વર્તમાનમાં જીવતા શીખો, મુશ્કેલીમાં શાંત રહેવા માટે જયા કિશોરીજીના અનમોલ વચનો
જિંદગી હંમેશા એકસરખી નથી ચાલતી. ક્યારેક ઓફિસનું કામ પહાડ જેવું લાગવા માંડે છે, તો ક્યારેક અંગત સંબંધોમાં એવી કડવાશ આવી જાય છે કે શું કરવું તે સમજાતું નથી. ઘણીવાર લોકો મુશ્કેલ સમયમાં કાં તો ગભરાઈ જાય છે અથવા ગુસ્સામાં એવું કંઈક કરી બેસે છે જેનાથી પરિસ્થિતિ વધુ બગડી જાય છે.
પ્રખ્યાત આધ્યાત્મિક વક્તા જયા કિશોરીજી કહે છે કે પડકારો પૂર્વસૂચના આપ્યા વગર આવે છે, પરંતુ આપણે તેનો સામનો કઈ મનઃસ્થિતિથી કરીએ છીએ, તે જ આપણી સફળતા નક્કી કરે છે. ચાલો જાણીએ તેમણે જણાવેલી એવી અસરકારક રીતો જે તણાવના સમયે તમને સાચો નિર્ણય લેવામાં મદદ કરશે.
મુશ્કેલ પરિસ્થિતિમાં સંયમ કેમ જરૂરી છે?
જયા કિશોરીજી અવારનવાર પોતાની કથાઓ અને પ્રેરક વક્તવ્યોમાં એ વાત પર ભાર મૂકે છે કે કઠિન પરિસ્થિતિઓને ટાળવી કદાચ આપણા હાથમાં ન હોય, પરંતુ તેને શાંતિથી સંભાળવી સંપૂર્ણપણે આપણા વશમાં છે. તેના કેટલાક મુખ્ય કારણો છે:
-
તર્કશક્તિ જળવાઈ રહેવી: જ્યારે આપણે તણાવ કે ક્રોધમાં હોઈએ છીએ, ત્યારે મગજનો વિચારવાનો ભાગ કામ કરવાનું બંધ કરી દે છે. શાંત રહીને જ આપણે સાચા અને ખોટા વચ્ચેનો તફાવત સમજી શકીએ છીએ.
-
સંબંધોનો બચાવ: ગુસ્સામાં બોલાયેલા શબ્દો ધનુષમાંથી નીકળેલા તીર જેવા હોય છે. સંયમ રાખવાથી આપણે આપણા પ્રિયજનોને એ ઈજા પહોંચાડતા બચી શકીએ છીએ જેનો પસ્તાવો પછી આખી જિંદગી રહે છે.
-
સમાધાન પર ધ્યાન: દલીલો ઘણીવાર જૂના મુદ્દાઓને ખોતરે છે. જ્યારે તમે શાંત હોવ છો, ત્યારે જ તમે સમસ્યાના મૂળ સુધી પહોંચીને તેનો ઉકેલ લાવી શકો છો.
જયા કિશોરીજીએ જણાવેલા 3 અસરકારક મંત્રો (Practical Tips)
મુશ્કેલ સમયમાં તમારી જાતને સંભાળવા માટે આ ત્રણ વાતો ગાંઠે બાંધી લો:
1. મૌનની શક્તિને સમજો (Silence is Key)
જયા કિશોરીજી કહે છે કે જ્યારે સામેની વ્યક્તિ ગુસ્સામાં હોય અથવા પરિસ્થિતિ તમારી વિરુદ્ધ હોય, ત્યારે તે સમયે ‘મૌન’ રહેવું એ જ સૌથી મોટી જીત છે. દલીલોમાં પડીને તમે તમારી ઉર્જા અને માનસિક શાંતિ બંને ગુમાવી દો છો. શાંત રહીને તમે માત્ર તમારી જાતને જ નથી સંભાળતા, પણ સામેની વ્યક્તિને પણ વિચારવાની તક આપો છો.
2. વર્તમાનમાં જીવતા શીખો (Live in the Now)
તણાવનું સૌથી મોટું કારણ છે ‘શું થયું હતું’ અને ‘શું થશે’. આપણે કાં તો જૂની ભૂલોને યાદ કરીને દુઃખી થઈએ છીએ અથવા ભવિષ્યની અનિશ્ચિતતાથી ડરતા રહીએ છીએ. મંત્ર એ છે કે જે વીતી ગયું છે તેને બદલી શકતા નથી અને જે આવવાનું છે તેને અત્યારે જીવી શકતા નથી. તેથી, જે હાથમાં છે (Present Moment), તેના પર ધ્યાન આપો.
3. સમસ્યાનો સ્વીકાર કરો (Acceptance)
જ્યાં સુધી તમે સમસ્યાથી ભાગશો અથવા તેને કોસતા રહેશો, ત્યાં સુધી તણાવ વધતો રહેશે. જયા કિશોરીજીના મતે, “સમસ્યાનો સ્વીકાર કરવો એ જ સમાધાનનું પહેલું પગથિયું છે.” એકવાર જ્યારે તમે માની લો છો કે ‘હા, આ મુશ્કેલ છે’, ત્યારે તમારું મગજ તેની સામે લડવાને બદલે રસ્તો શોધવામાં તમારી મદદ કરવા લાગે છે.
તરત શાંતિ મેળવવાની કેટલીક સરળ રીતો
જો તમને લાગતું હોય કે ગભરામણ વધી રહી છે, તો આ પદ્ધતિઓ અપનાવો:
-
ઊંડા શ્વાસ લો: ફક્ત એક મિનિટ માટે તમારી આંખો બંધ કરો અને ઊંડા લાંબા શ્વાસ લો. આ તમારા નર્વસ સિસ્ટમને તરત જ સંકેત આપે છે કે બધું બરાબર છે.
-
હકારાત્મક સંવાદ (Self-Talk): તમારી જાતને કહો, “આ સમય પણ વીતી જશે.” તમારી ભાષા પોતાની પ્રત્યે નરમ રાખો.
-
દૂરી બનાવો: જો કોઈ વાત પર વિવાદ વધી રહ્યો હોય, તો તે જગ્યાએથી થોડીવાર માટે હટી જાઓ.
જયા કિશોરીજીના અનમોલ વિચારો
“શાંત રહેવું એ એક એવી સ્કીલ (કૌશલ્ય) છે, જે અભ્યાસથી શીખી શકાય છે. આ કોઈ ઈશ્વરીય વરદાન નથી, પરંતુ તમારી મહેનતનું પરિણામ છે.”
“હકારાત્મક વિચાર અને આપણા શબ્દો જ આપણી લાગણીઓને દિશા આપે છે. જેવું બોલીશું, તેવું જ અનુભવીશું.”
મુશ્કેલ સમયમાં ધૈર્ય અને સંયમ એ જ માણસનું સૌથી મોટું હથિયાર છે. જ્યારે મન શાંત રહે છે, ત્યારે જ જીવનની મૂંઝવણોનું સાચું સમાધાન મળે છે. જયા કિશોરીજીની આ વાતો આપણને શીખવે છે કે દુનિયાને બદલતા પહેલા આપણે આપણા અંદરની દુનિયાને શાંત કરવી પડશે.
