ભારતનો માસ્ટરસ્ટ્રોક: પિનાકા રોકેટ સિસ્ટમ — હવે ફ્રાન્સ પણ બતાવી રહ્યું છે રસ, HIMARS ને આપી રહ્યું છે કડી ટક્કર
ભારતે સંરક્ષણ ઉત્પાદન ક્ષેત્રે એક મોટી સિદ્ધિ હાંસલ કરી છે. ભારતનું સ્વદેશી પિનાકા મલ્ટી-બેરલ રોકેટ લોન્ચર સિસ્ટમ હવે માત્ર ભારતીય સેના પૂરતું મર્યાદિત નથી રહ્યું, પરંતુ દુનિયાના અન્ય દેશોનું ધ્યાન પણ પોતાની તરફ ખેંચી રહ્યું છે. આ અત્યાધુનિક હથિયાર પ્રણાલીની તાકાત અને ક્ષમતાઓની ચર્ચા વૈશ્વિક સ્તરે થઈ રહી છે — અને હવે તે અમેરિકાના HIMARS જેવા સિસ્ટમની સામે પણ મજબૂતીથી ઉભું દેખાય છે.
પિનાકા શું છે?
પિનાકા એક મલ્ટી-બેરલ રોકેટ લોન્ચર સિસ્ટમ (MBRL) છે, જેને ભારતની DRDO (સંરક્ષણ સંશોધન અને વિકાસ સંસ્થા) દ્વારા વિકસાવવામાં આવ્યું છે. તેનું નામ ભગવાન શિવના ધનુષ “પિનાકા” પરથી રાખવામાં આવ્યું છે, જે શક્તિ અને ચોકસાઈનું પ્રતીક છે. DRDO એ તેને જૂની સોવિયત ગ્રેડ સિસ્ટમના વિકલ્પ તરીકે 1980-90 ના દાયકામાં બનાવ્યું હતું અને ત્યારથી તે સતત અપડેટ થઈ રહ્યું છે.
પિનાકા સિસ્ટમની એક બેટરીમાં છ લોન્ચ વ્હીકલ્સ હોય છે જે કમાન્ડ પોસ્ટ, રડાર અને નેટવર્ક-આધારિત કંટ્રોલ સિસ્ટમથી સજ્જ હોય છે. આ સિસ્ટમ અત્યંત ઝડપથી દુશ્મન પર રોકેટનો વરસાદ (Salvo) કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
પિનાકાની તાકાત અને વેરિઅન્ટ્સ
પિનાકા સિસ્ટમના મુખ્ય સંસ્કરણોમાં શામેલ છે:
- MK-1: અંદાજે 40 કિમી સુધીની રેન્જ.
- MK-2: અંદાજે 75 કિમી સુધીની રેન્જ.
- ડેવલપમેન્ટલ વેરિઅન્ટ્સ: 120 કિમી અને 300 કિમી સુધીની ક્ષમતા ધરાવતા રોકેટ પર પણ કામ ચાલી રહ્યું છે.
તાજેતરમાં જ લાંબી દૂરીવાળા ગાઈડેડ પિનાકા રોકેટનું સફળ પરીક્ષણ થયું છે, જે 120 કિમી સુધી સચોટ નિશાન લગાવી શકે છે. પિનાકાની ખાસિયત તેની મોબિલિટી છે; તેને ટ્રક પર માઉન્ટ કરવામાં આવે છે, જેથી યુદ્ધના મેદાનમાં તે ઝડપથી હલનચલન કરી શકે છે.
ડિફેન્સ એક્સપોર્ટ: આર્મેનિયાથી ફ્રાન્સ સુધી
ભારતે પિનાકા સિસ્ટમની નિકાસ સૌપ્રથમ આર્મેનિયાથી શરૂ કરી હતી. આ ભારતનો પહેલો મોટો સંરક્ષણ નિકાસ કરાર હતો અને તેને આંતરરાષ્ટ્રીય સફળતા માનવામાં આવી હતી.
હવે ફ્રાન્સીસી સેનાએ પણ પિનાકાના પ્રદર્શનનું આકલન કરવા માટે રસ દાખવ્યો છે. ફ્રેન્ચ અધિકારીઓના મતે, આ ભાગીદારી માત્ર વેપાર નથી પરંતુ ભવિષ્યની મજબૂત ભાગીદારીનો સંકેત છે. જોકે ફ્રાન્સ પોતાની સ્થાનિક સિસ્ટમ પર પણ કામ કરી રહ્યું છે, પરંતુ પિનાકામાં તેમની રુચિ ભારતીય ડિફેન્સ ટેકનોલોજીની સફળતા દર્શાવે છે.
🇺🇸 HIMARS સાથે સરખામણી: પિનાકા કેટલું આગળ?
અમેરિકાનું HIMARS (High Mobility Artillery Rocket System) દુનિયાભરમાં તેની સચોટતા અને લાંબી રેન્જ માટે જાણીતું છે. પરંતુ પિનાકા પણ તેની ક્ષમતામાં પાછળ નથી:
- પિનાકા ઝડપથી રોકેટ ફાયર કરી શકે છે અને નેટવર્ક-કેન્દ્રિત યુદ્ધમાં મોટો ફાયદો આપે છે.
- HIMARS પાસે ATACMS જેવી લાંબી રેન્જની મિસાઇલો છે, પરંતુ પિનાકાની ઓછી કિંમત, સરળ જાળવણી અને સ્વદેશી નિર્માણ તેને અન્ય દેશો માટે આકર્ષક વિકલ્પ બનાવે છે.
ભારતની સંરક્ષણ આત્મનિર્ભરતા
પિનાકાની સફળતા એ “મેક ઇન ઇન્ડિયા” અને આત્મનિર્ભર ભારતનું ઉત્તમ ઉદાહરણ છે. સરકારે આ સિસ્ટમ માટે મોટા પ્રમાણમાં દારૂગોળો ખરીદવાની મંજૂરી આપી છે, જે ભારતીય સેનાની તાકાતને વધુ મજબૂત બનાવશે.
પિનાકા – ભારતની નવી વિશ્વસનીય શક્તિ
આજે પિનાકા માત્ર સરહદ સુરક્ષાનું સાધન નથી રહ્યું, પરંતુ તે ભારતીય સંરક્ષણ ઉત્પાદનોની આંતરરાષ્ટ્રીય ઓળખ બની ગયું છે. અમેરિકાના HIMARS ની સામે પિનાકાએ સાબિત કરી દીધું છે કે ભારતીય ટેકનોલોજી હવે કોઈનાથી ઉતરતી નથી. આ ખરેખર ભારતનો એક ‘માસ્ટરસ્ટ્રોક’ છે જેણે વૈશ્વિક મંચ પર આપણી સંરક્ષણ શક્તિનો ડંકો વગાડ્યો છે!
