પરંપરાગત હસ્તકલા, તાલીમ અને પ્રોત્સાહનના સંયોજનથી તાપી જિલ્લાના આદિવાસી સમુદાય માટે આત્મનિર્ભર આવકના નવા રસ્તા
તાપી જિલ્લાના આદિવાસી સમુદાય માટે વાંસ એ માત્ર વનસ્પતિ નથી, પણ પેઢીઓથી ચાલી આવતી આજીવિકાનું સાધન છે. રાજ્ય સરકારના કૌશલ્ય વર્ધન કાર્યક્રમો અને આધુનિક તાલીમ મળતા, ઉચ્છલ તાલુકાના મીરકોટ ગામના ગીરાબેન વસિયાભાઈ કોટવાડિયા જેવા અનેક કલાકારો આજે આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરની હસ્તકલા ચીજવસ્તુઓ બનાવી આર્થિક રીતે સદ્ધર બન્યા છે.
પરંપરાગત કલાનું આધુનિકીકરણ
ગીરાબેન છેલ્લા ૧૫ વર્ષથી વાંસકામ સાથે જોડાયેલા છે, પરંતુ તાજેતરમાં મળેલ તાલીમે તેમની કલાને નવી ઊંચાઈ આપી છે:
-
તાલીમ અને કૌશલ્ય: નવજાગૃતિ સખી મંડળ અને ઉકાઈની સિબાટ સંસ્થા દ્વારા તેમને વાંસમાંથી ફર્નિચર અને સુશોભનની વસ્તુઓ બનાવવાની વિશેષ તાલીમ મળી.
-
ઇનોવેટિવ પ્રોડક્ટ્સ: હવે તેઓ માત્ર ટોપલા-ટોપલી નહીં, પરંતુ બજારની માંગ મુજબ ઓફિસ એસેસરીઝ, હોમ ડેકોર આઈટમ્સ અને આકર્ષક ગિફ્ટ આર્ટિકલ્સ તૈયાર કરે છે.
-
બજારની પહોંચ: ગીરાબેન અને તેમની સાથે જોડાયેલી અન્ય બહેનોને અમદાવાદ અને ગાંધીનગર જેવા મોટા શહેરોના પ્રદર્શનોમાં સ્ટોલ ફાળવવામાં આવે છે, જેથી તેમને સીધું બજાર મળે છે.
આર્થિક સદ્ધરતા અને આત્મનિર્ભરતા
વાંસકલા દ્વારા થયેલી આવકે આદિમજૂથના પરિવારોના જીવનધોરણમાં ધરખમ સુધારો લાવ્યો છે:
-
પરિવારનું ઉત્થાન: આજે આ બહેનો પોતાના બાળકોનું શિક્ષણ અને પરિવારના સ્વાસ્થ્યનો ખર્ચ જાતે ઉઠાવવા સક્ષમ બની છે.
-
સંગઠિત શક્તિ: કોટવાડિયા સમાજની બહેનો સમૂહમાં કામ કરીને ઉદ્યોગસાહસિક બની રહી છે, જે નારી સશક્તિકરણનું ઉત્કૃષ્ટ ઉદાહરણ છે.
પીએમ જનમન અને સરકારી સહાય
રાજ્ય અને કેન્દ્ર સરકાર આદિમજૂથોના સર્વગ્રાહી વિકાસ માટે વિવિધ સ્તરે કાર્ય કરી રહી છે:
-
પીએમ જનમન યોજના: આ યોજના હેઠળ કોટવાડિયા જેવા આદિમજૂથોને પાકા આવાસ, વીજળી અને પીવાનું શુદ્ધ પાણી જેવી પાયાની સુવિધાઓ પૂરી પાડવામાં આવે છે.
-
સર્વગ્રાહી અભિગમ: માત્ર આર્થિક મદદ જ નહીં, પણ તેમને કૌશલ્ય વર્ધન અને તાલીમ આપીને પગભર બનાવવાની પ્રાથમિકતા રાખવામાં આવી છે.
તાપીના જંગલોનો વાંસ આજે હજારો આદિવાસી પરિવારોના જીવનમાં આર્થિક ઉજાસ પાથરી રહ્યો છે. જ્યારે કલાને યોગ્ય દિશા અને સરકારનું પીઠબળ મળે છે, ત્યારે તે આખા સમાજની કિસ્મત બદલવાની તાકાત ધરાવે છે.
