ખાડી સંકટ અને આર્થિક કટોકટી: પીએમ મોદીની ‘સંયમ’ની અપીલ પર રાહુલ ગાંધીના આકરા પ્રહારો
તાજેતરમાં મધ્ય પૂર્વ (મિડલ ઈસ્ટ) માં વધી રહેલા તણાવ અને ખાડી દેશોમાં સર્જાયેલી અસ્થિરતાની અસર હવે ભારતીય રાજકારણ પર સ્પષ્ટપણે દેખાઈ રહી છે. વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ દેશવાસીઓને તેલ, ગેસ અને સોનાના વપરાશમાં કાપ મૂકવાની જે અપીલ કરી છે, તેને વિપક્ષી નેતા રાહુલ ગાંધીએ સરકારની નિષ્ફળતા ગણાવી છે. આ મુદ્દે અત્યારે દેશમાં એક નવી રાજકીય ચર્ચાઓએ જોર પકડ્યું છે.
વડાપ્રધાનની અપીલ: શું છે આખો મામલો?
તેલંગાણામાં આયોજિત એક કાર્યક્રમ દરમિયાન વડાપ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ વૈશ્વિક પરિસ્થિતિઓને ટાંકીને દેશની જનતાને સાવધ રહેવા જણાવ્યું હતું. ખાડી સંકટને કારણે આંતરરાષ્ટ્રીય બજારમાં ક્રૂડ ઓઈલની કિંમતો આસમાને પહોંચી રહી છે, જેની સીધી અસર ભારતની વિદેશી મુદ્રા (Forex Reserve) પર પડી રહી છે.
પીએમ મોદીએ નાગરિકોને આગ્રહ કર્યો કે:
પેટ્રોલ-ડીઝલનો વપરાશ ઘટાડો: ખાનગી વાહનોને બદલે મેટ્રો કે જાહેર પરિવહનનો ઉપયોગ કરો.
સોનાની ખરીદી પર રોક: આગામી એક વર્ષ માટે સોનાની ખરીદી ટાળો જેથી વિદેશી મુદ્રા બચાવી શકાય.
વર્ક ફ્રોમ હોમ (WFH): કોરોના કાળની જેમ ફરીથી ઘરેથી કામ કરવાની અને ઓનલાઇન મીટિંગ્સની સંસ્કૃતિ અપનાવો જેથી ઈંધણની બચત થાય.
ખાદ્ય તેલ અને ખાતર: આ ચીજોનો ઉપયોગ પણ અત્યંત જરૂરિયાત મુજબ જ કરવાની સલાહ આપી.
વડાપ્રધાનનો તર્ક છે કે જો દેશ આ બાબતોમાં આત્મસંયમ રાખશે, તો ગ્લોબલ એનર્જી ક્રાઈસિસ વચ્ચે ભારતની અર્થવ્યવસ્થાને સ્થિર રાખી શકાશે.
રાહુલ ગાંધીનો પલટવાર: “આ ઉપદેશ નહીં, નાકામી છે”
વડાપ્રધાનની આ અપીલ સામે કોંગ્રેસ નેતા અને લોકસભામાં વિપક્ષના નેતા રાહુલ ગાંધીએ સોશિયલ મીડિયા પ્લેટફોર્મ ‘X’ પર જોરદાર પ્રહાર કર્યો છે. રાહુલ ગાંધીએ પીએમ મોદીના ૧૨ વર્ષના શાસનકાળ પર સવાલ ઉઠાવતા કહ્યું કે, દેશને આવી સ્થિતિમાં લાવી દેવો એ જ સરકારની સૌથી મોટી હાર છે.
રાહુલ ગાંધીએ લખ્યું, “પીએમ મોદીએ જનતા પાસે ત્યાગ માંગ્યો છે—સોનું ન ખરીદો, વિદેશ ન જાઓ, પેટ્રોલ ઓછું બાળો. આ તેમના ઉપદેશ નથી, પરંતુ તેમની નિષ્ફળતાના પુરાવા છે. ૧૨ વર્ષના શાસન પછી જો જનતાને એ કહેવું પડતું હોય કે શું ખરીદવું અને શું નહીં, તો તે દર્શાવે છે કે સ્થિતિ કાબૂ બહાર છે.”
