સાવધાન! શું ફાસ્ટ ચાર્જિંગ તમારા ફોનની બેટરી ખતમ કરી રહ્યું છે? જાણો અસલી સત્ય

ફાસ્ટ ચાર્જર ખરીદતા પહેલા ચેતજો! બેટરી હેલ્થ બચાવવા માટે આટલું ખાસ જાણો

આજની ભાગદોડભરી જિંદગીમાં આપણી પાસે સમયની ભારે અછત છે. આવા સમયે સ્માર્ટફોન કંપનીઓની ’10 મિનિટમાં ફૂલ ચાર્જ’ વાળી જાહેરાતો આપણને ખૂબ આકર્ષે છે. પહેલા જ્યાં ફોન ચાર્જ કરવા માટે કલાકો સુધી રાહ જોવી પડતી હતી, ત્યાં હવે ગણતરીની મિનિટોમાં ફોનની બેટરી 0 થી 100% સુધી પહોંચી જાય છે. પરંતુ શું તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે કે આ સુપરફાસ્ટ ટેકનોલોજી આપણા ફોનની નસો (બેટરી) પર શું અસર કરે છે? શું આ સુવિધા આપણા ફોનનું આયુષ્ય ઘટાડી રહી છે? ચાલો, આ ટેકનોલોજીના ઊંડાણમાં ઉતરીએ અને તેની પાછળના અસલી વિજ્ઞાનને સમજીએ.

ફાસ્ટ ચાર્જિંગ: આ જાદુઈ કામ કેવી રીતે થાય છે?

સરળ શબ્દોમાં કહીએ તો, ફાસ્ટ ચાર્જિંગ વીજળીને બેટરીની અંદર મોકલવાની ઝડપ વધારી દે છે. આને એક ઉદાહરણથી સમજીએ—ધારો કે તમે પાણીની બોટલ ભરી રહ્યા છો. સામાન્ય ચાર્જિંગમાં પાણીની ધાર પાતળી હોય છે, જેથી બોટલ ભરવામાં સમય લાગે છે. પરંતુ ફાસ્ટ ચાર્જિંગમાં પાઇપને જાડી કરી દેવામાં આવે છે અને પાણીનું દબાણ વધારી દેવામાં આવે છે, જેથી બોટલ સેકન્ડોમાં ભરાઈ જાય છે.

ટેકનિકલ ભાષામાં, વોલ્ટેજ (V) અને કરંટ (A) ના ગુણાકારથી પાવર ($W$) બને છે. ફાસ્ટ ચાર્જર વધુ વોલ્ટેજ અથવા વધુ કરંટ (અથવા બંને) મોકલીને બેટરી સુધી વધુ પાવર પહોંચાડે છે. આ જ કારણ છે કે નવા ફોન્સ 65W, 120W કે તેનાથી પણ વધુ ક્ષમતા સાથે આવે છે.

ફાસ્ટ ચાર્જિંગના બે તબક્કા (The Two Stages)

ફાસ્ટ ચાર્જિંગ હંમેશા એકસરખી ઝડપે ચાલતું નથી. તેના મુખ્યત્વે બે તબક્કા હોય છે:

AC ચાલુ છતાં રૂમ ગરમ કેમ રહે છે? ગેસ લીક થવાનું અસલી કારણ અને તેનો સૌથી સસ્તો ઉપાય!

પ્રાઈવસીની ચિંતા વગર ઓનલાઈન ફ્રોડથી બચાવશે WhatsApp, જાણો આ નવું ફીચર કેવી રીતે કરશે કામ

1. બ્લાસ્ટ ફેઝ (Blast Phase): જ્યારે તમારી બેટરી 0% કે ખૂબ ઓછી હોય છે, ત્યારે ચાર્જર પૂરી તાકાતથી વીજળી મોકલે છે. તેથી જ શરૂઆતની 10-20 મિનિટમાં ફોન ખૂબ ઝડપથી ચાર્જ થાય છે.

2. ડ્રિપ ફેઝ (Drip Phase): જેવી બેટરી 70% કે 80% ની નજીક પહોંચે છે, ચાર્જિંગની ઝડપ જાણી જોઈને ઓછી કરી દેવામાં આવે છે. આવું એટલા માટે કરવામાં આવે છે જેથી બેટરી પર દબાણ ઓછું થાય અને તે ફાટે કે ખરાબ ન થાય. તમે નોંધ્યું હશે કે ફોનને 0 થી 80% થવામાં જેટલો સમય લાગે છે, તેના કરતા 80 થી 100% થવામાં વધુ સમય લાગે છે.

શું ખરેખર બેટરી ખરાબ થાય છે? (સિક્કાની બીજી બાજુ)

હવે એ સવાલ પર આવીએ જે બધાને પરેશાન કરે છે—શું આનાથી બેટરી જલ્દી મરી જાય છે?

આનો ટૂંકો જવાબ છે—હા, ગરમી (Heat) બેટરીની સૌથી મોટી દુશ્મન છે.

લિથિયમ-આયન બેટરીની અંદર આયનો એક તરફથી બીજી તરફ મૂવ કરે છે. જ્યારે વીજળીનો પ્રવાહ ખૂબ ઝડપી હોય છે, ત્યારે ઘર્ષણ (Friction) પેદા થાય છે જેનાથી ગરમી નીકળે છે. જો ફોન સતત વધુ ગરમ રહે છે, તો બેટરીની અંદર રહેલા કેમિકલનું સંતુલન બગડવા લાગે છે. આનાથી બેટરીની ‘હેલ્થ’ ઘટવા લાગે છે અને ફોનનો બેકઅપ સમય જતાં ઓછો થવા લાગે છે.

