ટિકિટના ભાવમાં આવી શકે છે મોટો ઘટાડો! IPL ટીમોએ નાણા મંત્રાલયને પત્ર લખીને શું કહ્યું?
ભારતમાં ક્રિકેટ એ માત્ર મેદાન પર રમાતી રમત નથી, પરંતુ કરોડો લોકોની લાગણી અને એક ઉત્સવ છે. દર વર્ષે જ્યારે IPL (ઈન્ડિયન પ્રીમિયર લીગ)ની સિઝન આવે છે, ત્યારે આખું ભારત જાણે સ્ટેડિયમમાં ફેરવાઈ જાય છે. જોકે, આ વખતે ચર્ચા મેદાન પરના ચોગ્ગા-છગ્ગાની નહીં, પણ મેદાનની બહાર ટેક્સના મામલે છે. IPL ટીમોએ હવે સરકાર પાસે એક મોટી અને મહત્વની માંગણી કરી છે, જે સીધી રીતે ક્રિકેટ પ્રેમીઓના ખિસ્સા સાથે જોડાયેલી છે.
IPL ટીમોનું કહેવું છે કે લીગને માત્ર ‘મનોરંજન’ નહીં પણ ‘સ્પોર્ટ્સ’ (રમત) તરીકે જોવી જોઈએ. આ માંગ પાછળનું મુખ્ય કારણ ટિકિટ પર લાગતો મોટો GST છે. ચાલો સમજીએ કે આ આખો વિવાદ શું છે અને જો સરકાર આ માંગ સ્વીકારે તો તમને શું ફાયદો થશે.
GSTનો જંગ: 40% વિરુદ્ધ 18%
ઇકોનોમિક ટાઇમ્સના અહેવાલ મુજબ, IPL ફ્રેન્ચાઇઝીઓએ નાણા મંત્રાલયને પત્ર લખીને અપીલ કરી છે કે મેચની ટિકિટો પર લાગતા GST દરમાં ધરખમ ઘટાડો કરવામાં આવે. હાલમાં, IPL ટિકિટો પર 40% GST વસૂલવામાં આવે છે, કારણ કે તેને ‘એન્ટરટેઈનમેન્ટ’ (મનોરંજન)ની કેટેગરીમાં રાખવામાં આવી છે.
ટીમોની માંગણી છે કે આ ટેક્સ ઘટાડીને 18% કરવામાં આવે. રસપ્રદ વાત એ છે કે, જ્યારે BCCI દ્વારા આંતરરાષ્ટ્રીય ક્રિકેટ મેચોનું આયોજન કરવામાં આવે છે, ત્યારે તેના પર માત્ર 18% GST લાગે છે. ટીમોનું પૂછવું છે કે જો રમત એક જ હોય, મેદાન એક જ હોય અને ખેલાડીઓ પણ એ જ હોય, તો પછી IPL સાથે આવો ભેદભાવ કેમ?
ક્રિકેટ ‘લક્ઝરી’ કે ‘નુકસાનકારક’ વસ્તુ નથી!
GSTના માળખામાં સામાન્ય રીતે 28% કે તેથી વધુ ટેક્સ (જેમાં સેસનો પણ સમાવેશ થાય છે) એવી વસ્તુઓ પર લગાવવામાં આવે છે જે સ્વાસ્થ્ય માટે હાનિકારક હોય અથવા તો અતિશય વૈભવી (લક્ઝરી) હોય. ઉદાહરણ તરીકે પાન-મસાલા, તમાકુ, જુગાર કે લક્ઝરી કાર.
IPL ટીમોનો તર્ક છે કે ક્રિકેટ એ એક સ્વાસ્થ્યપ્રદ રમત છે જે યુવાનોને પ્રોત્સાહિત કરે છે. તેને તમાકુ કે જુગાર જેવી કેટેગરીમાં રાખીને 40% ટેક્સ વસૂલવો તે તાર્કિક રીતે ખોટું છે. ટીમોનું કહેવું છે કે IPL એ ફેમિલી એન્ટરટેઈનમેન્ટ છે, જ્યાં પરિવારો સાથે બેસીને રમતનો આનંદ માણે છે. તેને ‘સીન ટેક્સ’ (પાપ વેરો) કે લક્ઝરીની શ્રેણીમાં ન મૂકવી જોઈએ.
અન્ય સેવાઓ પર ટેક્સનું ગણિત
પોતાની દલીલને મજબૂત બનાવવા માટે ટીમોએ અન્ય ઉદ્યોગોના ઉદાહરણો પણ આપ્યા છે. તેમણે જણાવ્યું કે:
-
ફાઈવ સ્ટાર હોટલનું રોકાણ, બિઝનેસ ક્લાસની ફ્લાઈટ ટિકિટ જેવી મોંઘી સેવાઓ પર પણ માત્ર 18% GST લાગે છે.
-
થીયેટર, ડાન્સ શો, મ્યુઝિયમ અને થીમ પાર્ક જેવી મનોરંજનની પ્રવૃત્તિઓ પર પણ ટેક્સનો દર 18% જ છે.
આ સંજોગોમાં IPL પર 40% ટેક્સ લગાવવો એ સ્પોર્ટ્સ સેક્ટરના વિકાસને અવરોધવા જેવું છે. IPL માત્ર ક્રિકેટ નથી, પણ તે ટુરિઝમ, હોસ્પિટાલિટી (હોટલ), ટ્રાવેલ અને ફૂડ ઇન્ડસ્ટ્રી માટે પણ મોટું બૂસ્ટર સાબિત થાય છે.
જો ટેક્સ ઘટશે તો શું બદલાશે?
જો GST કાઉન્સિલ આ માંગણી સ્વીકારી લે છે, તો તેની સીધી અસર સામાન્ય ફેન્સ પર પડશે:
-
સસ્તી ટિકિટો: ટેક્સમાં 22% નો ઘટાડો થવાથી ટિકિટના ભાવ નીચે આવશે, જેનાથી સામાન્ય માણસ પણ સ્ટેડિયમમાં જઈને મેચ જોઈ શકશે.
-
વધારે ભીડ, વધારે ઉત્સાહ: ટિકિટ સસ્તી થતા સ્ટેડિયમ હાઉસફુલ રહેશે, જે રમત માટે સારું છે.
-
સ્પોર્ટ્સ બિઝનેસને ફાયદો: ટેક્સ ઓછો થવાથી ટીમો પાસે વધુ ભંડોળ રહેશે, જેનો ઉપયોગ તેઓ નવી પ્રતિભાઓ શોધવા અને ક્રિકેટના ઇન્ફ્રાસ્ટ્રક્ચર પાછળ કરી શકશે.
-
અર્થતંત્રને વેગ: જ્યારે વધુ લોકો સ્ટેડિયમ આવશે, ત્યારે આસપાસના સ્થાનિક વ્યવસાયો (ખાણી-પીણી, ટ્રાન્સપોર્ટ) ને પણ વધુ કમાણી થશે.