‘કોમ્પ્રોમાઈઝ્ડ PM’ અને જવાબદારીની રાજનીતિ
રાહુલ ગાંધીએ પોતાના નિવેદનમાં વડાપ્રધાનને ‘Compromised PM’ (સમજોતો કરનારા વડાપ્રધાન) તરીકે સંબોધ્યા હતા. તેમણે આક્ષેપ કર્યો કે જ્યારે પણ દેશમાં આર્થિક કે સામાજિક કટોકટી આવે છે, ત્યારે વડાપ્રધાન તેની જવાબદારી પોતાના ખભા પર લેવાને બદલે જનતા પર ઢોળી દે છે.
તેમણે વધુમાં ઉમેર્યું કે, “સરકારનું કામ દેશની અર્થવ્યવસ્થાને મજબૂત કરવાનું અને જનતાને સુવિધા આપવાનું છે, નહીં કે તેમના અધિકારો અને ઈચ્છાઓ પર કાપ મૂકવાનું. દેશ ચલાવવો હવે પીએમ મોદીના બસની વાત રહી નથી.” વિપક્ષનો આરોપ છે કે મોંઘવારી અને બેરોજગારીના મુદ્દા પરથી ધ્યાન ભટકાવવા માટે હવે ‘રાષ્ટ્રહિત’ના નામે જનતા પાસે બલિદાન માંગવામાં આવી રહ્યું છે.
मोदी जी ने कल जनता से त्याग मांगे – सोना मत ख़रीदो, विदेश मत जाओ, पेट्रोल कम जलाओ, खाद और खाने का तेल कम करो, मेट्रो में चलो, घर से काम करो।
ये उपदेश नहीं – ये नाकामी के सबूत हैं।
12 साल में देश को इस मुक़ाम पर ला दिया है कि जनता को बताना पड़ रहा है – क्या ख़रीदे, क्या न…
— Rahul Gandhi (@RahulGandhi) May 11, 2026
વિદેશી મુદ્રા ભંડાર પરનું દબાણ
વડાપ્રધાનની ચિંતા પાછળનું મુખ્ય કારણ ભારતની તેલ અને સોના પરની નિર્ભરતા છે. ભારત પોતાની જરૂરિયાતનું ૮૦% થી વધુ તેલ આયાત કરે છે. જો આંતરરાષ્ટ્રીય કિંમતો વધે, તો ભારતે વધુ ડોલર ચૂકવવા પડે છે. તેવી જ રીતે, ભારતમાં સોનાનો મોહ એટલો છે કે તેની આયાત પાછળ અબજો ડોલર ખર્ચાય છે.
પીએમ મોદીએ માલ-સામાનની હેરફેર માટે પણ રેલવેને પ્રાથમિકતા આપવાની વાત કરી છે જેથી ટ્રકો દ્વારા થતો ડીઝલનો ધુમાડો અને ખર્ચ ઘટાડી શકાય. પરંતુ, રાહુલ ગાંધીના મતે આ તમામ સૂચનો મોડા લીધેલા પગલાં છે અને તે સરકારની લાંબા ગાળાની આર્થિક નીતિઓના અભાવને છતો કરે છે.
એક માનવીય દ્રષ્ટિકોણ: મધ્યમ વર્ગ ક્યાં જશે?
રાજકીય નિવેદનબાજી વચ્ચે સામાન્ય માણસ મૂંઝવણમાં છે. એક તરફ દેશભક્તિ અને આર્થિક સ્થિરતાનો પ્રશ્ન છે, તો બીજી તરફ રોજિંદી જરૂરિયાતો. મધ્યમ વર્ગના પરિવાર માટે સોનું એ માત્ર ઘરેણું નથી પણ મુશ્કેલીના સમયની મૂડી છે. પેટ્રોલ-ડીઝલના ભાવ વધારાની સીધી અસર શાકભાજી અને અન્ય જીવનજરૂરી ચીજો પર પડે છે.
જ્યારે વડાપ્રધાન ‘ત્યાગ’ની વાત કરે છે, ત્યારે સામાન્ય માણસને લાગે છે કે બોજ હંમેશા તેમના પર જ કેમ આવે છે? બીજી તરફ, રાહુલ ગાંધીનો તીખો વિરોધ સરકારને ભવિષ્યમાં વધુ સચોટ આર્થિક નિર્ણયો લેવા માટે દબાણ કરી શકે છે.
