કોપર માર્કેટ 2026: શું તાંબુ ફરી નવો રેકોર્ડ તોડશે? મધ્ય પૂર્વના તણાવ વચ્ચે ભાવમાં ભારે ઉથલપાથલ.
આજે 20 એપ્રિલ, 2026, સોમવારે અઠવાડિયાના પ્રથમ ટ્રેડિંગ દિવસે વૈશ્વિક કોમોડિટી બજારોમાં તાંબાના ભાવમાં નરમાશ જોવા મળી રહી છે. વૈશ્વિક એક્સચેન્જ COMEX પર તાંબાના ભાવ 1 ટકા ઘટીને $6.0535 પ્રતિ પાઉન્ડ પર ટ્રેડ થઈ રહ્યા છે. જાન્યુઆરી મહિનામાં જે રીતે તાંબાએ આસમાની તેજી જોઈ હતી, તેનાથી વિપરીત હાલમાં મધ્ય પૂર્વમાં વધતા ભૌગોલિક-રાજકીય તણાવને કારણે રોકાણકારોમાં અનિશ્ચિતતાનો માહોલ છે.
જાન્યુઆરીનો રેકોર્ડ અને વર્તમાન સ્થિતિ
વર્ષ 2026 ની શરૂઆત તાંબા માટે અત્યંત તેજસ્વી રહી હતી. 29 જાન્યુઆરી, 2026 ના રોજ લંડન મેટલ એક્સચેન્જ (LME) પર તાંબાના ભાવ પ્રતિ ટન $14,527.50 ના ઓલ-ટાઇમ હાઇ લેવલ પર પહોંચી ગયા હતા. ભારતીય બજાર MCX પર પણ ભાવમાં આવી જ તેજી જોવા મળી હતી. મધ્ય પૂર્વમાં સંઘર્ષ શરૂ થયો તે પહેલાં કિંમતો પ્રતિ કિલોગ્રામ $1,330 થી $1,480 ની રેન્જમાં સ્થિર હતી, પરંતુ યુદ્ધની શરૂઆત બાદ સોના અને ચાંદીની જેમ તાંબામાં પણ ભારે વોલેટિલિટી પ્રવેશી છે.
કેમ વધી રહ્યા હતા ભાવ? (જાન્યુઆરીની તેજીના કારણો) જાન્યુઆરીમાં આવેલી તેજી પાછળ મુખ્ય ત્રણ કારણો હતા:
-
ખાણોમાં અવરોધ: વિશ્વના સૌથી મોટા તાંબા ઉત્પાદક દેશો ચિલી અને ઇન્ડોનેશિયામાં ખાણકામમાં ટેકનિકલ અને રાજકીય વિક્ષેપોને કારણે ઉત્પાદનમાં મોટો ઘટાડો નોંધાયો હતો.
-
ટેકનોલોજીની માંગ: આર્ટિફિશિયલ ઇન્ટેલિજન્સ (AI) અને ડેટા સેન્ટરોમાં મોટા પાયે તાંબાના વાયરિંગ અને ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચરની જરૂરિયાત ઊભી થઈ છે.
-
પુરવઠાની અછત: વૈશ્વિક સ્તરે જૂની ખાણોમાં તાંબાની ગુણવત્તા ઘટી રહી છે અને નવી ખાણોમાં રોકાણ ન થવાને કારણે બજારમાં માલની અછત વર્તાઈ રહી છે.
મધ્ય પૂર્વના તણાવની વિપરીત અસર
28 ફેબ્રુઆરી, 2026 થી મધ્ય પૂર્વમાં ઈરાન અને અમેરિકા વચ્ચે વધેલા તણાવને કારણે સ્થિતિ બદલાઈ છે. જ્યારે યુદ્ધના સમયે સોનું વધે છે, ત્યારે તાંબુ (જે એક ઔદ્યોગિક ધાતુ છે) ઘણીવાર દબાણમાં આવે છે કારણ કે યુદ્ધથી વૈશ્વિક આર્થિક વિકાસ ધીમો પડવાની આશંકા રહે છે.
નિષ્ણાતોના વિરોધાભાસી મંતવ્યો: તેજી કે મંદી?
ભવિષ્યના ભાવ અંગે વિશ્વની દિગ્ગજ નાણાકીય સંસ્થાઓ બે ભાગમાં વહેંચાયેલી છે:
-
Goldman Sachs: આ સંસ્થાએ તેના અગાઉના અંદાજોમાં ઘટાડો કર્યો છે. યુદ્ધને કારણે વૈશ્વિક માંગ ઘટવાની ભીતિ વચ્ચે તેમણે ભાવનો લક્ષ્યાંક $12,850 થી ઘટાડીને $12,650 પ્રતિ ટન કર્યો છે. તેમનું માનવું છે કે આ વર્ષે બજારમાં તાંબાનો પુરવઠો જરૂરિયાત કરતા વધુ રહી શકે છે.
-
JP Morgan & Citigroup: આ બંને સંસ્થાઓ હજુ પણ તેજીના પક્ષમાં છે. તેમનું માનવું છે કે ગ્રીન એનર્જી અને ઇલેક્ટ્રિક વાહનોની માંગ એટલી પ્રબળ છે કે પુરવઠાની અછત ભાવને ફરીથી નવી ઊંચાઈએ લઈ જશે.
તાંબાના ભવિષ્યને અસર કરતા મુખ્ય પરિબળો
-
ઇલેક્ટ્રિક વાહનો (EV): એક પરંપરાગત કાર કરતા EV માં ચાર ગણું વધુ તાંબુ વપરાય છે. વિશ્વ જે રીતે કાર્બન ન્યુટ્રાલિટી તરફ વધી રહ્યું છે, તાંબા વગર તે અશક્ય છે.
-
પાવર ગ્રીડ અને રિન્યુએબલ એનર્જી: સોલર અને વિન્ડ એનર્જી પ્લાન્ટ્સમાં તાંબાનો વ્યાપક ઉપયોગ થાય છે.
-
મેક્રોઇકોનોમિક પરિબળો: અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેનો સંઘર્ષ જો વણસશે અને હોર્મુઝ સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz) લાંબો સમય બંધ રહેશે, તો પરિવહન ખર્ચ વધશે જે તાંબાના ભાવ પર પરોક્ષ અસર કરશે. જોકે, ઈરાન પોતે મોટું ઉત્પાદક ન હોવાથી સીધી સપ્લાય ચેઈન સુરક્ષિત છે, પણ સેન્ટિમેન્ટ નબળું પડી શકે છે.
લાંબા ગાળે તાંબાના ભાવમાં વધારો થવાની સંભાવના ઘણી પ્રબળ છે કારણ કે ‘નવી અર્થવ્યવસ્થા’ (AI, EV, Green Energy) સંપૂર્ણપણે તાંબા પર નિર્ભર છે. જોકે, ટૂંકા ગાળે મધ્ય પૂર્વમાં યુદ્ધની સ્થિતિ અને વૈશ્વિક સેન્ટ્રલ બેંકોના વ્યાજ દરના નિર્ણયો ભાવમાં વધઘટ ચાલુ રાખશે. રોકાણકારો માટે અત્યારે ‘થોભો અને રાહ જુઓ’ ની નીતિ વધુ હિતાવહ જણાય છે.
