IPO માં સુપરહિટ, માર્કેટમાં ફ્લોપ! 80% સુધી તૂટ્યા આ 5 શેર, જાણો કેમ થઈ રોકાણકારોની કમાણી સાફ?
શેરબજારમાં જ્યારે કોઈ નવો IPO આવે છે, ત્યારે ચારેબાજુ એક જ પ્રકારનો શોરબકોર સંભળાય છે – “આ તો આવનારા સમયની મલ્ટિબેગર કંપની છે”, “આ બિઝનેસ મોડલ ગેમ ચેન્જર સાબિત થશે”. રોકાણકારો પણ લિસ્ટિંગ ગેઈનના લોભમાં અથવા ‘FOMO’ (કંઈક ચૂકી જવાનો ડર) ને કારણે આંધળું રોકાણ કરે છે. પરિણામે, IPO સુપરહિટ થાય છે અને ધમાકેદાર પ્રીમિયમ સાથે લિસ્ટ થાય છે. પરંતુ, વાસ્તવિકતા ત્યારે સામે આવે છે જ્યારે લિસ્ટિંગનો ઉત્સાહ ઓસરી જાય છે. છેલ્લા એક-બે વર્ષમાં આવી અનેક ‘નવા જમાનાની’ (New-age) કંપનીઓ બજારમાં આવી, જેમણે શરૂઆતમાં રોકાણકારોને સપના બતાવ્યા, પણ આજે તે શેરબજારમાં ફ્લોપ સાબિત થઈ રહી છે. આ 5 કંપનીઓના શેર તેના ઓલ-ટાઇમ હાઈથી 40% થી લઈને 80% સુધી તૂટી ચૂક્યા છે. ચાલો જાણીએ આ પડતી પાછળના કારણો અને કઈ છે એ કંપનીઓ.
આ કંપનીઓના શેર તૂટવા પાછળનું સૌથી મોટું કારણ છે – અતિશય ઊંચું વેલ્યુએશન. લિસ્ટિંગ સમયે આ કંપનીઓએ ભવિષ્યના નફાના નામે એવા ભાવ માંગ્યા હતા જે વાસ્તવિકતાથી ઘણા દૂર હતા. જ્યારે આ કંપનીઓના ત્રિમાસિક પરિણામો (Quarterly Results) અપેક્ષા મુજબ ન આવ્યા અને ગ્રોથ ધીમો પડ્યો, ત્યારે મોટા રોકાણકારોએ હાથ ખેંચી લીધા અને શેરમાં વેચવાલીનો રાફડો ફાટ્યો.
આ 5 કંપનીઓ જે IPO માં હીરો અને બજારમાં ઝીરો સાબિત થઈ
1. Paytm (One97 Communications)
લિસ્ટિંગ સમયે પેટીએમનો IPO ભારતનો સૌથી મોટો IPO હતો. ડિજિટલ પેમેન્ટની ક્રાંતિના નામે રોકાણકારોએ તેમાં દાવ લગાવ્યો હતો.
-
પતન: રેગ્યુલેટરી પડકારો, RBI ની કડક કાર્યવાહી અને સતત થતા નુકસાનને કારણે આ શેર તેના ઉચ્ચ સ્તરથી લગભગ 70% થી 80% સુધી નીચે ટ્રેડ કરી રહ્યો છે.
2. Nykaa (FSN E-Commerce)
બ્યુટી અને પર્સનલ કેર ક્ષેત્રે મોનોપોલી જેવું સ્થાન ધરાવતી નાયકાનું લિસ્ટિંગ ખૂબ જ શાનદાર રહ્યું હતું.
-
પતન: વધતી જતી સ્પર્ધા (ટાટા અને રિલાયન્સ જેવી કંપનીઓની એન્ટ્રી) અને મોંઘા વેલ્યુએશનને કારણે આ શેર પણ તેના હાઈ લેવલથી અડધાથી વધુ તૂટી ચૂક્યો છે.
3. Zomato
ફૂડ ડિલિવરી સેક્ટરમાં ઝોમેટો એક મોટું નામ છે. બ્લિન્કિટ (Blinkit) ના એક્વિઝિશન પછી આ સ્ટોકમાં ઘણી વધ-ઘટ જોવા મળી છે.
