક દિવસીય તાલીમ શિબિરનું આયોજન કરવામાં આવ્યું હતું. આ શિબિરમાં કૃષિ સખીઓ અને સી.આર.પી. સભ્યોને પ્રાકૃતિક ખેતીના વિવિધ પાસાઓ વિશે તજજ્ઞો દ્વારા ઊંડાણપૂર્વક સમજ આપવામાં આવી હતી.
પ્રાકૃતિક ખેતીના પાયાના સિદ્ધાંતો
માસ્ટર ટ્રેનર સ્વાતિ આર. ચૌધરી અને તેમની ટીમ દ્વારા સહભાગીઓને પ્રાકૃતિક ખેતીના મહત્વ વિશે માહિતગાર કરવામાં આવ્યા હતા:
-
ઝેરમુક્ત ખેતી: રાસાયણિક ખાતરો અને જંતુનાશકોનો ત્યાગ કરી ગાય આધારિત ખેતી દ્વારા શુદ્ધ અન્ન પકવવાની સમજ.
-
જમીન સુધારણા: પ્રાકૃતિક પદ્ધતિઓ અપનાવવાથી જમીનની ફળદ્રુપતા અને જૈવિક કાર્બનમાં થતો વધારો.
-
ખર્ચમાં ઘટાડો: ખેતીના સાધનો અને ઇનપુટ્સ ખેતરમાં જ તૈયાર કરી ખેતીને નફાકારક બનાવવી.
અગ્નિસ્ત્રનું જીવંત પ્રદર્શન
તાલીમનું મુખ્ય આકર્ષણ જૈવિક કીટનાશક ‘અગ્નિસ્ત્ર’ બનાવવાની પ્રક્રિયા હતી:
-
લાઈવ ડેમો: ખેડૂતો રાસાયણિક દવાઓના વિકલ્પ તરીકે કેવી રીતે ઘરે જ કીટનાશક બનાવી શકે તેનું પ્રત્યક્ષ પ્રદર્શન કરવામાં આવ્યું.
-
ઉપયોગ: ઈયળો અને મોટા કદની જીવાતોના નિયંત્રણ માટે અગ્નિસ્ત્ર અત્યંત અસરકારક સાબિત થાય છે.
મૂલ્યાંકન અને મોડેલ ફાર્મની મુલાકાત
તાલીમ માત્ર સૈદ્ધાંતિક નહીં પરંતુ વ્યવહારુ રહે તે માટે વિશેષ પ્રવૃત્તિઓ કરવામાં આવી હતી:
-
મૂલ્યાંકન કસોટી: તાલીમાર્થીઓની વિષયલક્ષી સમજ ચકાસવા માટે કસોટી લેવાઈ અને માર્ગદર્શન માટે કૃષિ કેલેન્ડરનું વિતરણ કરાયું.
-
ક્ષેત્ર મુલાકાત: તમામ સભ્યોએ ધવલ પ્રાકૃતિક મોડેલ ફાર્મની રૂબરૂ મુલાકાત લીધી, જ્યાં તેમણે મિશ્ર પાક અને જમીનની ફળદ્રુપતા જાળવવાની પદ્ધતિઓનો પ્રત્યક્ષ અનુભવ મેળવ્યો.
આ તાલીમ દ્વારા તૈયાર થયેલી કૃષિ સખીઓ હવે ગ્રામ્ય સ્તરે જઈ અન્ય ખેડૂતોને પ્રાકૃતિક ખેતી અપનાવવા માટે પ્રેરિત કરશે, જે તંદુરસ્ત સમાજના નિર્માણમાં મહત્વનું પગલું બનશે.
