હેલ્થ ટ્રેન્ડ એલર્ટ: સવારે ગરમ પાણી પીવાના ફાયદા કેટલા સાચા? જાણો શું કહે છે ક્વીન્સલેન્ડ યુનિવર્સિટીનું નવું સંશોધન.
આજકાલ ફેસબુક, ઇન્સ્ટાગ્રામ અને ટ્વિટર પર સવારે ઉઠીને ખાલી પેટે ગરમ પાણી પીવાનો ટ્રેન્ડ ખૂબ જ લોકપ્રિય થયો છે. વાયરલ પોસ્ટ્સમાં દાવો કરવામાં આવે છે કે તેનાથી વજન ઝડપથી ઘટે છે, ત્વચા સાફ થાય છે અને માસિક ધર્મના દુખાવામાં રાહત મળે છે. પરંતુ, ક્વીન્સલેન્ડ યુનિવર્સિટી અને ઓસ્ટ્રેલિયાની સધર્ન ક્રોસ યુનિવર્સિટીના નિષ્ણાતો આ બાબતે કંઈક અલગ જ મત ધરાવે છે.
નિષ્ણાતોનો મત: તાપમાન કરતા આદત મહત્વની
ક્વીન્સલેન્ડ યુનિવર્સિટીના લોરેન બોલ અને સધર્ન ક્રોસ યુનિવર્સિટીના એમિલી બિર્ચ જણાવે છે કે ગરમ પાણી પીવું સલામત છે, પરંતુ તે કોઈ જાદુઈ પીણું નથી. તેમના મતે, ગરમ પાણી પીવાથી જે ફાયદા અનુભવાય છે, તે વાસ્તવમાં ‘વધુ પાણી પીવાની આદત’ અને ‘નિયમિત હેલ્થ રૂટિન’ને કારણે હોય છે, નહીં કે પાણીના તાપમાનને કારણે. સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, પાણી ઠંડુ હોય કે ગરમ, શરીરને હાઇડ્રેટેડ રાખવું એ અસલી ચાવી છે.
વજન ઘટાડવા અને ગરમ પાણી વચ્ચેનું સત્ય (માન્યતા-૧)
ઘણા લોકો માને છે કે ગરમ પાણી પીવાથી શરીરની ચરબી ‘ઓગળે’ છે. પરંતુ વિજ્ઞાન કહે છે કે અત્યાર સુધી એવું કોઈ નક્કર સંશોધન થયું નથી જે સાબિત કરે કે ગરમ પાણી સીધું વજન ઘટાડે છે. પાણી પીવાથી પેટ ભરેલું લાગે છે, જે તમારી કેલરીની માત્રા ઘટાડવામાં મદદ કરે છે. ૨૦૨૫ના એક અભ્યાસ મુજબ, પાણી પીવાથી પાચનક્રિયામાં થોડો સુધારો થઈ શકે છે, પરંતુ ચરબી ઘટાડવા માટે તમારે ડાયેટ અને કસરત પર જ ધ્યાન આપવું પડશે.
ગળામાં રાહત અને શરદી (માન્યતા-૨)
અહીં વિજ્ઞાન ગરમ પાણીની તરફેણમાં છે. ગરમ પ્રવાહી લાળને છૂટો કરવામાં મદદ કરે છે, જેનાથી બંધ નાક અને ગળાના દુખાવામાં રાહત મળે છે. જોકે, આ ફાયદો માત્ર ગરમ પાણી પૂરતો મર્યાદિત નથી; હર્બલ ટી અથવા ગરમ લીંબુ પાણી પણ સમાન રીતે અસરકારક છે. તે બીમારી મટાડતું નથી, પરંતુ લક્ષણોમાં ચોક્કસપણે આરામ આપે છે.
ત્વચાની ચમક અને ડિટોક્સ (માન્યતા-૩)
સોશિયલ મીડિયા પર એવો દાવો કરવામાં આવે છે કે ગરમ પાણી શરીરને ‘ડિટોક્સ’ કરે છે. વાસ્તવમાં, શરીરને ડિટોક્સ કરવાનું કામ લિવર અને કિડનીનું છે. પાણી (ગમે તે તાપમાનનું) આ અંગોને કાર્ય કરવામાં મદદ કરે છે. પૂરતું પાણી પીવાથી ત્વચાની સ્થિતિસ્થાપકતા જળવાય છે અને શુષ્કતા દૂર થાય છે, પરંતુ તેમાં પાણી ગરમ હોવું જરૂરી હોવાના કોઈ પુરાવા નથી.
માસિક ધર્મમાં રાહત (માન્યતા-૪)
સ્ત્રીઓમાં માસિક ધર્મ દરમિયાન થતા દુખાવા માટે ગરમ પાણી પીવાની સલાહ આપવામાં આવે છે. નિષ્ણાતો કહે છે કે પેટ પર ‘હોટ વોટર બેગ’ રાખવી વધુ અસરકારક છે કારણ કે તે સ્નાયુઓને આરામ આપે છે. ગરમ પાણી પીવાથી હૂંફ મળે છે, પરંતુ તે સ્નાયુઓના ખેંચાણને સીધી રીતે મટાડી શકતું નથી. માસિક ધર્મ દરમિયાન શરીરમાં સોજા (Bloating) ઘટાડવા માટે હાઇડ્રેટેડ રહેવું વધુ જરૂરી છે.
ગરમ પાણી પીવું એ સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક નથી, પરંતુ તેને વજન ઘટાડવાનો કે બીમારીઓ મટાડવાનો એકમાત્ર ઉપાય માનવો એ ભૂલભરેલું છે. ૨૦૨૫-૨૬ના રિસર્ચ મુજબ, મહત્વનું એ છે કે તમે દિવસભર કેટલું પાણી પીવો છો, તે કયા તાપમાને પીવો છો તે ગૌણ છે. હંમેશા યાદ રાખો કે ઉકાળેલું અતિશય ગરમ પાણી પીવાથી મોં અને ગળાની નળીને નુકસાન થઈ શકે છે, તેથી હુંફાળું પાણી જ શ્રેષ્ઠ છે.
