CBSE 10માના વિદ્યાર્થીઓને મળશે બીજો મોકો, 3 વિષયોમાં માર્ક્સ સુધારવા માટે LOC પ્રક્રિયા શરૂ
સેન્ટ્રલ બોર્ડ ઓફ સેકન્ડરી એજ્યુકેશન (CBSE) એ શિક્ષણ જગતમાં એક ક્રાંતિકારી ફેરફાર કરતા ધોરણ 10ના વિદ્યાર્થીઓ માટે ‘સેકન્ડ બોર્ડ એક્ઝામ’ ના દ્વાર ખોલી દીધા છે. નવી શિક્ષણ નીતિ (NEP 2020) હેઠળ અમલમાં આવેલી આ બે-પરીક્ષા પદ્ધતિનો ઉદ્દેશ્ય વિદ્યાર્થીઓનો માનસિક તણાવ ઓછો કરવાનો અને તેમને પોતાનું પ્રદર્શન સુધારવાની વધારાની તક આપવાનો છે.
CBSEએ મે 2026 માં યોજાનારી આ બીજી પરીક્ષા માટે ‘લિસ્ટ ઓફ કેન્ડિડેટ્સ’ (LOC) સબમિટ કરવાની સત્તાવાર પ્રક્રિયા શરૂ કરી દીધી છે. જો તમે અથવા તમારા પરિવારમાં કોઈ વિદ્યાર્થી આ વર્ષે ધોરણ 10 ની પરીક્ષા આપી રહ્યો હોય, તો આ સમાચાર તમારા માટે ખૂબ જ મહત્વપૂર્ણ છે. ચાલો વિગતવાર સમજીએ કે આ પ્રક્રિયા શું છે અને તેના નિયમો શું કહે છે.
શું છે આ નવી વ્યવસ્થા?
અત્યાર સુધી CBSE વર્ષમાં માત્ર એક જ વાર મુખ્ય બોર્ડ પરીક્ષા લેતું હતું. પરંતુ હવે વિદ્યાર્થીઓ વર્ષમાં બે વાર બોર્ડ પરીક્ષામાં બેસવાનો વિકલ્પ પસંદ કરી શકે છે. મે 2026 માં યોજાનારી આ બીજી પરીક્ષા એવા વિદ્યાર્થીઓ માટે આશીર્વાદ સમાન છે, જેઓ પ્રથમ પરીક્ષાના (ફેબ્રુઆરી-માર્ચમાં લેવાયેલી) કોઈ વિષયમાં ઓછા ગુણ આવવાથી નિરાશ છે અથવા પોતાની ટકાવારી વધારવા માંગે છે.
કોણ આપી શકે બીજી પરીક્ષા? (પાત્રતાના નિયમો)
CBSE એ સ્પષ્ટ કર્યું છે કે દરેક વિદ્યાર્થી આ પરીક્ષામાં બેસી શકશે નહીં. તેના માટે કેટલાક કડક નિયમો બનાવવામાં આવ્યા છે:
-
પ્રથમ પરીક્ષામાં હાજરી: વિદ્યાર્થીએ પ્રથમ મુખ્ય બોર્ડ પરીક્ષા (Phase-1) માં હાજર રહેવું અનિવાર્ય છે.
-
વિષયોની મર્યાદા: વિદ્યાર્થીએ પ્રથમ પરીક્ષામાં ઓછામાં ઓછા 3 વિષયોની પરીક્ષા આપેલી હોવી જોઈએ.
-
નિષ્ફળતા કે ગેરહાજરી: જે વિદ્યાર્થીઓ 3 કે તેથી વધુ વિષયોમાં નાપાસ થયા છે અથવા ગેરહાજર રહ્યા છે, તેઓ આ બીજી પરીક્ષા માટે પાત્ર (Eligible) ગણાશે નહીં.
