અમેરિકાની બેધારી નીતિ; શાંતિ પ્રસ્તાવ વચ્ચે ૨,૦૦૦ વધુ સૈનિકો ઈરાન સરહદે રવાના, શું ટ્રમ્પ યુદ્ધ જીતવા મક્કમ છે?
મધ્ય પૂર્વમાં ચાલી રહેલા તણાવ વચ્ચે અમેરિકાના સંરક્ષણ મંત્રાલય ‘પેન્ટાગોન’ દ્વારા લેવામાં આવેલા એક મોટા દેખીતા સૈન્ય પગલાએ વિશ્વભરમાં સનસનાટી મચાવી દીધી છે. જ્યારે રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પ ઈરાન સાથે શાંતિ સમજૂતી અને ‘કિંમતી ભેટ’ની ચર્ચા કરી રહ્યા છે, ત્યારે પેન્ટાગોને યુએસ આર્મીના ૮૨મા એરબોર્ન ડિવિઝનના વધારાના ૨,૦૦૦ સૈનિકોને તાત્કાલિક અસરથી મધ્ય પૂર્વ મોકલવાનો આદેશ આપ્યો છે. આ નવી તૈનાતી સાથે આ પ્રદેશમાં વધારાના અમેરિકન ભૂમિ સૈનિકોની સંખ્યા હવે ૭,૦૦૦ પર પહોંચી ગઈ છે.
૮૨મું એરબોર્ન ડિવિઝન: શા માટે આ સૈનિકો ખાસ છે?
આદેશ આપવામાં આવેલી ટીમમાં ડિવિઝન કમાન્ડર મેજર જનરલ બ્રાન્ડન આર. ટેગ્ટમીયર અને તેમના સ્ટાફ સહિત બે બટાલિયનનો સમાવેશ થાય છે. આ સૈનિકો અમેરિકાના ‘તાત્કાલિક પ્રતિભાવ દળ’ (Immediate Response Force) નો ભાગ છે. આ દળની વિશેષતા એ છે કે તેઓ માત્ર ૧૮ કલાકની નોટિસ પર વિશ્વના કોઈપણ ખૂણે તૈનાત થઈને હુમલો કરવાની ક્ષમતા ધરાવે છે. આ પગલાને નિષ્ણાતો ટ્રમ્પ દ્વારા ઈરાન પર દબાણ વધારવાની વ્યૂહરચના તરીકે જોઈ રહ્યા છે.
ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી અને ખાર્ગ ટાપુ પર નજર
પેન્ટાગોનનું આ પગલું તેના વ્યાપક ‘ઓપરેશન એપિક ફ્યુરી’ (Operation Epic Fury) નો ભાગ છે, જેમાં આગામી સમયમાં મધ્ય પૂર્વ અને યુરોપના વિવિધ ભાગોમાંથી કુલ ૫૦,૦૦૦ સૈનિકોને સામેલ કરવામાં આવનાર છે. ગુપ્તચર સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, આ સૈનિકોનો મુખ્ય ઉદ્દેશ્ય ઉત્તરી પર્સિયન ગલ્ફમાં આવેલા ઈરાનના સૌથી મોટા તેલ નિકાસ કેન્દ્ર ‘ખાર્ગ ટાપુ’ પર કબજો મેળવવાનો અથવા તેની સુરક્ષાને નિષ્ક્રિય કરવાનો હોઈ શકે છે. અગાઉ આ જ મહિનામાં અમેરિકાએ ઈરાનના ૯૦ લશ્કરી થાણાઓ પર જોરદાર બોમ્બમારો કર્યો હતો.
હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ: દરિયાઈ માર્ગ ખોલવાની તૈયારી
ઈરાને વ્યૂહાત્મક રીતે મહત્વપૂર્ણ એવા ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ને વાણિજ્યિક જહાજો માટે લગભગ બંધ કરી દીધો છે, જેના કારણે વૈશ્વિક તેલ પુરવઠા પર માઠી અસર પડી છે. પેન્ટાગોનના અધિકારીઓના જણાવ્યા મુજબ, ૩૧મા એક્સપિડિશનરી યુનિટના ૨,૩૦૦ મરીન્સ આ અઠવાડિયાના અંત સુધીમાં આ પ્રદેશમાં પહોંચી જશે. આ મરીન્સનો ઉપયોગ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટને ફરીથી ખોલવા માટે કરવામાં આવી શકે છે. વધુમાં, એપ્રિલના મધ્ય સુધીમાં અન્ય ૨,૩૦૦ મરીન્સ પણ દક્ષિણ કેલિફોર્નિયાથી રવાના થઈને ત્યાં પહોંચવાની ધારણા છે.
શાંતિ કે શક્તિપ્રદર્શન?
ટ્રમ્પના ઇરાદાઓ વિશે વિશ્લેષકોમાં બે મત છે. એક મત મુજબ, ટ્રમ્પ “Peace through Strength” (શક્તિ દ્વારા શાંતિ) ની નીતિ અપનાવી રહ્યા છે, જેમાં તેઓ ટેબલ પર શાંતિની વાત કરે છે પણ સરહદ પર સૈન્ય ખડકીને ઈરાનને શરણે આવવા મજબૂર કરી રહ્યા છે. જ્યારે બીજો મત એ છે કે જો ઈરાન વાટાઘાટોમાં પીછેહઠ કરે, તો અમેરિકા પલકવારમાં લશ્કરી કાર્યવાહી કરવા માટે સજ્જ રહેવા માંગે છે.
ભારત જેવા દેશો માટે આ સ્થિતિ ચિંતાજનક છે કારણ કે સૈન્ય જમાવટ વધતા તેલના ભાવમાં અસ્થિરતા આવી શકે છે. આવતીકાલે ૨૬ માર્ચે રામ નવમીની રજા છે, પરંતુ વિશ્વના શેરબજારો અને ઓઈલ માર્કેટની નજર અત્યારે પેન્ટાગોનની આ હિલચાલ પર છે.
