હોલમાર્ક છતાં છેતરાઈ શકો છો! સોનું ખરીદતી વખતે આટલું જરૂર ચેક કરજો
સોનું ખરીદવું એ ભારતીય સંસ્કૃતિમાં માત્ર શણગાર જ નહીં, પરંતુ એક સુરક્ષિત રોકાણ પણ માનવામાં આવે છે. લગ્નપ્રસંગ હોય કે દિવાળી, આપણે ત્યાં સોનાની ખરીદી અચૂક થાય છે. જોકે, ઉત્સાહમાં આવીને ઘણીવાર લોકો એવી નાની-નાની ભૂલો કરી બેસે છે જે પાછળથી આર્થિક નુકસાનનું કારણ બને છે.
સોનાની ખરીદી: સમજદારી અને સાવચેતીનો સમન્વય
૧. સમયની ચોકસાઈનો ભ્રમ (Market Timing Error)
મોટાભાગના લોકો સોનાના ભાવ ઘટવાની રાહ જોતા હોય છે. નિષ્ણાતોનું માનવું છે કે સોના જેવી કોમોડિટીમાં ‘બોટમ પ્રાઈસ’ એટલે કે સૌથી નીચો ભાવ પકડવો લગભગ અશક્ય છે. બજારની વધઘટ કોઈના હાથમાં નથી.
ઉકેલ: સોનું ખરીદવા માટે કોઈ એક પરફેક્ટ દિવસની રાહ જોવાને બદલે ‘એવરેજિંગ’ની નીતિ અપનાવવી જોઈએ. જ્યારે પણ તમારી પાસે બજેટ હોય, ત્યારે થોડું-થોડું સોનું ખરીદતા રહો. આનાથી ભાવના ઉતાર-ચઢાવની અસર ઓછી થશે.
૨. હોલમાર્કિંગ અને શુદ્ધતાની અવગણના
સોનું ખરીદતી વખતે સૌથી મોટી ભૂલ તેની શુદ્ધતાની તપાસ ન કરવી તે છે. ઘણીવાર લોકો પરિચિત જ્વેલર પાસેથી વિશ્વાસના આધારે સોનું ખરીદે છે, પરંતુ ભવિષ્યમાં જ્યારે તે સોનું વેચવા જાવ ત્યારે તેની સાચી કિંમત મળતી નથી.
ધ્યાનમાં રાખવા જેવી બાબતો:
-
હંમેશા BIS હોલમાર્ક વાળું જ સોનું ખરીદવું.
-
કેરેટ (Carat) તપાસો: ઘરેણાં સામાન્ય રીતે ૨૨ કેરેટના હોય છે, જ્યારે સિક્કા ૨૪ કેરેટના હોય છે.
-
હોલમાર્કિંગ ચિહ્ન અને જ્વેલરનો લોગો દાગીના પર ચેક કરો.
૩. મેકિંગ ચાર્જીસ (Making Charges) ની ગણતરી
જ્યારે આપણે સોનાના ઘરેણાં ખરીદીએ છીએ, ત્યારે જ્વેલર્સ તેના પર ‘મેકિંગ ચાર્જીસ’ એટલે કે ઘડામણની મજૂરી લેતા હોય છે. આ ચાર્જીસ ૮% થી લઈને ૩૦% સુધી હોઈ શકે છે. ઘરેણાં વેચતી વખતે આ રકમ પાછી મળતી નથી, જે રોકાણની દ્રષ્ટિએ નુકસાનકારક છે.
ટિપ્સ: તહેવારો દરમિયાન ઘણા જ્વેલર્સ મેકિંગ ચાર્જીસ પર ડિસ્કાઉન્ટ આપે છે. ખરીદી કરતા પહેલા ૨-૩ દુકાનોમાં ભાવની સરખામણી કરવી જોઈએ.
રોકાણ માટેના શ્રેષ્ઠ વિકલ્પો
ઘણા લોકો માને છે કે સોનું એટલે માત્ર સોનાના હાર કે બંગડી. પરંતુ જો તમારો હેતુ માત્ર રોકાણ (Investment) છે, તો ઘરેણાં ખરીદવા એ સૌથી નબળો વિકલ્પ છે.
ડિજિટલ ગોલ્ડ અને ગોલ્ડ ETF
આજના આધુનિક યુગમાં સોનાને ભૌતિક સ્વરૂપે રાખવાનું જોખમ લેવાની જરૂર નથી.
-
ગોલ્ડ ETF: આ શેરબજાર દ્વારા ખરીદી શકાય છે. તેમાં ચોરી થવાનો ભય રહેતો નથી અને શુદ્ધતાની ૧૦૦% ખાતરી હોય છે.
-
સોવરિન ગોલ્ડ બોન્ડ (SGB): આ સરકાર દ્વારા બહાર પાડવામાં આવે છે. તેમાં સોનાના ભાવ વધારાનો લાભ તો મળે જ છે, સાથે વાર્ષિક વ્યાજ પણ મળે છે.
એકસાથે રોકાણ કરવાની ભૂલ
તમારા બધા જ પૈસા એકસાથે સોનામાં લગાવી દેવા તે જોખમી સાબિત થઈ શકે છે. જો તમે એકસાથે મોટી રકમ ખર્ચો અને બીજા જ દિવસે ભાવ ઘટી જાય, તો તમને માનસિક અને આર્થિક ફટકો પડી શકે છે.
વ્યૂહરચના: ‘સિસ્ટમેટિક ઇન્વેસ્ટમેન્ટ પ્લાન’ (SIP) ની જેમ દર મહિને થોડી રકમ સોનામાં રોકો. આનાથી લાંબા ગાળે તમને સારો ફાયદો થશે.
ખરીદી કરતા પહેલા આ બાબતો ચકાસો
૧. લાઈવ રેટ: હંમેશા ખરીદી કરવા જાવ ત્યારે તે દિવસનો સત્તાવાર ભાવ ઓનલાઈન ચેક કરો. દરેક શહેર અને જ્વેલરના ભાવમાં થોડો તફાવત હોઈ શકે છે.
૨. વજનની ચોકસાઈ: દાગીનામાં જડેલા હીરા કે પથ્થરનું વજન સોનાના વજનમાંથી બાદ કરાવવું જોઈએ. તમારે માત્ર સોનાના વજનના જ પૈસા ચૂકવવાના હોય છે.
૩. પાકું બિલ: હંમેશા GST વાળું પાકું બિલ લેવાનો આગ્રહ રાખો. બિલમાં સોનાની શુદ્ધતા, વજન અને મેકિંગ ચાર્જીસની અલગથી વિગત હોવી જોઈએ.