-
મહત્તમ વિષયો: લાયક વિદ્યાર્થીઓ મહત્તમ 3 વિષયોમાં સુધારા (Improvement) માટે અરજી કરી શકે છે.
LOC સબમિશન: શાળાની ભૂમિકા અને સમય મર્યાદા
સૌથી મહત્વની વાત એ છે કે વિદ્યાર્થીઓ જાતે વ્યક્તિગત રીતે ફોર્મ ભરી શકશે નહીં. આ સંપૂર્ણ પ્રક્રિયા શાળાઓ દ્વારા જ પૂર્ણ કરવામાં આવશે. CBSE એ LOC સબમિટ કરવા માટે ત્રણ તબક્કાનું શિડ્યુલ જાહેર કર્યું છે:
-
પ્રથમ તબક્કો: 18 માર્ચ થી 31 માર્ચ 2026 સુધી.
-
બીજો તબક્કો: પ્રથમ પરીક્ષાનું પરિણામ જાહેર થયાના બીજા દિવસથી લઈને આગામી 5 દિવસ સુધી.
-
ત્રીજો તબક્કો (લેટ ફી સાથે): પરિણામ જાહેર થયાના 7મા દિવસથી લઈને આગામી 2 દિવસ સુધી.
મહત્વની નોંધ: શાળાઓને સૂચના આપવામાં આવી છે કે તેઓ LOC માં કોઈ નવું નામ ઉમેરી શકશે નહીં. માત્ર એ જ વિદ્યાર્થીઓ આ પ્રક્રિયાનો ભાગ બનશે જેમણે પ્રથમ પરીક્ષા માટે નોંધણી કરાવી હતી.
અભ્યાસક્રમ અને પરીક્ષા ફી
વિદ્યાર્થીઓના મનમાં મોટો પ્રશ્ન એ હતો કે શું બીજી પરીક્ષાનો સિલેબસ અલગ હશે? બોર્ડે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે અભ્યાસક્રમ એ જ રહેશે જે મુખ્ય પરીક્ષા (Phase-1) નો હતો. એટલે કે વિદ્યાર્થીઓએ કંઈ નવું શીખવાની જરૂર નથી, બસ જૂના સિલેબસને જ વધુ સારી રીતે તૈયાર કરવાનો છે.
ફીની વિગત: બોર્ડે આ સુવિધા માટે મામૂલી શુલ્ક નક્કી કર્યું છે, જેની ચૂકવણી માત્ર ઓનલાઇન માધ્યમથી કરી શકાય છે:
-
વિષય દીઠ ફી: 320 રૂપિયા
-
3 વિષયો માટે કુલ ફી: 960 રૂપિયા
-
મોડી ફી (Late Fee): જો તમે નક્કી કરેલી સમય મર્યાદા ચૂકી જશો, તો તમારે 2000 રૂપિયા વધારાના ચૂકવવા પડશે.
વિદ્યાર્થીઓ માટે કામની વાતો
-
તણાવમુક્ત તૈયારી: આ વ્યવસ્થા વિદ્યાર્થીઓને સુરક્ષા આપે છે કે જો કોઈ એક દિવસે તેમની તબિયત ખરાબ થઈ ગઈ હોય અથવા પેપર સારું ન ગયું હોય, તો તેમનું આખું વર્ષ બરબાદ થશે નહીં.
-
વિષયોની પસંદગી: તમે વિજ્ઞાન, ગણિત, સામાજિક વિજ્ઞાન અથવા ભાષાઓમાંથી કોઈપણ ત્રણ વિષય પસંદ કરી શકો છો.
-
શાળાનો સંપર્ક: તમામ પ્રક્રિયા ઓનલાઇન પોર્ટલ (Pariksha Sangam) દ્વારા શાળા જ કરશે, તેથી વિદ્યાર્થીઓએ સતત તેમના શાળા પ્રશાસનના સંપર્કમાં રહેવું જોઈએ.

LOC સબમિશન: શાળાની ભૂમિકા અને સમય મર્યાદા