AIIMS દિલ્હીમાં હવે ‘રોબોટિક આંખ’ રાખશે તમારી બીમારી પર નજર: AI થી સેકન્ડોમાં થશે કેન્સર અને છાતીના રોગોની ઓળખ
દિલ્હીની અખિલ ભારતીય આયુર્વિજ્ઞાન સંસ્થાન (AIIMS) હવે માત્ર દવાઓ અને ઓપરેશન માટે જ નહીં, પણ અત્યાધુનિક ટેકનોલોજીના ઉપયોગ માટે પણ દેશનું મોડેલ બની રહ્યું છે. એઈમ્સમાં હવે ડૉક્ટર દર્દીને મળે તે પહેલાં આર્ટિફિશિયલ ઈન્ટેલિજન્સ (AI) તેની તપાસ રિપોર્ટનું વિશ્લેષણ કરી લે છે. આ સ્માર્ટ સિસ્ટમ આવવાથી નિદાનની પ્રક્રિયા માત્ર ઝડપી જ નથી બની, પણ વધુ સચોટ પણ થઈ છે.
એક્સ-રે રિપોર્ટ પર હવે AIની પહેલી નજર
સામાન્ય રીતે એક્સ-રે પડાવ્યા પછી રિપોર્ટ માટે કલાકો સુધી રાહ જોવી પડતી હોય છે, પરંતુ એઈમ્સમાં હવે ચિત્ર બદલાયું છે. છાતીનો એક્સ-રે થયાના ગણતરીની સેકન્ડોમાં જ એડવાન્સ્ડ AI સિસ્ટમ ઈમેજને સ્કેન કરી લે છે. ફેફસામાં ચેપ હોય, કોઈ ગાંઠ હોય કે અન્ય કોઈ અસાધારણ ફેરફાર, AI તરત જ તેનો સંકેત આપી દે છે. આનાથી ડૉક્ટરો પરનું કામનું ભારણ ઘટ્યું છે અને દર્દીઓને વહેલી સારવાર મળતી થઈ છે.
કેન્સરને શરૂઆતના તબક્કે જ પકડવાની તૈયારી
બ્રેસ્ટ કેન્સરના વધતા કેસો વચ્ચે એઈમ્સની ડૉ. કૃતિકા રંગરાજન અને તેમની ટીમ એક ક્રાંતિકારી AI પ્રોજેક્ટ પર કામ કરી રહી છે. મોટાભાગના કિસ્સામાં કેન્સર ત્યારે ખબર પડે છે જ્યારે તે શરીરમાં ફેલાઈ ચૂક્યું હોય છે. પરંતુ આ નવી ટેકનોલોજી કેન્સરના અત્યંત સૂક્ષ્મ સંકેતોને પણ ઓળખી લેશે. દેશના અનેક મેડિકલ સેન્ટરોમાં તેનું પરીક્ષણ ચાલી રહ્યું છે, જે ભવિષ્યમાં હજારો મહિલાઓના જીવ બચાવવામાં મદદરૂપ થશે.
‘મધુનેત્ર’: ગામડાઓ સુધી પહોંચશે હાઈટેક તપાસ
એઈમ્સ દ્વારા સરકારના સહયોગથી ‘મધુનેત્ર’ નામનો એક ખાસ કાર્યક્રમ શરૂ કરવામાં આવ્યો છે. આ સિસ્ટમ ડાયાબિટીસના દર્દીઓમાં થતી રેટિના (આંખનો પડદો) ની સમસ્યાઓને સેકન્ડોમાં ઓળખી કાઢે છે.
- વિશેષતા: આંખની અંદરની તસવીરો સ્કેન કરીને જોખમનું સ્તર તરત જણાવી દે છે.
- લક્ષ્ય: આ ટેકનોલોજીને દેશના અંતરિયાળ ગામડાઓ સુધી પહોંચાડવાની યોજના છે, જેથી ગ્રામીણ લોકોને નિષ્ણાત ડૉક્ટરો જેવી સચોટ તપાસ સ્થાનિક સ્તરે જ મળી રહે.
ડૉક્ટરોનું કહેવું છે કે મશીનો થાક્યા વગર સતત કામ કરી શકે છે, જેનાથી માનવીય ભૂલની શક્યતા નહિવત થઈ જાય છે. જોકે, અંતિમ નિર્ણય તો ડૉક્ટર જ લેશે, પરંતુ AI હવે તેમના માટે એક મજબૂત અને ભરોસાપાત્ર સહાયક (Assistant) બની ગયું છે.