દરેક બેટરીની એક મર્યાદિત ‘ચાર્જિંગ સાયકલ’ હોય છે. ફાસ્ટ ચાર્જિંગની ગરમી આ સાયકલને થોડી ઝડપથી ખતમ કરી શકે છે.

કંપનીઓએ શું ઉકેલ શોધ્યો છે?

કંપનીઓ પણ આ જોખમને જાણે છે, તેથી તેઓ શાંત બેઠી નથી. આજના સ્માર્ટફોન્સમાં ઘણી સુરક્ષા સુવિધાઓ આપવામાં આવે છે:

Ads-Free YouTubeથી લઈને OTT સુધી, Jioના આ બે પ્લાન્સમાં મળી રહ્યા છે અઢળક ફાયદા!

જીમેઈલ કેમ જરૂરી ઈમેઈલ પણ સ્પામમાં મોકલી રહ્યું છે? આ રહ્યું સમસ્યાનું કાયમી સોલ્યુશન

• બેટરી મેનેજમેન્ટ સિસ્ટમ (BMS): આ ફોનનું ‘મગજ’ છે જે નક્કી કરે છે કે ક્યારે કેટલી વીજળી અંદર લેવી. જેવો ફોન ગરમ થાય છે, BMS કરંટ ઓછો કરી દે છે.

• ડ્યુઅલ સેલ બેટરી (Dual Cell Battery): આજકાલ ઘણી કંપનીઓ એક મોટી બેટરીને બદલે બે નાની બેટરીઓનો ઉપયોગ કરે છે. આનાથી ચાર્જિંગનો લોડ બે ભાગમાં વહેંચાઈ જાય છે અને ગરમી ઓછી પેદા થાય છે.

• સોફ્ટવેર કંટ્રોલ: રાત્રે ચાર્જિંગમાં મૂકતી વખતે ઘણા ફોન સમજી જાય છે કે તમારે સવારે જ ફોન જોઈએ છે, તેથી તેઓ ધીરે ધીરે ચાર્જ થાય છે અને તમારા જાગવાના થોડા સમય પહેલા જ ફૂલ ચાર્જ થાય છે.

બેટરીના લાંબા આયુષ્ય માટે કેટલીક ‘પ્રો-ટિપ્સ’

જો તમે ઈચ્છો છો કે તમારા મોંઘા સ્માર્ટફોનની બેટરી વર્ષો સુધી ચાલે, તો આ બાબતોનું ધ્યાન રાખો:

1. 80/20 નો નિયમ: કોશિશ કરો કે બેટરીને 20% થી નીચે ન જવા દો અને 80% થી ઉપર ચાર્જ ન કરો. 100% સુધી ચાર્જ કરવું એ બેટરી પર માનસિક દબાણ જેવો બોજ નાખે છે.

2. ચાર્જિંગ વખતે ફોનનો ઉપયોગ ન કરો: જ્યારે ફોન ચાર્જ થતો હોય, ત્યારે ગેમિંગ કે ભારે એપ્સ ચલાવવી એ આગમાં ઘી હોમવા જેવું છે. આનાથી ગરમી ડબલ થઈ જાય છે.

3. આખી રાત ચાર્જિંગ ટાળો: જોકે નવા ફોન પાવર કટ કરી દે છે, તેમ છતાં બેટરીને લાંબા સમય સુધી 100% પર રાખવી તેના સ્વાસ્થ્ય માટે સારું નથી.

4. જાડા કવર કાઢી નાખો: જો ચાર્જિંગ વખતે ફોન વધુ ગરમ થઈ રહ્યો હોય, તો તેનું કવર કાઢી નાખો જેથી ગરમી બહાર નીકળી શકે.

5. ઓરિજિનલ ચાર્જરનો જ ઉપયોગ કરો: હંમેશા એ જ ચાર્જર કે કેબલનો ઉપયોગ કરો જે ફોન સાથે આવ્યું છે અથવા કોઈ ભરોસાપાત્ર બ્રાન્ડનું હોય.

 ફાયદાકારક કે નુકસાનકારક?

નિષ્કર્ષ એ છે કે ફાસ્ટ ચાર્જિંગ પોતે ખરાબ નથી. તે આજની જરૂરિયાત છે. જો તમે દિવસ દરમિયાન ઉતાવળમાં હોવ અને 15 મિનિટમાં ફોન ચાર્જ કરવા માંગતા હોવ, તો તે એક શાનદાર ફીચર છે. પરંતુ જો તમારી પાસે સમય હોય (જેમ કે રાત્રે સૂતી વખતે), તો ફાસ્ટ ચાર્જિંગને બદલે નોર્મલ ચાર્જિંગ કે સ્લો ચાર્જિંગનો વિકલ્પ પસંદ કરવો બેટરી માટે વધુ સારું રહેશે.

અંતે, ફોન આપણી સુવિધા માટે છે, આપણે ફોનના ગુલામ ન બનવું જોઈએ. ટેકનોલોજીનો બુદ્ધિપૂર્વક ઉપયોગ કરો જેથી તમારું ગેજેટ અને તમારું ખિસ્સું બંને સુરક્ષિત રહે.