અમેરિકા અને યુરોપ વચ્ચે જંગ! ટ્રમ્પે ટેક્સમાં કર્યો ૨૫%નો તોતિંગ વધારો
અમેરિકાના રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે ફરી એકવાર ‘અમેરિકા ફર્સ્ટ’ની નીતિને વેગ આપતા યુરોપિયન યુનિયન (EU) સામે કડક વલણ અપનાવ્યું છે. ટ્રમ્પ પ્રશાસને જાહેરાત કરી છે કે યુરોપથી આયાત કરવામાં આવતી કાર અને ટ્રક પર હવે 25% ટેરિફ (આયાત શુલ્ક) વસૂલવામાં આવશે. આ નિર્ણય પાછળનું મુખ્ય કારણ યુરોપ દ્વારા જૂના વ્યાપારિક કરારોનું ઉલ્લંઘન હોવાનું જણાવાયું છે. આ પગલાથી માત્ર ઓટોમોબાઈલ સેક્ટર જ નહીં, પરંતુ બંને પક્ષોના રાજદ્વારી અને આર્થિક સંબંધોમાં પણ મોટી તિરાડ પડવાની શક્યતા છે.
કરાર ભંગનો ગંભીર આરોપ
ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પનો સ્પષ્ટ મત છે કે યુરોપિયન યુનિયને ભૂતકાળમાં થયેલા ‘ટ્રાન્સએટલાન્ટિક ટ્રેડ ડીલ’ની શરતોનું પાલન કર્યું નથી. આ કરાર મુજબ, EU એ અમેરિકાના ઔદ્યોગિક ઉત્પાદનો પરથી ટેક્સ હટાવવાનો હતો, જેથી અમેરિકન માલ યુરોપના બજારોમાં સરળતાથી વેચાઈ શકે. તેના બદલામાં, અમેરિકાએ યુરોપિયન સામાન પર ટેરિફને 15% સુધી મર્યાદિત રાખવાની ખાતરી આપી હતી.
જોકે, ટ્રમ્પ પ્રશાસનનો આરોપ છે કે યુરોપિયન દેશોએ પોતાનો ફાયદો જોયો પણ અમેરિકન કંપનીઓને જે છૂટછાટ મળવી જોઈતી હતી તે આપી નથી. આ અસમાનતાને કારણે અમેરિકાની વેપાર ખાધ (Trade Deficit) વધી રહી છે. ટ્રમ્પના મતે, આ એકતરફી સોદો છે જેમાં અમેરિકાને સતત નુકસાન થઈ રહ્યું છે, અને હવે તેને સહન કરવામાં આવશે નહીં.
ઓટોમોબાઈલ સેક્ટર પર મોટો ફટકો
આવતા અઠવાડિયાથી અમલમાં આવનાર 25% ટેરિફના કારણે જર્મની, ફ્રાન્સ અને ઈટાલી જેવા દેશોની કાર ઉત્પાદક કંપનીઓ મુશ્કેલીમાં મુકાઈ જશે. અત્યાર સુધી જે ગાડીઓ 15% ટેક્સ સાથે અમેરિકામાં વેચાતી હતી, તેના ભાવમાં હવે મોટો ઉછાળો આવશે. ફોક્સવેગન, બીએમડબલ્યુ, મર્સિડીઝ-બેન્ઝ અને ઓડી જેવી મોટી બ્રાન્ડ્સ માટે અમેરિકા એક મોટું બજાર છે. ટેરિફ વધવાથી આ કંપનીઓના વેચાણમાં ઘટાડો થઈ શકે છે અને અમેરિકન ગ્રાહકો માટે યુરોપિયન લક્ઝરી કાર ખરીદવી મોંઘી સાબિત થશે.
‘મેક ઇન અમેરિકા’ પર ભાર
ટ્રમ્પે આ નિર્ણય સાથે એક શરત પણ મૂકી છે જે વિદેશી કંપનીઓને વિચારવા મજબૂર કરી દે તેવી છે. તેમણે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે જો યુરોપિયન કંપનીઓ અમેરિકાની ધરતી પર જ પોતાની ફેક્ટરીઓ નાખશે અને ત્યાં જ ગાડીઓનું ઉત્પાદન કરશે, તો તેમના પર કોઈ વધારાનો ટેરિફ લાગશે નહીં.
આ વ્યૂહરચના પાછળનો હેતુ અમેરિકામાં રોજગારીની તકો ઊભી કરવાનો છે. ટ્રમ્પ ઈચ્છે છે કે વિદેશી કંપનીઓ માત્ર અમેરિકામાં માલ વેચીને નફો ન કમાય, પરંતુ અહીં રોકાણ કરે અને સ્થાનિક લોકોને કામ આપે. આનાથી અમેરિકાના મેન્યુફેક્ચરિંગ સેક્ટરને મજબૂતી મળશે.
ગ્રાહકો અને અર્થતંત્ર પર અસર
કોઈપણ ટેરિફ વધારાની સૌથી સીધી અસર ગ્રાહકોના ખિસ્સા પર પડે છે. 25% જેટલો મોટો ટેક્સ લાગવાથી મધ્યમ અને ઉચ્ચ વર્ગના ગ્રાહકો જે યુરોપિયન ગાડીઓના શોખીન છે, તેમને હવે હજારો ડોલર વધુ ચૂકવવા પડશે. આ સિવાય, જે ટ્રકોનો ઉપયોગ પરિવહન અને લોજિસ્ટિક્સમાં થાય છે, તેના ભાવ વધવાથી પરોક્ષ રીતે અન્ય વસ્તુઓના ભાવમાં પણ વધારો થઈ શકે છે.
નિષ્ણાતો માને છે કે જો યુરોપ સામે વળતા પગલાં તરીકે અમેરિકન સામાન પર ટેક્સ વધારશે, તો એક ‘ગ્લોબલ ટ્રેડ વોર’ શરૂ થઈ શકે છે. આ સ્થિતિમાં માત્ર અમેરિકા કે યુરોપ જ નહીં, પરંતુ વૈશ્વિક સપ્લાય ચેઈનને પણ નુકસાન થઈ શકે છે.
ટ્રમ્પની કામ કરવાની જૂની પદ્ધતિ
આ પહેલીવાર નથી જ્યારે ટ્રમ્પે આ પ્રકારના આકરા આર્થિક નિર્ણયો લીધા હોય. અગાઉ તેમણે દવા બનાવતી કંપનીઓ (Pharmaceuticals) ને પણ અમેરિકામાં જ ઉત્પાદન કરવા અને ભાવ ઘટાડવા માટે આવા જ કડક નિર્દેશો આપ્યા હતા. ટ્રમ્પની કાર્યશૈલી હંમેશા ‘દબાણ હેઠળ સોદાબાજી’ (Hard Bargaining) કરવાની રહી છે. તેઓ માને છે કે જ્યાં સુધી તમે કડક પગલાં નથી લેતા, ત્યાં સુધી અન્ય દેશો વ્યાપારિક સમજૂતીઓને ગંભીરતાથી લેતા નથી.
