આજે દેખાશે ‘રિંગ ઓફ ફાયર’, જાણો શું હોય છે વલયાકાર સૂર્યગ્રહણ અને ભારતમાં તેનો સમય

સૂર્ય દેખાશે વીંટી જેવો! જાણો શું છે વલયાકાર સૂર્યગ્રહણ

ખગોળ વિજ્ઞાનમાં સૂર્યગ્રહણને એક ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ ઘટના માનવામાં આવે છે. આજે ફાગણ અમાસના દિવસે વર્ષનું પ્રથમ સૂર્યગ્રહણ લાગી રહ્યું છે. આ એક વલયાકાર સૂર્યગ્રહણ (Annular Solar Eclipse) છે, જેને સામાન્ય ભાષામાં “આગનું કંકણ” અથવા “રિંગ ઓફ ફાયર” પણ કહેવામાં આવે છે.

વલયાકાર સૂર્યગ્રહણ શું છે? (રિંગ ઓફ ફાયર)

ઘણીવાર લોકોના મનમાં સવાલ થાય છે કે વલયાકાર સૂર્યગ્રહણ, પૂર્ણ સૂર્યગ્રહણથી કેવી રીતે અલગ છે?

વૈજ્ઞાનિક દ્રષ્ટિએ જોઈએ તો ચંદ્ર, પૃથ્વીની આસપાસ લંબગોળ કક્ષામાં પરિક્રમા કરે છે. આ કારણે ચંદ્ર ક્યારેક પૃથ્વીની ખૂબ નજીક હોય છે તો ક્યારેક ખૂબ દૂર. જ્યારે ચંદ્ર પૃથ્વીથી તેના મહત્તમ અંતરે હોય અને સૂર્ય તથા પૃથ્વીની વચ્ચે આવી જાય, ત્યારે તે સૂર્યના આખા ભાગને ઢાંકી શકતો નથી.

આવી સ્થિતિમાં ચંદ્ર સૂર્યના માત્ર મધ્ય ભાગને જ ઢાંકી દે છે અને સૂર્યની બહારની કિનારી એક ચમકતી વીંટી (Ring) જેવી દેખાવા લાગે છે. આ જ કારણે તેને વલયાકાર અથવા રિંગ ઓફ ફાયર કહેવામાં આવે છે.

શું છે આ ‘પ્રેત-યાત્રા’? ગરુડ પુરાણમાં છુપાયેલું છે મૃત્યુ પછીનું સૌથી મોટું ગૂઢ રહસ્ય

મુશ્કેલ સમયમાં સંજીવની સમાન સાબિત થશે નીમ કરોલી બાબાના આ ૪ ઉપદેશો

ભારતમાં સૂર્યગ્રહણનો સમય (Indian Standard Time)

ભારતીય સમય અનુસાર, આ ગ્રહણ આજે બપોરથી શરૂ થઈને રાત સુધી ચાલશે. સમયની સચોટ વિગતો નીચે મુજબ છે:

• ગ્રહણનો પ્રારંભ: બપોરે 3:26 વાગ્યે

• રિંગ ઓફ ફાયર (Peak Phase): સાંજે 5:13 થી 6:11 વાગ્યાની વચ્ચે

• ગ્રહણનો મધ્ય સમય (Maximum Eclipse): સાંજે 5:42 વાગ્યે

• ગ્રહણની પૂર્ણાહુતિ: રાત્રે 7:57 વાગ્યે

• કુલ સમયગાળો: આશરે 4 કલાક 31 મિનિટ

શું ભારતમાં આ નજારો જોવા મળશે?

ભારતના ખગોળ પ્રેમીઓ માટે થોડા નિરાશાજનક સમાચાર એ છે કે આ સૂર્યગ્રહણ ભારતમાં દેખાશે નહીં. તેનું મુખ્ય કારણ એ છે કે ગ્રહણ સમયે ભારતમાં સૂર્ય કાં તો આથમી ગયો હશે અથવા ગ્રહણનો માર્ગ ભારત ઉપરથી પસાર થતો નથી.

આ ગ્રહણ મુખ્યત્વે એન્ટાર્કટિકા, દક્ષિણ આફ્રિકા, આર્જેન્ટિના, ચિલી અને હિંદ તથા એટલાન્ટિક મહાસાગરના કેટલાક ભાગોમાં જોવા મળશે.

નોંધ: આ ગ્રહણ ભારતમાં દેખાવાનું ન હોવાથી, ધાર્મિક માન્યતાઓ અનુસાર ભારતમાં તેનું ‘સૂતક પાળવાનું’ રહેશે નહીં. મંદિરોના દ્વાર ખુલ્લા રહેશે અને સામાન્ય દિનચર્યા પર કોઈ પાબંધી રહેશે નહીં.

સૂર્યગ્રહણ કેવી રીતે જોવું? (સુરક્ષાના ઉપાયો)

ભલે આ ગ્રહણ ભારતમાં દેખાવાનું ન હોય, પરંતુ જે લોકો એવા દેશોમાં છે જ્યાં આ દ્રશ્ય દેખાશે, તેમણે ખૂબ જ સાવધાની રાખવાની જરૂર છે. વૈજ્ઞાનિકો સલાહ આપે છે કે સૂર્યગ્રહણને ક્યારેય નરી આંખે જોવું જોઈએ નહીં.

• સોલર ફિલ્ટરનો ઉપયોગ કરો: હંમેશા પ્રમાણિત સોલર ચશ્મા (ISO 12312-2 સ્ટાન્ડર્ડ) નો જ ઉપયોગ કરો.

• શું ન કરવું: સાધારણ સનગ્લાસ, એક્સ-રે ફિલ્મ કે કાળા કાચનો ઉપયોગ બિલકુલ ન કરો, તેનાથી આંખોની રોશની જઈ શકે છે.

• લાઇવ સ્ટ્રીમિંગ: ભારતમાં રહેતા લોકો NASAની સત્તાવાર વેબસાઇટ અથવા તેમની યુટ્યુબ ચેનલ પર જઈને આ “રિંગ ઓફ ફાયર” નો લાઈવ નજારો જોઈ શકે છે.

નિષ્કર્ષ

2026નું આ પ્રથમ સૂર્યગ્રહણ વૈજ્ઞાનિકો માટે અભ્યાસની મોટી તક છે. ખગોળીય ઘટનાઓમાં રસ ધરાવતા લોકો માટે આ પછીની મોટી તક 12 ઓગસ્ટ 2026ના રોજ આવશે, જ્યારે પૂર્ણ સૂર્યગ્રહણ લાગશે.

જીવનને બરબાદ થવાથી બચાવવા માટે આ ૫ પ્રસંગોએ ભૂલથી પણ મુખ ન ખોલતા, જાણો મૌનનો મહિમા

શું તમે પણ રેશમના કીડા જેવું જીવન જીવી રહ્યા છો? જાણી લો શ્રીકૃષ્ણની આ ચેતવણી