મહારાષ્ટ્ર સરકારની મોટી ભેટ: NPS માં સુધારો, હવે નિવૃત્તિ પર મળશે 50% પાક્કું પેન્શન!
મહારાષ્ટ્રમાં સરકારી કર્મચારીઓ માટે પેન્શનને લઈને લાંબા સમયથી ચાલી રહેલી ચર્ચાઓ અને માંગણીઓ વચ્ચે રાજ્ય સરકારે એક મહત્વપૂર્ણ પગલું ભર્યું છે. રાજ્યના નાણા વિભાગ દ્વારા તાજેતરમાં બહાર પાડવામાં આવેલા પરિપત્ર મુજબ, હાલની નેશનલ પેન્શન સિસ્ટમ (NPS) હેઠળ આવતા કર્મચારીઓ માટે ‘સુધારિત NPS’ (Modified NPS) નો વિકલ્પ ખુલ્લો મુકવામાં આવ્યો છે. આ નિર્ણયથી લાખો કર્મચારીઓની નિવૃત્તિ પછીની આર્થિક સુરક્ષામાં મોટો વધારો થવાની આશા છે.
આ યોજના મુખ્યત્વે કેન્દ્ર સરકારની તાજેતરની ‘યુનિફાઈડ પેન્શન સ્કીમ’ (UPS) ના મોડલ પર આધારિત છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય NPS ની લવચીકતા અને જૂની પેન્શન યોજના (OPS) ની સુરક્ષા વચ્ચે સંતુલન જાળવવાનો છે.
સુધારિત NPS: કોણ પસંદ કરી શકે છે આ વિકલ્પ?
સરકારે સ્પષ્ટ કર્યું છે કે આ નવી સુધારિત યોજના ફરજિયાત નથી, પરંતુ તે એક વૈકલ્પિક (Optional) વ્યવસ્થા છે. જે કર્મચારીઓ વર્તમાન NPS માંથી આ નવી સિસ્ટમમાં જવા માંગતા હોય, તેમણે નિર્ધારિત સમય મર્યાદામાં પોતાનો વિકલ્પ આપવો પડશે.
-
સમય મર્યાદા: પાત્ર અને ઈચ્છુક કર્મચારીઓ 31 ડિસેમ્બર 2026 સુધીમાં આ સુધારિત યોજનામાં જોડાવાનો નિર્ણય લઈ શકે છે.
-
કોને લાગુ પડશે? આ જોગવાઈ માત્ર એવા કર્મચારીઓ પર જ લાગુ થશે જેઓ સમયસર ફોર્મ ભરીને આ વિકલ્પની પસંદગી કરશે. જેઓ આ વિકલ્પ નહીં પસંદ કરે, તેઓ વર્તમાન NPS ના નિયમો મુજબ જ લાભ મેળવતા રહેશે.
છેલ્લા પગારના 50 ટકા પેન્શનની ખાતરી
આ યોજનાનું સૌથી આકર્ષક પાસું પેન્શનની રકમ છે. નવા પરિપત્ર મુજબ, પેન્શનની ગણતરી નીચે મુજબ કરવામાં આવશે:
૧. 20 વર્ષ કે તેથી વધુ સેવા: જે કર્મચારીઓએ 20 વર્ષ કે તેથી વધુ સમય સુધી સરકારી સેવા આપી છે, તેમને નિવૃત્તિ સમયે તેમના છેલ્લા મૂળ પગારના 50 ટકા રકમ પેન્શન તરીકે મળશે. આ સાથે જ તેમને મોંઘવારી ભથ્થું (DA) પણ મળવાપાત્ર રહેશે.
૨. 10 થી 20 વર્ષની સેવા: જે કર્મચારીઓની સેવા 10 વર્ષથી વધુ પરંતુ 20 વર્ષથી ઓછી છે, તેમને તેમના છેલ્લા પગારના આધારે અને સેવાની અવધિના પ્રમાણમાં (Pro-rata basis) પેન્શન આપવામાં આવશે.
