ગુજરાતી માધ્યમમાં ભણેલી દીકરીએ બ્રહ્માંડમાં છ ગેલેક્સી સમુહ શોધી રચ્યો ઈતિહાસ
આણંદની એકતા શાહે સાબિત કરી દીધું છે કે જો મનમાં કશુંક કરી છૂટવાની તમન્ના હોય, તો આર્થિક મુશ્કેલીઓ ક્યારેય આડી આવતી નથી. મહારાજા સયાજીરાવ યુનિવર્સિટી (MSU) વડોદરાથી સ્નાતક થયેલી આ યુવતીએ અમેરિકાની કેલિફોર્નિયા યુનિવર્સિટીમાં નાસા (NASA) ની ફેલોશીપ મેળવી છે. માત્ર ૩૨ વર્ષની ઉંમરે તેણે અંતરીક્ષમાં છ નવા આકાશગંગા (ગેલેક્સી) ના સમૂહો શોધી કાઢ્યા છે. સૌથી ગૌરવની વાત એ છે કે તેણે આ નવા સમૂહોને ભારતીય નામો આપ્યા છે, જેનાથી આખા વિશ્વમાં ભારતનું નામ રોશન થયું છે.
સર્વન્ટ ક્વાર્ટરમાંથી નાસા સુધીનો સંઘર્ષમય પ્રવાસ
એકતાનો પરિવાર આણંદમાં એક NRI ના બંગલાના સર્વન્ટ ક્વાર્ટરમાં રહે છે. તેના પિતા અર્જુનભાઈ સેલ્સમેન છે અને માતા લત્તાબેન સીવણકામ કરીને ઘર ચલાવે છે. આર્થિક સ્થિતિ નબળી હોવા છતાં માતા-પિતાએ એકતાના ભણતરમાં ક્યારેય કમી આવવા દીધી નથી. બાળપણથી જ અત્યંત જિજ્ઞાસુ એવી એકતાને તેના પિતાએ હંમેશા પ્રશ્નો પૂછવા માટે પ્રોત્સાહિત કરી હતી. નવાઈની વાત એ છે કે એકતાનું પ્રાથમિક અને માધ્યમિક શિક્ષણ ગુજરાતી માધ્યમમાં થયું છે, જે સાબિત કરે છે કે ભાષા ક્યારેય સફળતામાં અવરોધ બનતી નથી.
ફિઝિક્સ પ્રત્યેનો પ્રેમ અને શૈક્ષણિક સિદ્ધિઓ
એકતાએ એન્જિનિયરિંગને બદલે અઘરા ગણાતા ફિઝિક્સ (ભૌતિકશાસ્ત્ર) વિષયમાં આગળ વધવાનું નક્કી કર્યું. MSU વડોદરામાં અભ્યાસ દરમિયાન તેના પિતાએ લોન લઈને લેપટોપ અપાવ્યું હતું. ત્યારબાદ તેણે IIT મુંબઈમાંથી પોસ્ટ ગ્રેજ્યુએશન કર્યું અને પછી રોચસ્ટર યુનિવર્સિટી, અમેરિકામાં એસ્ટ્રોફિઝિક્સમાં PhD માટે પસંદગી પામી. વિદેશ જવા માટેના પૈસાની અછત હતી ત્યારે મહોલ્લાના લોકો, જ્ઞાતિજનો અને જેમના ક્વાર્ટરમાં તેઓ રહેતા હતા તે માલિકે આર્થિક મદદ કરીને એકતાના સપનાને પાંખો આપી હતી.
ગેલેક્સીની અથડામણ અને નવા તારાઓનું સર્જન
નાસાના પ્રોજેક્ટમાં કામ કરતી વખતે એકતાએ હવાઈ (Hawaii) ટાપુ પર આવેલા વિશાળ ટેલિસ્કોપ સેન્ટરમાં સંશોધન કર્યું હતું. તેના સંશોધન મુજબ જ્યારે બે ગેલેક્સીઓ એકબીજા સાથે અથડાય છે ત્યારે નવા તારાઓનું સર્જન બમણું થઈ જાય છે. જોકે, બ્રહ્માંડના શરૂઆતના સમયમાં આવી અથડામણો વખતે તારાઓનું સર્જન આટલું ઝડપી નહોતું. તેના આ સંશોધનને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે ખૂબ જ મહત્વનું માનવામાં આવે છે.
છ નવી આકાશગંગાની શોધ અને ભારતીય નામોનું ગૌરવ
પોસ્ટ-ડોક્ટરલ રિસર્ચ દરમિયાન એકતાએ બ્રહ્માંડના અત્યંત દૂરના ભાગમાં રહેલા છ નવા ગેલેક્સી સમૂહો શોધી કાઢ્યા. આ શોધ માટે તેણે હાઈડ્રોજન અને હિલિયમ જેવા વાયુઓના સ્તરને માપતી ખાસ ટેકનિકનો ઉપયોગ કર્યો હતો. તેણે આ છ સમૂહોને આપણી પાંચ ઇન્દ્રિયો અને મન પરથી દ્રષ્ટિ, શ્રવણ, સુરભિ, રુચિ, સ્પર્શ અને સ્મૃતિ એવા સુંદર ગુજરાતી/ભારતીય નામો આપ્યા છે. આ આકાશગંગાઓ પૃથ્વી પરથી માત્ર ડિસેમ્બર અને જાન્યુઆરી માસમાં જ જોઈ શકાય છે.
સ્વદેશ પરત ફરી ભારત માટે કંઈક કરવાની મહેચ્છા
અમેરિકામાં ૯ વર્ષ સુધી સંશોધન કાર્ય કર્યા બાદ અને નાસાની એક્સપર્ટ પેનલમાં સ્થાન મેળવ્યા પછી પણ એકતા પોતાની માતૃભૂમિને ભૂલી નથી. વિદેશમાં મોટી નોકરીની ઓફરો હોવા છતાં તે ભારત પરત ફરી છે અને હાલ આણંદથી જ પોતાનું રિસર્ચ ચાલુ રાખ્યું છે. રાષ્ટ્રીય વિજ્ઞાન દિવસે તેની આ કહાની શીખવે છે કે બાળકોની જિજ્ઞાસાને જો યોગ્ય દિશા મળે, તો સામાન્ય પરિવારની દીકરી પણ આકાશના તારાઓ સુધી પહોંચી શકે છે.
