તાપીમાં બોગસ ડોક્ટરોનો આતંક: શું આપણા જીવનની રક્ષા કરનારા જ આપણા જીવના દુશ્મન બની રહ્યા છે?
તાજેતરમાં તાપી જિલ્લાના સોનગઢના ચકવાણ ગામેથી એક ચોંકાવનારો કિસ્સો સામે આવ્યો છે, જેમાં મનીષ પ્રકાશભાઈ સોનવણે નામના શખ્સને SOG પોલીસે ઝડપી પાડ્યો છે. આ વ્યક્તિ પાસે હોમિયોપેથિક દવા આપવાની ડિગ્રી હતી, પરંતુ તે એલોપેથી દવાઓ આપીને, દર્દીઓને દાખલ કરીને અને બાટલા ચઢાવીને આદિવાસી સમાજ સાથે જીવલેણ રમત રમી રહ્યો હતો. તાપી SPની સૂચના હેઠળ SOG પી.આઈ. કે.ડી. મંડોરા અને તેમની ટીમે કરેલી આ કાર્યવાહીએ ફરી એકવાર સાબિત કર્યું છે કે આપણી આસપાસ કેટલા બધા ‘સફેદ ડગલાં’ પહેરેલા લોકો ખરેખર તો ગુનેગાર છે.
શું માત્ર એક મનીષ સોનવણે જવાબદાર છે?
આ ઘટના બાદ એક ગંભીર સવાલ એ ઉભો થાય છે કે શું આ માત્ર એક છૂટોછવાયો બનાવ છે? અહેવાલો મુજબ, આ બોગસ ડોક્ટરના મામાએ પણ ભૂતકાળમાં બોગસ પ્રેક્ટિસ કરી હતી, જેમાં એક નિર્દોષ યુવકે પોતાનો જીવ ગુમાવ્યો હતો. જ્યારે એક જ પરિવારના સભ્યો પેઢી દર પેઢી લોકોના સ્વાસ્થ્ય સાથે ચેડાં કરતા હોય, ત્યારે સ્પષ્ટ થાય છે કે આ માત્ર એક વ્યક્તિનો ગુનો નથી, પણ એક આખી ગેંગ કે સિસ્ટમની નિષ્ફળતા હોઈ શકે છે. તપાસનો વિષય એ છે કે શું આવા લોકોના નેટવર્કને કોઈ રાજકીય કે વહીવટી છત્રછાયા છે?
SOG અને વહીવટીતંત્ર સામે ગંભીર સવાલો
જ્યારે SOG પોલીસ આવા બોગસ ડોક્ટરોને પકડે છે, ત્યારે પ્રશ્ન એ થાય છે કે શું માત્ર તેમની ધરપકડથી કામ પતી જાય છે? છેલ્લા એક વર્ષમાં તાપી જિલ્લામાં કેટલા બોગસ ડોક્ટરો પકડાયા અને આજે તેમાંથી કેટલા દવાખાનાઓ ફરીથી ચાલુ થઈ ગયા છે? અનેકવાર જોવા મળે છે કે પોલીસ કાર્યવાહી પછી જામીન પર છૂટીને આ લોકો ફરીથી પોતાનો ધંધો શરૂ કરી દે છે. શું માત્ર જેલના સળિયા પાછળ ધકેલવા પૂરતું છે કે પછી તેમના લાયસન્સ અને ડિગ્રીની સઘન તપાસ કરીને કાયમી ધોરણે તેમના દવાખાનાઓ સીલ થવા જોઈએ?
આદિવાસી વિસ્તારો કેમ બોગસ ડોક્ટરોનું એપીસેન્ટર?
દુર્ભાગ્યપૂર્ણ બાબત એ છે કે આવા બોગસ ડોક્ટરો મોટેભાગે અંતરિયાળ અને આદિવાસી વિસ્તારોને નિશાન બનાવે છે. આ વિસ્તારોમાં આરોગ્ય સુવિધાઓનો અભાવ, જાગૃતિની કમી અને ગરીબીનો લાભ ઉઠાવીને આ લોકો પોતાની દુકાનો ચલાવે છે. તેઓ એલોપેથીની ભારે દવાઓ, સ્ટિરોઈડ્સ અને એન્ટિબાયોટિક્સનો મનસ્વી રીતે ઉપયોગ કરે છે, જેના કારણે દર્દીઓને કાયમી નુકસાન થાય છે અથવા તો મૃત્યુનો સામનો કરવો પડે છે.
તમે કેવી રીતે સાવધ રહી શકો?
એક જાગૃત નાગરિક તરીકે, આપણે પણ જવાબદારી લેવી પડશે. જ્યારે પણ તમે કોઈ નવા ડોક્ટર પાસે જાઓ, ત્યારે નીચેની બાબતોનું ધ્યાન રાખો:
ડિગ્રી તપાસો: જે ડોક્ટર પાસે તમે જઈ રહ્યા છો, તેમની પાસે MBBS કે MD ની માન્ય ડિગ્રી છે કે કેમ?
સ્પષ્ટતા માગો: જો ડોક્ટર હોમિયોપેથિક કે આયુર્વેદિક ડિગ્રી ધરાવતા હોય, તો તેઓ એલોપેથી (એન્ટીબાયોટીક્સ કે બાટલા) શા માટે આપે છે, તે અંગે પ્રશ્ન પૂછો.
દવાખાનાનું રજીસ્ટ્રેશન: દવાખાનાના બોર્ડ પર ડોક્ટરનું નામ, ડિગ્રી અને રજીસ્ટ્રેશન નંબર હોવો અનિવાર્ય છે.
કાયદાકીય લડત અને સામાજિક જવાબદારી
આ માત્ર એક ન્યૂઝ રિપોર્ટ નથી, પણ ચેતવણી છે. જો સમાજ જાગૃત નહીં થાય, તો આવા સોનવણે જેવા અનેક લોકો આવતીકાલે ફરી કોઈ નિર્દોષનો ભોગ લેશે. પોલીસ વિભાગે આવી ઘટનાઓમાં કડક ‘ગુંડા એક્ટ’ કે ‘પાસા’ જેવી કલમો લગાવીને કાયમી દાખલો બેસાડવો જોઈએ. સાથોસાથ, આરોગ્ય વિભાગે પણ દર મહિને ગ્રામ્ય વિસ્તારોમાં અચાનક ઓચિંતી તપાસણી (Surprise Inspection) કરવી જોઈએ.
જો તમારી આસપાસ કોઈ પણ વ્યક્તિ શંકાસ્પદ રીતે પ્રેક્ટિસ કરતી હોય, તો મૌન રહેવું એ ગુનો છે. તમે પોલીસનો સંપર્ક કરી શકો છો અથવા તો વિશ્વાસપાત્ર માધ્યમોને જાણ કરી શકો છો. આપણે સાથે મળીને જ આ ‘મેડિકલ માફિયા’ સામે લડી શકીએ છીએ.
સ્વાસ્થ્ય એ માનવ અધિકાર છે. કોઈ પણ અજ્ઞાની વ્યક્તિને બીજાના જીવન સાથે રમવાનો અધિકાર નથી. તાપી SOGની કાર્યવાહી સરાહનીય છે, પરંતુ આ લડાઈ લાંબી છે. આપણે દરેક નાગરિકે સતર્ક રહીને આવા બોગસ ડોક્ટરોને ઉજાગર કરવા પડશે. યાદ રાખો, તમારું એક પગલું કોઈનો જીવ બચાવી શકે છે.