૩. ન્યૂનતમ પેન્શન: સરકારે ઓછામાં ઓછી 10 વર્ષની સેવા કરનાર કર્મચારીઓ માટે 7,500 રૂપિયા પ્રતિ માસનું લઘુત્તમ પેન્શન નક્કી કર્યું છે. જો કે, 10 વર્ષથી ઓછી સેવા ધરાવતા કર્મચારીઓ પેન્શનના હકદાર રહેશે નહીં.
ફેમિલી પેન્શન અને ગ્રેચ્યુઈટીની જોગવાઈઓ
કર્મચારીના અવસાનના કિસ્સામાં તેના પરિવારને આર્થિક ટેકો આપવા માટે પણ સુધારિત યોજનામાં વ્યવસ્થા કરવામાં આવી છે:
-
કર્મચારીને મળવાપાત્ર પેન્શનના 60 ટકા રકમ ‘ફેમિલી પેન્શન’ તરીકે વારસદારને આપવામાં આવશે, જેની સાથે મોંઘવારી રાહત (DR) પણ જોડાશે.
-
આ યોજના પસંદ કરનારા કર્મચારીઓને માર્ચ 2023 ના આદેશ મુજબ ‘રિટાયરમેન્ટ ગ્રેચ્યુઈટી’નો લાભ પણ મળતો રહેશે.
ભંડોળનું સંચાલન અને શરતો
સુધારિત યોજનાનો લાભ લેવા માટે કર્મચારીઓએ અમુક આર્થિક શરતોનું પાલન કરવું પડશે:
-
ફંડ જમા કરાવવું: નિવૃત્તિ સમયે, PFRDA (પેન્શન રેગ્યુલેટરી ઓથોરિટી) પાસેથી મળનારી કુલ સંચિત રકમનો 60 ટકા હિસ્સો કર્મચારીએ સરકારના ડ્રોઈંગ એન્ડ ડિસ્બર્સિંગ ઓફિસર (DDO) દ્વારા સરકારમાં જમા કરાવવો પડશે.
-
એન્યુઈટી (Annuity): બાકીનો 40 ટકા હિસ્સો એન્યુઈટી ખરીદવા માટે વાપરવામાં આવશે. આ એન્યુઈટીમાંથી જે રકમ મળશે, તેને રાજ્ય સરકાર દ્વારા આપવામાં આવતા પેન્શન સામે એડજસ્ટ કરવામાં આવશે.
-
અગાઉના ઉપાડ પર વ્યાજ: જો કોઈ કર્મચારીએ અગાઉ NPS ફંડમાંથી નાણાં ઉપાડ્યા હોય, તો તેણે તે રકમ 10 ટકા વ્યાજ સાથે પરત કરવી પડશે. જો તે રકમ પરત કરવામાં ન આવે, તો પેન્શનની રકમ તેટલા જ પ્રમાણમાં ઘટાડી દેવામાં આવશે.
ત્યાગપત્ર અને અન્ય સંસ્થાઓ માટેના નિયમો
આ યોજનામાં એ સ્પષ્ટ કરવામાં આવ્યું છે કે જો કોઈ કર્મચારી પોતાની સેવામાંથી રાજીનામું (Resignation) આપે છે, તો તે આ સુધારિત યોજનાનો લાભ લેવા માટે પાત્ર રહેશે નહીં. આવા કિસ્સામાં તેને માત્ર સામાન્ય NPS ના લાભો જ મળશે.
આ ઉપરાંત, આ નવા નિયમો માત્ર સીધા સરકારી કર્મચારીઓ પૂરતા મર્યાદિત નથી. આ જોગવાઈઓ નીચેની સંસ્થાઓ પર પણ લાગુ થશે:
-
સરકાર માન્ય સહાયિત શૈક્ષણિક સંસ્થાઓ.
-
કૃષિ યુનિવર્સિટીઓ અને તેની સાથે જોડાયેલી બિન-સરકારી કોલેજો.
-
જિલ્લા પંચાયત અને પંચાયત સમિતિના કર્મચારીઓ.
