ઈરાન યુદ્ધથી એશિયામાં તેલનું સંકટ: ભારત સહિત 12 દેશોએ બનાવ્યો માસ્ટર પ્લાન; સસ્તા રશિયન તેલથી લઈને ઈમરજન્સી સ્ટોક સુધીના મોટા નિર્ણયો

ઈરાન યુદ્ધના કારણે એશિયામાં તેલનું સંકટ: ભારત સહિત ૧૨ દેશોએ લીધા મહત્વના નિર્ણયો

અમેરિકા અને ઈઝરાયેલ દ્વારા ઈરાન પર કરવામાં આવેલા હુમલા બાદ વૈશ્વિક ઊર્જા બજારમાં ભારે અફરાતફરી મચી ગઈ છે. ખાસ કરીને હોર્મુઝની ખાડી લગભગ બંધ થઈ જવાથી કાચા તેલના પુરવઠા પર માઠી અસર પડી છે. એશિયાના દેશો, જેઓ પોતાની ઊર્જા જરૂરિયાતો માટે ખાડી દેશો પર નિર્ભર છે, તેમણે પોતાની અર્થવ્યવસ્થાને બચાવવા માટે યુદ્ધના ધોરણે પગલાં લેવાનું શરૂ કર્યું છે.

જાપાન અને દક્ષિણ કોરિયાની વ્યૂહરચના

જાપાને તેની ઊર્જા સુરક્ષા સુનિશ્ચિત કરવા માટે રાષ્ટ્રીય તેલ ભંડાર (National Oil Reserve) માંથી 8 કરોડ બેરલ તેલ મુક્ત કરવાની જાહેરાત કરી છે, જે તેની 45 દિવસની જરૂરિયાત પૂરી કરી શકે છે. બીજી તરફ, દક્ષિણ કોરિયાએ તેલ પરની નિર્ભરતા ઘટાડવા માટે કોલસા અને પરમાણુ ઊર્જા તરફ પ્રયાણ કર્યું છે. કોરિયા સરકારે પરમાણુ પ્લાન્ટની ક્ષમતા 80% સુધી વધારવાનો અને ગરીબ પરિવારોને ઊર્જા વાઉચર આપવાનો નિર્ણય લીધો છે.

ચીનનો નિકાસ પર પ્રતિબંધ અને ભારતની સ્થિતિ

ચીને દેશમાં ઈંધણની અછત ન સર્જાય તે માટે પેટ્રોલ, ડીઝલ અને જેટ ફ્યુઅલની નિકાસ પર સંપૂર્ણ પ્રતિબંધ લાદી દીધો છે. ભારતની વાત કરીએ તો, હોર્મુઝની ખાડીમાં ફસાયેલા 22 ભારતીય જહાજો માટે સુરક્ષિત માર્ગની માંગ કરવામાં આવી છે. ભારતમાં હાલમાં ગેસનું મોટું સંકટ ઊભું થયું છે, જેને પહોંચી વળવા સરકારે ઉદ્યોગોના LPG સપ્લાયમાં કાપ મૂકીને ઘરગથ્થુ વપરાશને પ્રાધાન્ય આપ્યું છે.

ટ્રમ્પનો મોટો ખુલાસો: ઈરાન સાથેની દુશ્મની વચ્ચે અમેરિકાએ નક્કી કરી દીધી લક્ષ્મણ રેખા

પાકિસ્તાન સાથેની મિત્રતા પર તુર્કિએનું ખુલ્લું સમર્થન: ભારત માટે શું છે સંદેશ?

અગ્નિ એશિયાના દેશોના પગલાં

• ઈન્ડોનેશિયા: સરકારે ઈંધણ પરની સબસિડી વધારી છે અને ‘B50 બાયોડીઝલ’ પ્રોગ્રામ ઝડપી બનાવ્યો છે, જેમાં 50% પામ ઓઈલનો ઉપયોગ થાય છે.
• વિયેતનામ: તેલના ભાવ સ્થિર રાખવા માટે ‘પ્રાઈસ સ્ટેબિલાઈઝેશન ફંડ’નો ઉપયોગ કરવામાં આવી રહ્યો છે. સાથે જ બેંકોને ઈંધણના વેપારીઓને વધુ લોન આપવા સૂચના અપાઈ છે.
• થાઈલેન્ડ અને ફિલિપાઈન્સ: આ બંને દેશો હવે રશિયા પાસેથી સસ્તું તેલ ખરીદવાની શક્યતાઓ તપાસી રહ્યા છે. ફિલિપાઈન્સે તો ઊર્જા બચાવવા માટે ‘ફોર-ડે વર્કિંગ વીક’ (અઠવાડિયામાં 4 દિવસ કામ) નો અમલ પણ શરૂ કર્યો છે.

પાડોશી દેશોમાં હાહાકાર અને રેશનિંગ

દક્ષિણ એશિયાના દેશોમાં સ્થિતિ વધુ ગંભીર છે:

1. શ્રીલંકા: ઈંધણ બચાવવા માટે રેશનિંગ સિસ્ટમ લાગુ કરવામાં આવી છે, જેમાં વાહનો માટે સાપ્તાહિક ક્વોટા નક્કી કરાયો છે.
2. નેપાળ: પેટ્રોલ અને ડીઝલના ભાવમાં 7% થી 9% સુધીનો તોતિંગ વધારો ઝીંકવામાં આવ્યો છે.
3. પાકિસ્તાન: પાકિસ્તાનના ઇતિહાસમાં સૌથી મોટો વધારો કરતા ઇંધણના ભાવમાં પ્રતિ લીટર 55 રૂપિયાનો વધારો કરવામાં આવ્યો છે.
4. બાંગ્લાદેશ: ઈદના તહેવારને ધ્યાનમાં રાખીને હાલ પૂરતું રેશનિંગ મોકૂફ રાખ્યું છે, પરંતુ ભારત અને ચીન પાસેથી વધારાના ઈંધણની મદદ માંગી છે.