હોર્મુઝમાં યુદ્ધના વાદળો: અમેરિકી નાકેબંધી છતાં ઈરાન કેટલો સમય ટકી શકશે? CIAના રિપોર્ટમાં મોટો ખુલાસો
મધ્ય પૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ) માં ફરી એકવાર યુદ્ધ જેવી સ્થિતિ સર્જાઈ છે. હોર્મુઝની સામુદ્રધુની (Strait of Hormuz), જે વિશ્વના તેલના વેપાર માટે સૌથી મહત્વનો માર્ગ ગણાય છે, ત્યાં અમેરિકા અને ઈરાન વચ્ચેની ખેંચતાણ ચરમસીમાએ પહોંચી છે. તાજેતરમાં અમેરિકી ગુપ્તચર એજન્સી CIAનો એક ચોંકાવનારો રિપોર્ટ સામે આવ્યો છે, જે જણાવે છે કે જો અમેરિકા ઈરાનના તમામ બંદરોને સંપૂર્ણપણે સીલ કરી દે, તો પણ ઈરાન લાંબો સમય સુધી ટકી રહેવાની ક્ષમતા ધરાવે છે.
CIA રિપોર્ટ: ઈરાનની આર્થિક ક્ષમતાનું આકલન
CIA ના રિપોર્ટ મુજબ, અમેરિકા દ્વારા લાદવામાં આવેલી આર્થિક અને સૈન્ય નાકેબંધીની ઈરાન પર તાત્કાલિક કોઈ મોટી અસર જોવા મળશે નહીં. રિપોર્ટમાં દાવો કરવામાં આવ્યો છે કે ઈરાન કોઈપણ ગંભીર આર્થિક દબાણ વગર ઓછામાં ઓછા ચાર મહિના સુધી ટકી શકે છે.
આ રિપોર્ટ અમેરિકા માટે ચિંતાનો વિષય છે, કારણ કે તે દર્શાવે છે કે ઈરાન પર દબાણ લાવવા માટે અમેરિકા પાસે હવે મર્યાદિત વિકલ્પો બચ્યા છે. ઈરાને વર્ષોથી પ્રતિબંધો વચ્ચે જીવવાની આદત કેળવી લીધી છે અને તેણે પોતાની અર્થવ્યવસ્થાને એવી રીતે તૈયાર કરી છે કે તે બાહ્ય દુનિયાથી કપાઈ ગયા પછી પણ થોડો સમય સંઘર્ષ ચાલુ રાખી શકે.
સમુદ્રમાં ગરમાવો: અમેરિકા-ઈરાન વચ્ચે સીધી અથડામણ
આ રિપોર્ટ એવા સમયે આવ્યો છે જ્યારે હોર્મુઝ સ્ટેટમાં બંને દેશોના નૌકાદળ વચ્ચે હિંસક અથડામણો થઈ રહી છે. ઈરાની ન્યૂઝ એજન્સીઓના જણાવ્યા અનુસાર, હોર્મુઝમાં ઈરાની સેના અને અમેરિકી જહાજો વચ્ચે અનેક નાની-મોટી ઝડપો થઈ છે.
અમેરિકી સેનાએ દાવો કર્યો છે કે તેણે ઈરાનના બે જહાજોને નિશાન બનાવ્યા હતા જેઓ ઈરાની બંદર તરફ જવાનો પ્રયાસ કરી રહ્યા હતા. અમેરિકી લડાકુ વિમાનોએ આ જહાજોની ચીમનીઓ પર હુમલો કર્યો, જેના કારણે તેમને અધવચ્ચેથી પાછા ફરવાની ફરજ પડી હતી. અમેરિકાએ હોર્મુઝમાં ઈરાની જહાજો પર કડક નાકેબંધી લગાવી છે, જેનો ઉદ્દેશ્ય ઈરાનના તેલ નિકાસને રોકવાનો છે.
UAE પર હુમલા અને પ્રાદેશિક અસ્થિરતા
તાજેતરમાં સંયુક્ત આરબ અમીરાત (UAE) પર થયેલા મિસાઈલ અને ડ્રોન હુમલાઓએ આખા વિસ્તારમાં તણાવ વધારી દીધો છે. આ હુમલાઓ પાછળ ઈરાન સમર્થિત સંગઠનોનો હાથ હોવાની આશંકા વ્યક્ત કરવામાં આવી રહી છે. આ ઘટના બાદ મિડલ ઈસ્ટના દેશો પણ સાવધ થઈ ગયા છે અને અમેરિકાએ આ વિસ્તારમાં પોતાની સૈન્ય હાજરી વધુ મજબૂત બનાવી છે.
તેલના ભાવમાં ભડકો
આ સૈન્ય તણાવની સીધી અસર આંતરરાષ્ટ્રીય તેલ બજાર પર જોવા મળી રહી છે. હોર્મુઝમાંથી વિશ્વનો લગભગ 20% તેલનો વેપાર થાય છે. અથડામણોના સમાચારને કારણે બ્રેન્ટ ક્રૂડ તેલની કિંમત 101 ડોલર પ્રતિ બેરલ ને પાર કરી ગઈ છે. જો આ તણાવ વધશે અને હોર્મુઝનો માર્ગ બંધ થશે, તો વિશ્વભરમાં તેલની અછત સર્જાઈ શકે છે અને ભાવ આસમાને પહોંચી શકે છે.
રિપોર્ટ પર મતભેદ અને સીઝફાયરની સ્થિતિ
જોકે, CIA ના આ રિપોર્ટ સાથે અમેરિકાના તમામ અધિકારીઓ સહમત નથી. એક વરિષ્ઠ ગુપ્તચર અધિકારીએ જણાવ્યું હતું કે નાકેબંધીની અસર ઈરાન પર ધીમે ધીમે વધી રહી છે. ઈરાનનો વેપાર ઘટી રહ્યો છે અને તેની કમાણીના સ્ત્રોત બંધ થઈ રહ્યા છે, જેના કારણે લાંબે ગાળે તેની અર્થવ્યવસ્થા પડી ભાંગશે.
બીજી તરફ, અમેરિકી રાષ્ટ્રપતિ ડોનાલ્ડ ટ્રમ્પે જણાવ્યું છે કે સમુદ્રમાં નાની ઝડપો છતાં હાલમાં સીઝફાયર (યુદ્ધવિરામ) જારી છે. બંને દેશો યુદ્ધ ટાળવા માટે અંદરખાને વાતચીતનો પ્રયાસ પણ કરી રહ્યા છે, પરંતુ પરિસ્થિતિ અત્યંત નાજુક છે.
