શાંતિ મંત્રણા પર સસ્પેન્સ: અમેરિકી પ્રતિનિધિઓ પહોંચ્યા પણ ઈરાન હજુ અસમંજસમાં, શું મંગળવારે થશે મોટો ધડાકો?
20 એપ્રિલ, 2026 ના રોજ પાકિસ્તાનની રાજધાની ઇસ્લામાબાદમાં જે હલચલ જોવા મળી રહી છે, તે સૂચવે છે કે મધ્ય-પૂર્વમાં ચાલી રહેલા વર્ષો જૂના સંઘર્ષનો કદાચ નિર્ણાયક અંત આવી શકે છે. ‘ઇસ્લામાબાદ ડાયલોગ 2.0’ નામની આ મંત્રણા પહેલા અમેરિકાએ પોતાની શક્તિ અને ગંભીરતાનો પરિચય આપ્યો છે. અમેરિકી એરફોર્સના વિમાનોનું નૂરખાન એરબેઝ પર ઉતરાણ અને ચીન દ્વારા ઈરાન પર વધારવામાં આવેલું દબાણ, આ મંત્રણાને અત્યંત રોમાંચક બનાવી રહ્યા છે.
અમેરિકી કાફલો અને સુરક્ષા તૈયારીઓ
મંગળવારે યોજાનારી હાઈ-પ્રોફાઈલ મંત્રણા પહેલા, યુએસ એરફોર્સનું C-17 ગ્લોબમાસ્ટર વિમાન પાકિસ્તાન પહોંચી ચૂક્યું છે. અહેવાલો મુજબ, કુલ 9 વિમાનોનો કાફલો ઇસ્લામાબાદમાં ઉતર્યો છે.
-
ટેકનિકલ સાધનો: બે વિમાનોમાં અમેરિકી પ્રતિનિધિમંડળના ખાસ વાહનો હતા, જ્યારે બાકીના સાત વિમાનોમાં અત્યાધુનિક જામર્સ, સંદેશાવ્યવહારના સાધનો, સુરક્ષા સંસાધનો અને આધુનિક શસ્ત્રો લાવવામાં આવ્યા છે.
-
VVIP આગમન: સાંજે 4 વાગ્યે ‘એરફોર્સ-2’ VVIP વિમાન પણ લેન્ડ થયું હતું, જે સૂચવે છે કે અમેરિકાના ઉચ્ચ સ્તરીય નેતાઓ આ મંત્રણામાં સીધા સામેલ થવાના છે.
ઈરાનનું વલણ: આંતરિક મતભેદ અને શાંતિની અપીલ
એક તરફ ઈરાનના વિદેશ મંત્રાલયના પ્રવક્તા ઈસ્માઈલ બાગચી હજુ પણ એવું કહી રહ્યા છે કે અમેરિકા સાથે વાટાઘાટો માટે કોઈ ચોક્કસ યોજના નથી, ત્યારે બીજી તરફ ઈરાનના રાષ્ટ્રપતિ મસૂદ પેઝેશ્કિઆને અત્યંત નરમ વલણ અપનાવ્યું છે. રાષ્ટ્રપતિએ જાહેર મંચ પરથી અપીલ કરી છે કે, “ઈરાને શક્ય તેટલી વહેલી તકે અમેરિકા અને ઇઝરાયલ સાથેના સંઘર્ષનો અંત લાવવો જોઈએ.” તેમનું માનવું છે કે સતત ચાલતા યુદ્ધને કારણે દેશનું અર્થતંત્ર ખાડે ગયું છે અને હવે સમય છે કે ઈરાન પોતાના પુનઃનિર્માણ અને જનતાના વિશ્વાસ જીતવા પર ધ્યાન કેન્દ્રિત કરે.
ચીનનો કડક સંદેશ: હોર્મુઝ સામુદ્રધુની પર મડાગાંઠ
શાંતિ મંત્રણા પહેલા ચીનની સક્રિયતાએ સૌને ચોંકાવી દીધા છે. ચીની રાષ્ટ્રપતિ શી જિનપિંગે સાઉદી અરેબિયાના ક્રાઉન પ્રિન્સ મોહમ્મદ બિન સલમાન સાથે ફોન પર વાતચીત કરી હતી. આ વાતચીતમાં ચીને ઈરાનને પરોક્ષ રીતે ઠપકો આપતા કહ્યું કે, હોર્મુઝ સ્ટ્રેટ દ્વારા થતું વૈશ્વિક શિપિંગ કોઈપણ અવરોધ વગર પુનઃસ્થાપિત થવું જોઈએ. ચીન માટે આ માર્ગ મહત્વનો છે કારણ કે તેનો તેલ પુરવઠો અહીંથી જ પસાર થાય છે. બેઇજિંગે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે મધ્ય પૂર્વના સંકટનો ઉકેલ બંદૂકથી નહીં પણ રાજદ્વારી ટેબલ પર જ શક્ય છે.
લેબનોનની ભૂમિકા અને સરહદ વિવાદ
આ મંત્રણા માત્ર ઈરાન-અમેરિકા પૂરતી મર્યાદિત નથી. લેબનીઝ રાષ્ટ્રપતિ જોસેફ આઉને પણ આ તકનો લાભ લઈને ઇઝરાયલ સાથેના સરહદ વિવાદને ઉકેલવા માટે હાથ લંબાવ્યો છે. તેમણે પૂર્વ યુએસ રાજદૂત સિમોન કરમના નેતૃત્વમાં એક પ્રતિનિધિમંડળ તૈયાર કર્યું છે. લેબનોનનો ઉદ્દેશ્ય ઇઝરાયલ દ્વારા કરાયેલું અતિક્રમણ સમાપ્ત કરવાનો અને આંતરરાષ્ટ્રીય સ્તરે માન્ય સરહદો નક્કી કરવાનો છે. જો આ સફળ રહેશે, તો ઇઝરાયલની ઉત્તરી સરહદે કાયમી શાંતિ સ્થપાઈ શકે છે.
મંત્રણા સામેના પડકારો
જોકે, રસ્તો એટલો સરળ નથી. ઈરાનનું કઠોરપંથી નેતૃત્વ હજુ પણ અમેરિકાની શરતો માનવા તૈયાર નથી. ઈસ્લામાબાદમાં મંગળવારે યોજાનારી આ બેઠકમાં જો ઈરાન હોર્મુઝનો રસ્તો ખોલવાની અને પરમાણુ કાર્યક્રમ પર મર્યાદા મૂકવાની ખાતરી નહીં આપે, તો અમેરિકી પ્રતિનિધિમંડળ આકરું વલણ અપનાવી શકે છે.
‘ઇસ્લામાબાદ 2.0’ એ માત્ર એક મીટિંગ નથી, પણ એક એવી તક છે જે મધ્ય-પૂર્વને વિનાશમાંથી બચાવી શકે છે. અમેરિકાના અત્યાધુનિક સાધનોનું આગમન સુરક્ષાની દ્રષ્ટિએ જેટલું મહત્વનું છે, તેટલું જ તે એ વાતનો સંકેત છે કે અમેરિકા હવે આ પ્રશ્નનો કાયમી ઉકેલ ઈચ્છે છે. ચીન, સાઉદી અરેબિયા અને પાકિસ્તાનની સંયુક્ત મધ્યસ્થી જો સફળ રહેશે, તો 21 એપ્રિલનો દિવસ વિશ્વ ઈતિહાસમાં સુવર્ણ અક્ષરે લખાશે.
