યુપી ચૂંટણી પહેલા સપાનો મોટો નિર્ણય: I-PAC સાથેનો છેડો ફાડ્યો; કાયદાકીય ગૂંચ અને આંતરિક વિરોધ બન્યા કારણ
ઉત્તર પ્રદેશમાં 2027ની વિધાનસભા ચૂંટણીના પડઘમ અત્યારથી જ વાગી રહ્યા છે, પરંતુ તે પહેલા રાજ્યના રાજકારણમાં એક મોટા સમાચાર સામે આવ્યા છે. સમાજવાદી પાર્ટી (SP) એ પ્રખ્યાત પોલિટિકલ કન્સલ્ટન્સી ફર્મ ‘ઇન્ડિયન પોલિટિકલ એક્શન કમિટી’ (I-PAC) સાથેનું પોતાનું સૂચિત જોડાણ રદ કરી દીધું છે. કાયદાકીય મુશ્કેલીઓ, તાજેતરના ચૂંટણી પરિણામોમાં ધાર્યા મુજબનું પ્રદર્શન ન હોવું અને પાર્ટીની અંદરનો ભારે વિરોધ આ નિર્ણય પાછળના મુખ્ય પરિબળો હોવાનું મનાય છે.
EDની કાર્યવાહી અને કાયદાકીય વાદળો
I-PAC માટે મુશ્કેલીઓ ત્યારે શરૂ થઈ જ્યારે એન્ફોર્સમેન્ટ ડિરેક્ટોરેટ (ED) એ આઈ-પેકના ડાયરેક્ટર વિનેશ ચંદેલની ધરપકડ કરી. પશ્ચિમ બંગાળમાં કોલસાની હેરાફેરીના કેસમાં નાણાકીય ગેરરીતિઓ બદલ આ કાર્યવાહી કરવામાં આવી હતી. આ ઘટનાએ ફર્મની સ્થિરતા અને કામગીરી પર ગંભીર સવાલો ઉભા કર્યા. સમાજવાદી પાર્ટીના નેતૃત્વને લાગ્યું કે આવી તપાસના ઘેરામાં રહેલી એજન્સી સાથે કામ કરવું જોખમી સાબિત થઈ શકે છે.
અખિલેશ યાદવની અસંમતિ અને આંતરિક ખેંચતાણ
સૂત્રોના જણાવ્યા અનુસાર, સમાજવાદી પાર્ટીના વડા અખિલેશ યાદવ શરૂઆતથી જ I-PAC ને હાયર કરવા માટે પૂરેપૂરા સહમત નહોતા. જોકે, તૃણમૂલ કોંગ્રેસના સૂચન પર I-PAC એ પાર્ટી સમક્ષ પ્રેઝન્ટેશન આપ્યું હતું, પરંતુ વાતચીત તેનાથી આગળ વધી શકી નહીં. કોઈ ઔપચારિક કરાર પર હસ્તાક્ષર કરવામાં આવ્યા નહોતા. હવે જ્યારે સ્થિતિ બદલાઈ છે, ત્યારે અગાઉ થયેલી સમજૂતીઓ પણ ટેબલ પરથી હટાવી દેવામાં આવી છે.
ચૂંટણી પરિણામો અને કાર્યક્ષમતા પર સવાલ
માત્ર કાયદાકીય તપાસ જ નહીં, પરંતુ તાજેતરના કેટલાક રાજ્યોના ચૂંટણી પરિણામોએ પણ સપાને ફરીથી વિચારવા મજબૂર કરી છે. પશ્ચિમ બંગાળમાં તૃણમૂલ કોંગ્રેસ અને તમિલનાડુમાં DMK જેવી પાર્ટીઓ, જેમને I-PAC દ્વારા સલાહ આપવામાં આવી હતી, તેઓ અપેક્ષા મુજબનું પ્રદર્શન કરી શક્યા નથી. આ કારણે સપાના નેતાઓ પ્રશ્ન કરી રહ્યા છે કે શું આવી એજન્સીઓ ખરેખર જમીની સ્તર પર કોઈ મોટો ફેરફાર લાવી શકે છે કે કેમ.
કાર્યકર્તાઓનો વિરોધ: “અમે જ ભૈયાની આંખ અને કાન છીએ”
સમાજવાદી પાર્ટીની અંદરના વરિષ્ઠ નેતાઓ અને પાયાના કાર્યકરો બહારના કન્સલ્ટન્ટ્સ પર નિર્ભર રહેવાના સખત વિરોધમાં છે. પાર્ટીના નેતા વિજય મૌર્યએ સ્પષ્ટ કર્યું કે, “સંસ્થા સંપૂર્ણપણે તેના કેડર નેટવર્ક પર નિર્ભર છે. અમે અખિલેશ યાદવના આંખ અને કાન છીએ. તેમને ગ્રાઉન્ડ લેવલની માહિતી મેળવવા માટે કોઈ બહારની એજન્સીની જરૂર નથી.”
અન્ય એક નેતા ઇકરામ અલીએ ચેતવણી આપી હતી કે I-PAC જેવી ફર્મને હાયર કરવી એ ‘બેધારી તલવાર’ પર ચાલવા સમાન છે. જો બંગાળની જેમ યુપીમાં પણ EDના દરોડા પડે, તો તે પાર્ટીની છબી અને ચૂંટણી પ્રચાર માટે અત્યંત નુકસાનકારક સાબિત થઈ શકે છે.
ઓપરેશન્સ ઠપ: I-PAC માં અનિશ્ચિતતા
તાજેતરના ઘટનાક્રમ બાદ I-PAC એ પશ્ચિમ બંગાળમાં પણ પોતાની કામગીરી મર્યાદિત કરી દીધી છે. અનેક ઓફિસો કાં તો બંધ છે અથવા ન્યૂનતમ સ્ટાફ સાથે ચાલી રહી છે. ઉત્તર પ્રદેશમાં પણ એજન્સીએ પોતાની ઓફિસ બંધ કરી દીધી છે અને સપાના પ્રોજેક્ટ માટે હાયર કરાયેલા કર્મચારીઓને કામ પર ન આવવા માટે કહી દેવામાં આવ્યું છે. સંસ્થાની અંદર નેતૃત્વના મૌનને કારણે કર્મચારીઓમાં પણ ભારે મૂંઝવણ જોવા મળી રહી છે.
સપાની ભવિષ્યની રણનીતિ
અખિલેશ યાદવે હંમેશા બહારના ઈનપુટ્સ કરતા પોતાના પક્ષના કાર્યકરો અને જમીની પ્રતિસાદ પર વધુ ભરોસો મૂક્યો છે. જોકે, સૂત્રોનું કહેવું છે કે પાર્ટી 2027ની ચૂંટણી માટે અન્ય વ્યાવસાયિક એજન્સીઓ પર વિચાર કરી શકે છે, જે કદાચ I-PAC ના ભૂતપૂર્વ સહયોગીઓ દ્વારા ચલાવવામાં આવતી હોય. પરંતુ હાલ પૂરતું તો સપાએ પોતાની આંતરિક સંગઠન શક્તિ પર જ ધ્યાન કેન્દ્રિત કરવાનું નક્કી કર્યું છે.
આ નિર્ણયથી સ્પષ્ટ થાય છે કે ઉત્તર પ્રદેશના રાજકારણમાં હવે જમીની કેડર અને આંતરિક મજબૂતી પર વધુ ભાર મૂકવામાં આવશે, અને વિવાદોમાં ઘેરાયેલી એજન્સીઓથી અંતર રાખવું એ જ પાર્ટી માટે હિતકારી માનવામાં આવી રહ્યું છે.
