“આયાતુલ્લા સાથે સોદો કરવા તૈયાર”, ટ્રમ્પના નિવેદનથી ઈરાનમાં ફફડાટ.
આજે ૨૯ માર્ચ, ૨૦૨૬ અને રવિવારનો દિવસ છે. અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચે ચાલી રહેલા યુદ્ધને એક મહિનો પૂર્ણ થયો છે ત્યારે વ્હાઇટ હાઉસના વડા ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પના એક નિવેદને ફરી એકવાર વિશ્વભરનું ધ્યાન ખેંચ્યું છે. પોતાની અનોખી શૈલી માટે જાણીતા ટ્રમ્પે વિશ્વના સૌથી મહત્વપૂર્ણ જળમાર્ગ ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ને લઈને જે ટિપ્પણી કરી છે, તેણે રાજદ્વારી વર્તુળોમાં ચર્ચા જગાવી છે.
મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધના ભણકારા વચ્ચે અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફરી એકવાર સોશિયલ મીડિયા અને ન્યૂઝ હેડલાઇન્સમાં ધૂમ મચાવી છે. મિયામીમાં આયોજિત ‘ફ્યુચર ઇન્વેસ્ટમેન્ટ ઇનિશિયેટિવ પ્રાયોરિટીઝ સમિટ’માં સંબોધન દરમિયાન ટ્રમ્પે વિશ્વના સૌથી વ્યૂહાત્મક જળમાર્ગ ‘હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ’ને ભૂલથી અથવા જાણીજોઈને “ટ્રમ્પ સ્ટ્રેટ” તરીકે સંબોધ્યો હતો. જોકે તરત જ તેમણે આને એક ભૂલ ગણાવી હતી, પરંતુ તેમના શબ્દોએ વૈશ્વિક બજાર અને રાજનીતિમાં અનેક તર્ક-વિતર્ક શરૂ કરી દીધા છે.
સમિટમાં હાસ્યનું મોજું અને ટ્રમ્પનો ખુલાસો
ભાષણ દરમિયાન ટ્રમ્પે કહ્યું હતું કે, “ઈરાને હવે ‘ટ્રમ્પ સ્ટ્રેટ’ ખોલવો જ પડશે… મારો મતલબ હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ.” આ સાંભળતા જ સભામાં હાજર રોકાણકારો અને પ્રતિનિધિઓમાં હાસ્ય ફેલાઈ ગયું હતું. ટ્રમ્પે તુરંત જ પોતાની લાક્ષણિક શૈલીમાં ઉમેર્યું, “મને માફ કરશો, આ એક મોટી ભૂલ હતી. હવે ફેક ન્યૂઝ વાળા કહેશે કે ટ્રમ્પ ભૂલ કરી રહ્યા છે. પણ હું ભાગ્યે જ ભૂલ કરું છું. જો મેં ખરેખર આવું કર્યું હોત, તો તે વિશ્વના સૌથી મોટા સમાચાર હોત.”
મજાક કે મનસૂબો?
ભલે ટ્રમ્પે આને મજાક ગણાવી હોય, પરંતુ ‘ન્યૂયોર્ક પોસ્ટ’ના એક અહેવાલ મુજબ, અમેરિકી વહીવટીતંત્ર હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર કાયમી લશ્કરી નિયંત્રણ મેળવવા અને તેનું નામ બદલવા અંગે ગંભીરતાથી વિચારી રહ્યું છે. હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ હાલમાં ઈરાનના પ્રભાવ હેઠળ છે અને તેના અવરોધને કારણે ૨૦૨૬માં વૈશ્વિક ઉર્જા સંકટ ઘેરૂ બન્યું છે. LPG અને પેટ્રોલિયમની તંગી વચ્ચે ટ્રમ્પનું આ નિવેદન અમેરિકાના વધતા પ્રભુત્વ તરફ ઈશારો કરે છે.
“ઈરાન ઘૂંટણિયે છે”: ટ્રમ્પનો વિજય દાવો
મિયામી સમિટ અને વ્હાઇટ હાઉસમાં પત્રકારો સાથેની વાતચીત દરમિયાન ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે ઈરાન હવે અત્યંત નબળું પડી ગયું છે. તેમણે કહ્યું:
-
વહેલી સફળતા: “અમે ૪ અઠવાડિયા પહેલા જે લશ્કરી લક્ષ્યો નક્કી કર્યા હતા, તે નિર્ધારિત સમય કરતા ૨ અઠવાડિયા વહેલા પ્રાપ્ત કરી લીધા છે.”
-
ટોચનું નેતૃત્વ ખતમ: ટ્રમ્પે એવો પણ ઈશારો કર્યો કે ઈરાનના અનેક પ્રભાવશાળી સૈન્ય નેતાઓ માર્યા ગયા છે અને હવે તે દેશ પહેલા જેવી શક્તિ ધરાવતો નથી.
-
વાટાઘાટો: ટ્રમ્પે દાવો કર્યો કે હવે ઈરાન સોદો કરવા માટે આતુર છે અને આયાતુલ્લા (ઈરાનના સર્વોચ્ચ નેતા) સાથે વાટાઘાટો ચાલી રહી છે.
ભારત પર શું થશે અસર?
ભારત માટે આ સમાચાર મિશ્ર પ્રતિસાદ લાવ્યા છે. જો અમેરિકા હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પર નિયંત્રણ મેળવે અને તેને સુરક્ષિત રીતે ખોલે, તો ભારતના તેલ અને ગેસના ભાવ ઘટી શકે છે. જોકે, જળમાર્ગનું નામ બદલવું અથવા તેના પર અમેરિકી એકાધિકાર સ્થાપવો તે આંતરરાષ્ટ્રીય સંબંધોમાં નવો તણાવ ઊભો કરી શકે છે.
આજે ૨૯ માર્ચ ૨૦૨૬ ના રોજ ટ્રમ્પનું આ નિવેદન માત્ર એક સ્લિપ ઓફ ટંગ (જીભ લપસવી) છે કે પછી આગામી ભૌગોલિક પરિવર્તનની પૂર્વ તૈયારી, તે તો સમય જ કહેશે. પરંતુ એટલું ચોક્કસ છે કે હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ પરનો વિવાદ હવે નિર્ણાયક તબક્કે પહોંચી ગયો છે.