-
પતન: જોકે તાજેતરમાં ઝોમેટોએ થોડી રિકવરી બતાવી છે, પરંતુ હજુ પણ તે તેના શરૂઆતના હાઈ લેવલથી ઘણા રોકાણકારોને રડાવી ચૂક્યું છે. હાઈ પ્રોફિટેબિલિટીના અભાવે આ શેરમાં હજુ પણ દબાણ છે.
4. PolicyBazaar (PB Fintech)
ઓનલાઈન ઈન્સ્યોરન્સ માર્કેટમાં આ કંપનીનો દબદબો છે. લિસ્ટિંગ સમયે ટેક કંપનીઓ પ્રત્યેના આકર્ષણનો તેને ફાયદો મળ્યો હતો.
-
પતન: ઈન્સ્યોરન્સ માર્કેટમાં ધીમો ગ્રોથ અને પ્રીમિયમ વેલ્યુએશનને કારણે આ સ્ટોકમાં પણ 40% થી 50% જેટલો ઘટાડો જોવા મળ્યો છે.
5. Delhivery
લોજિસ્ટિક્સ ક્ષેત્રની આ કંપનીએ ઈ-કોમર્સના ગ્રોથના નામે રોકાણકારોને આકર્ષ્યા હતા.
-
પતન: ખર્ચમાં વધારો અને નફાકારકતાના અભાવે આ શેરે લિસ્ટિંગ પછી સતત પછડાટ ખાધી છે. તે પણ તેના હાઈ લેવલથી નોંધપાત્ર નીચે ટ્રેડ કરી રહ્યો છે.
ક્યાં થઈ ચૂક? રોકાણકારોએ શું શીખવું જોઈએ?
આ પાંચ કંપનીઓનું ઉદાહરણ શેરબજારના દરેક રોકાણકાર માટે એક પાઠ સમાન છે:
-
બિઝનેસ મોડલ સમજો: માત્ર ‘નવી ટેકનોલોજી’ કે ‘સ્ટાર્ટઅપ’ કલ્ચર જોઈને રોકાણ ન કરો. જુઓ કે કંપની ખરેખર નફો કમાઈ રહી છે કે માત્ર રોકડ બાળી રહી છે (Cash Burn).
-
લિસ્ટિંગ ગેઈનનો લોભ: જો તમે માત્ર લિસ્ટિંગ ગેઈન માટે IPO માં અરજી કરી હોય, તો લિસ્ટિંગના દિવસે જ નફો બુક કરીને નીકળી જવું ડાહપણ છે. લાંબા ગાળા માટે રાખવા માટે કંપનીના ફંડામેન્ટલ્સ જોવા જરૂરી છે.
-
ગ્રે માર્કેટ પ્રીમિયમ (GMP) પર ભરોસો ન કરો: GMP માત્ર એક અંદાજ છે, તે કંપનીની સાચી કિંમત દર્શાવતું નથી.
-
માર્કેટ કરેક્શન: જ્યારે બજારમાં ઘટાડો આવે છે, ત્યારે સૌથી પહેલા એવા શેર તૂટે છે જેમના વેલ્યુએશન ખૂબ ઊંચા હોય અને નફો ઓછો હોય.
શું આ શેરોમાં હવે ખરીદી કરવી જોઈએ?
ઘણા રોકાણકારોને લાગે છે કે 80% તૂટી ગયા પછી શેર ‘સસ્તો’ થઈ ગયો છે. પણ યાદ રાખો, જે શેર 80% તૂટી શકે છે, તે ત્યાંથી વધુ 50% પણ તૂટી શકે છે.
-
એવરેજ કરવાનું ટાળો: જો તમે ફસાયેલા હોવ, તો માત્ર ભાવ ઘટાડવા માટે વધુ નાણાં ન નાખો.
-
નફા પર નજર રાખો: જ્યાં સુધી આ કંપનીઓ સતત નફો (Profitability) ન બતાવે, ત્યાં સુધી મોટા રોકાણથી દૂર રહેવું જોઈએ.
આઈપીઓ માર્કેટમાં જ્યારે ઉછાળો હોય ત્યારે સાવધ રહેવું ખૂબ જરૂરી છે. “ચળકે તે બધું સોનું નથી હોતું” એ વાત આ 5 કંપનીઓના શેરોએ સાબિત કરી દીધી છે.
